“እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ!” ……. ብሽሻይ ገብረሃንስ

“እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ!” …….እንታይ ሒዙ፡ እንታይ ገዲፉ?


ከም ኣርእስቲ ገሊጸያ ዘለኹ ሓረግ፡ ነተን ብድሕሪ’ታ ዝሰዓባ ክልተ ሕቶታትን ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነትን ኽፍትሽ ደሪኻትኒ፡፡ ብዛዕባኣ ደጋጊመ ክሓስብንSAMSUNG ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ከንብቦን ምስ ጀመርኩ ድማ፡ እዞም ኣብ ታሕቲ ገሊጸዮም ዘለኹ፡ ትርጉማት፡ መረዳእታታት፡ እምነታት፡ ግምታትን ክውንነትን ገሊኦም ተተፈቲሎም ገለ ድማ ተተዘርዚሮም ክብተኑ ክኢሎም። “እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ፡” መልክዕን ኣበሃህላን ቀያይራ መዓልታዊ እትዝውተር ሓሳባት’ያ፡፡ ሓላፋይ’ዩ ሽግር፡ ዘይሓልፍ የለን፡ ጽባሕ ኩሉ ተቐይሩ ክንርእዮ ኢና፡ ክሓልፈልና እንድዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክንደይ ሽግር ዘየሕለፈ? ብዝብሉ ሓጸርቲን ነዋሕቲን ሓሳባት’ኳ ክትትካእ እንተተራእየት ብኣጠቓላሊ ክርእዮን ክርድኦን ከለኹስ፡ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ዘስምዕ ትርጉም’ዩ ዝህበኒ፡፡ ከም ኤርትራዊ፡ ሽግሩ ተወዲኡ እፎይ ክብል ዘይደሊ ዜጋ የለን፡ ኣብ’ቲ ናብ ሞት ዝተጸጋጋዓሉ ህሞት ከይተረፈ እዚስ ሓሊፉ’ባ ንርእዮ ንኸውን-ብምጥርጣር። ወይ ድማ ክሓልፍ’ዩ’ኮ- ብምትእምማን፡ ብምባል ነብሱ ከጸናንዕ በቲ ሓደ። ነብሱ ከዐሹ ድማ በቲ ካልእ ምርኣይ ንቡር’ዩ። ካብ ነብስኻ ጀሚርካ፡ መቕርብካን ኣብ ግዜ ሽግር ምሳኻ ዘለዉ  ሰባትን፡ ክሓልፈልና’ዩ ኢልካ ከተጸናንዖምን ከተበራትዖምን ኣገዳሲ ምዃኑ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣይኣቱን’ዩ፡ ካብ ምርባጽ ኮነ ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝተላዕለ ሓጺር ስጉምቲ ከይወስዱ ብምባል፡ እቲ ካልእ ሜላ፡ ምዕሻዉ፡ ብምጥቃም ክትገትኦም ምፍታን’ውን ዝውቱር ተርእዮ’ዩ። መረዳእታን እምነትን ናይ’ቶም ኣብ ሽግር ዘለዉ ሰባት ንምብርታዕን ብተስፋ ንኽሰግርዎን ዝግበር ሃቐና ብምዃኑ ዝጽላእ ኣይምነበረን። መበገሲን ድርኺትን ናይ’ዚ ጽሑፍ ግና፡ ኪኖ’ዞም መሰረታውያን መረዳእታታትን እምነታትን ብምፍንታት፡ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ንዝብል ኣጸናናዒን ሓባባላይን ሓረግ፡ እንታይ ሒዙ እንታይ ከ ገዲፉ ይሓልፍ ኣሎ ንዝብል ክውንነታዊ ሕቶ ንምርኣይ’ዩ

 እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ፡ ካብ’ቲ ብቐዳማይ ደረጃ ግዳይ ዝኾነ ውልቀሰብ፡ ጉጅለ ሰባትን ብዓቢኡ ካብ’ቲ ኣብ ጸገም ዘሎ ሕብረተሰብን ብተደጋጋሚ እንተተሰምዐት ዘገርም ኣይኮነን። ካብ’ቲ ውልቀሰብ ጀሚርካ እቲ ብእኩብ ኣብ ጸገም ኮይኑ ክሓልፍ’ዩ ብምባል ነብሱ ዘጸናንዕን ዝሓባብልን  ዜጋ፡ እቲ ሽግር፡ ሂወቱን ህይወት ኣሕዋቱን ለኻኺሙ እና ሓለፈ፡ ኣብ መንፈሱ ኣብ ሕልናኡ ኣብ ኣእምሮኡን ኣካሉን ዘይርሳዕን ዘይሓልፍን ስንብራት እናገደፈ ክነሱ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ እናበለ ዝህመል እንተኾይኑን እንተበዚሑን፡ ዓገብ! እቲ ዝሓልፍ እንታይ ሒዙን ገዲፉን ይሓልፍ ከም ዘሎ ምስትባሃል የድልየካ ክትብሎ ትግደድ።

ከም’ቲ ብተደጋጋንሚ ዝተገለጸ፡ እቶም ኣብ ሲና ዘስካሕክሕ ግፍዒ፡ መግረፍቲ፡ ዝወረዶም ውሽጣዊ ኣካላት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ተተጓሕጒሑ ክዝመትን ክሽይጥን ዝተዓዘቡ ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል ብምብእታዎም ጥራይ ነቲ ክሓልፍ’ዩ እናበሉ ዝሓለፍዎን ዘይሓለፍዎን ሽግር ክርስዕዎን ሓሊፉልና እናበሉ ክድሰቱን ዝኽእሉ ኣይመስለንን። ዋላ’ኳ ናብ’ቲ ዝወሸጠ መንፈስን ኣእምሮን ብምህታፉ ንግዜኡ ብናይ መዓልታዊ ተርእዮታትን ተረክቦታትን ተዓብሊሉ ዝተረሰዐ እንተመሰለ፡ እቲ ኣብ ነብሱ ዝወረደ ሽግር ኣብ ካልእ ሓዉ ወይ ሓፍቱ ወሪዱ ክሰምዕን ክርኢን ከሎ ዝፈጥረሉ ስምዒት ብምንባብ ጥራይ ካብ’ቲ ሽግር ከም ዘይተናገፈን እቲ ሽግር ከም ዘይሓለፈን ትግንዘብ። እቶም ብሳሃራ፡ ብማኣከላይ ባሕሪ ሰብን መንፈስን ኣሓቶምን ኣሕዋቶምን ገዲፎም ዝሰገሩ፡ ሽግርና ተወዲኡ እቲ ክሓልፍ’ዩ እንብሎ ዝነበርና ሓሊፉ ብምባል ደፊሮም ክዛረቡ ዝኽእሉ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ ካብኡ እንተሓለፈ ካብ’ቲ ኣብ ድሕሪት እግሪ እግሩ ዝስዕብ ሓዉን መቕርቡን ስለ ዘይሓለፈ።

እቲ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ! ዝበሃል ዘሎ ሕማቅ እዋን፡ ካብ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኤርትራዊ፡ ኣብ ስደትን ጉዕዞ ስደትን ዘሎ ኤርትራዊ ዝያዳ ዘድምጾን ዝጥቀመሉን ኮይኑ ይስመዓኒ። እቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ኤርትራዊ እቲ ሽግር ካብ ሰማይ ዝወረደ ኣምሲልካ ዝርኢ መንፈስን ሕልናን ዝዓብለሎ ይመስል። ስለ’ዚ ነቲ ዝሓልፎ ዘሎ ሽግር ንምሕጻሩ ዘበርክቶ እጃም ውሑድ ኮይኑ ንረኽቦ፡ ወይ ድማ ነቲ ሽግር ዝፈጠረ ስርዓት ንምእላዩ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ልኡም ተሳትፎ የርኢ። እቲ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ዝብል ስምዒት ምስ ካብ ሃገር ወጺእካ እትረኽቦ መስተርሆት ስለ ዘተኣሳሰርዎ’ዩ ይመስለኒ ነቲ ካብ ናይ ኤርትራ ገበል ኣምሊጥካ ኣብ ናይ ምድረበዳን ባሕሪን ገባብል ምትራፍ ከም መስርሕ ለውጢን ናብ ዝደለኻዮ ዕላማ ንምብጻሕ እትኸፍሎ መስዋእቲን እና ተቖጸረ መጺኡ።

እቶም ካብኦም ንስክላ ድሒኖም ኣብ ዓዲሰብ ኣለዉ እንብሎም ኤርትራውያን’ውን፡ ብዘይካታ ሩሖም፡ ምስቶም ኣብ ባሕሪ ዝተረፉ ብጾቶም ዝተረፈ መንፈሶም መዚንካን ለኪዕካን ሓሊፍሎም ክንብል ንኽእል ኣይመስለንን። ለይትን ቀትርን እናተራእይዎም ጌና ምስ ርቡሽ መንፈሶም ኣብ ልስሉስ ዓራት እንተደቀሱ ሽግሮም ሓሊፉ ክንብሎም ስለ ዘይንደፍር። እቶም፡ ሓደ ውልዶም ናብ ባሕሪ ሓንቲ ጓሎም ድማ ናብ ዓዲ ሰብ ዘእተዉ ስድራ’ውን ሽግሮምን ጭንቀቶምን ሓሊፉ ክንብሎ ዝከኣል ኣይኮነን? ሬሳ ወዶም ዘይቀበሩ ስድራ፡ ምዕጉርቲ ጓሎም ዘይሰዓሙ ቤተሰብ! ኣብ’ዚ ሃዋህው ገዲፍካዮ ንእትኸይድ ሕብረተሰብ ኣብ ባዕዲ ኲንካ እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ ኢልካ ከተጸናንዕን ከትሓባብልን ምፍታን ሃየንታ’ዩ።

ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሽግር፡ ኣብ ኤርትራ ኮንካ ኣይፍታሕን ወይ ኣይሓልፍን ንዝብል መንፈስን መረዳእታን ዝሰብር ሓይሊ ኣተሓሳስባ ክፍጠር ስለ ዘይከኣለ ክሳብ ለይተ ሎሚ ሽግር ኤርትራን ኤርትራውያንን  ካብ ሃገር ብምውጻእ እንተዘይኮይኑ ኣብ ሃገር ኲንካ ኣይሓልፍን ብምእማን ነቲ ክብረት ዘለዎ ሞት ብምሕሳም ኣብ ሰሃራን ባሕሪን ዝሞተ ኤርትራዊ ውሑድ ኣይኮነን። ጅግንነት ፈጺምካ ንቡር ቀብሪ ካብ ምርካብ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ንዘጋጥም ምጥሓልን፡ ብምብሕጓግ ውሽጣዊ ኣካላት ንዘጓንፍ ዘይንቡር ቀብሪን፡ ክሓልፍ’ዩ እናበለ ምእታዉን ምቕጻልን ዘዘውትር ዜጋ ጥዕና ዘለዎ ሰብ’ዩ ክትብሎ የጸግም።

እቲ  ኣብ ሽግር ዘሎ ውልቀሰብን ሕብረተሰብን እቲ ኣብ ርእሱ ዘሎ ሽግር ንኽእለን ንኸኽትምን እንታይ ተራ ይጻወት፡ እንተሓቲትካን እንተተዓዚብካን ድማ ብዘይካ ውሑዳት እቲ ዝበዝሕ ኣብ  ምምራር፡ ስራሕ ሰብ ናብ ፈጣሪ ኣብ ምጽግጋዕ፡ ብዘይካ ካብ መንገዲ ተኣሊኻ ኣብ ጓል መንገዲ ግዜኻ ምብኻን፡ ብዘይካ ስምካን ስም ውድብካን ምጽብባቕ፡ ብዘይካ ልኡኽን ዕሱብን ጎረባብቲ ምዃን፡ ብዘይካ ነቲ ንስኻ እተስዕቦን እትመጦን ዘለኻ ሽግር ህዝቢ ሓቢእካን ከዊልካን ናብ’ቲ ፍሉጥ ስርዓት እናተዓቖብካ፡ ጉድለታትካን ጸገማትካን ምስቲ ፍሉጥ ዲክታቶር እና ኣወዳደርካ ሽግር ንኸይሓጽር እጃምካ ምብርካት፡ ነቲ ክሓልፍ’ዩ ዝብልዎን ዘማርሩሉን ግዜ ንኽሓልፍ ዘተግበርዎ ተጨባጢ ተግባር ኣየርኣዩን። እንተ ነታ  እዚ’ውን ክሓልፍ’ዩ እትብል ሓረግ ምድግጋም ኣየዕረፉን።

እተን ከም ኣርእስቲ ገሊጸየን ዘለኹ ነጥቢታት ብኹሎም ወገናት ዝድመጻን ዝደጋገማን’የን። በቲ ግዳይ ጉዕዞ ስደት ዝተተሓሓዞ፡ በቲ ደላዪ ፍትሒ ዝብል ውድብን ምንቅስቓስን፡ በቲ ህዝቢ ጸቒጡን ገቢቱን ሒዙ ዘሎ ስርዓት’ውን ከይተረፈ ብማዕረ ይስምዓ። በቶም ደገፍቱ’ውን።

እቲ ግዳይ ንርእሱ፡ እቶም ብስም ደለይቲ ፍትሒ ንዓሰርተታት ዓመታት ወሰን ወሰን ዝነበሩን እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ብዝጥዕሞ ጨፍሊቑ ሒዝዎ ዘሎ ህግደፍን ነቲ ክሓልፍ’ዩ ዝብል ሓረግን ሓሳባትን ካብ’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክውንነት ወጻኢ ንዕኦም ብዝጥዕሞም ክትርጉምዎ ስለ ዝረኣዩ፡  ካብ’ቲ ግዳይ ዝኾነ ውልቀሰብ ኣትሒዝካ ክሳብ’ተን ብጉጅለ ሰባት ቆይመን ዘለዋ ውድባት ነቲ ክኸውንን ክትግበርን ዝነበሮ ንጸጋም ኣወንዚፍካ ኣብ’ታ ክሓልፍ’ዩ እትብል ሓረግ ምዑቋብ ልሙድ  ገይሮሞ ይርከቡ።

እቲ መላኺ ስርዓት ብወግዓዊን ዘይወግዓዊን ኣገባባት ይተኣመን ኣይተኣምን ብዘየገድስ፡ እዘን ረጊጽናየን ዘለና 3-4 ዓመታት እንተሓሊፈን ገበላና መዓር ከንጠብጥብ’ዩ፡፡ ዝመጽእ ወለዶ ካብ ናትና ዝበለጸ ንኽነብር ኢና ንጽዕር ዘለና፡ ዝብሉን ካልኦትን ጎስጓሳት ክነዝሕ ንቡር’ዩ። እቲ ህዝቢ ኣብ’ዘን ጌና ካብ ቃሉ ከይወጻ ዝሞታ ቃላት ተሞርኲሱ ተስፋ ክሰንቕ እንተተቐሲቡ ግና ኣብ ንቡር ኩነተ ኣእምሮ ኣሎ ንምባል ኣየድፍርን።

ንሕና፡ ካብ ዓማጺን ገባቲን ስርዓት ህግደፍ ከነናግፈካን ነዚ ሽግርን መግዛእቲን ነበረ ንኽንገብሮን ኢና ንቃለስ ዘለና ዝብሉ ጎስጓሳት ድማ ካብ ደንበታት ደለይቲ ፍትሒ ምስማዕ ኣረብሪብዎ ይርከብ ህዝቢ። መወዳኣት ዘይብሉ ኣገልግሎት፡ ምስ መወዳኣታ ዘይብሉ ምፍንጫልን ምምቕቓልን ውድባት፡ ዋሕዲ መሰረታዊ ቀረባት፡ ምስ ዋሕዲ ምትእምማንን ምስምማዕን ውድባት፡ ምእሳርን ሃንደበታዊ ሞትን ኣብ ኤርትራ፡ ምስ ጸለመን ድስካለን ሓያላት ኣብነታውያን ኤርትራውያን፡ ብምምስሳል እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ንዝጽበዮን ንዝኣምኖን ሓርቢትዎ ኣብ ዕንይንይ ይርከብ። እቲ ክሓልፍ’ዩ ዝበሃል ዘሎ እምበኣር ብዘይካ ሕጊ ተፈጥሮ ኮይኑዎ፡ መዓልቲ ብመዓልቲ ዓመታት ብዓመታት ፍጻመታት ብኻልኦት ፍጻመታት  እና ተተኻኸአ ክሓልፍ ካብ ኤርትራውያን ንሽግር ኤርትራውያን ንምሕላፍ ዘነይት ተግባር ተራእዩ ክበሃል ኣይከኣልን። እቲ ዝካየድ ዘሎ መስርሓት ንረብሓ ህዝቢ ድዩ ንወጽዓ ህዝቢ ኣንፈቱ ኣየነጸረን ዘሎ። ኣብ መጠቓለሊ ጽሑፈይ እምበኣር እዚ ሽግር ኣብ ግዜን ግብራዊት ዓለምን ተተርኢሱ ስለ ዝመጸ ከም’ቶም ኩሎም ዝሓለፉ ሽግራት ህዝቢ ኤርትራ ክሓልፍ’ዩ። እቲ ንሱ ዝገድፎ ዘሎ ስንብራት ንምቕናስ እቲ ንሱ ሒዝዎ ዝሓልፍ ዘሎ ትንፋስ ንምጉዳል፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ስምዒትን ኣተሓሳስባን ዘለዎ ሓድሽ ሓይሊ ምፍጣር ወይ ምስራሕ የድሊ።

Advertisements

ስልጣን፣ ሓይሊ፣ ምልኪ፣ ጭቈና……ወዘተረፈ ብቦኹረ ገብረየሱስ

                ስልጣን፣ ሓይሊ፣ ምልኪ፣ ጭቈና……ወዘተረፈ              ቦኽረ ገብረየሱስ

     ስልጣን ብዝተፈላለየ መንገዲ ክትጐናጸፎ ወይ ክወሃበካ ይኽእል። ስልጣንን ሓይልን ድማ መኻይዲ እዮም። ንስልጣንን ሓይልን ኣልዚባ ክትኣስር ተኽእል22222 ገመድ-ፎሮ ግን ኣላ። ፈረንጂ ‘ዊዝደም’ ይብሉዋ። ናብ ትግርኛ እንክትመጽእ ብጥበብ/ብልሒ ትትርጐም ይመስለኒ። ብብልሒ ዝሰምር ሓይልን ስልጣንን ደሊኻ ክትረክብ ማለት ሕልሚ እዩ። ከም ውጽኢቱ ድማ ሓይልኻን ስልጣንካን ኣርኒብካ ምስካም ትስእኖም። ከም ፍቱሕ ማእዶ ብትንትን ይብሉኻ። እቲ እንኮ ነቓዕ-መውጽኢ ትኪ እምብኣር ምልኪ ጥራይ እዩ። ነንትሕቴኻ፣ ነንተሕምቖ ትመልኽ፣ ትድህኽ።

ሃገር ዝመርሑ ሰባት መለኽቲ ምዃኖም ንመን’ዩ ዝገርሞ፧ እንታይ ድኣ ክዀኑ- ካበይ ድዮም በቚሎም፧ ካብቲ ዝመልኩዎ ዘለዉ ሕብረተሰብ ዶ ወይስ ካብ ሰማይ ነጢቦም-ከም መላእኽቲ፧ መን እዩ ምልኪ ዘይብህግ፧ ብቘልዑና ንኽንደይ ጸፊዕናን ብኽንደይ ተጸፊዕናን ( ገለ ፍጥር ክብሉ ዝሩጋት ገዲፍካ፧) ሓደ ህጻን ኣብ ግዜ ህጻንነቱ ክንደይ ሚእታዊት ካብ ድሌታቱ ብምርጫኡ የዕግብ፧ እቲ ዝተረፈ መን ይመርጸሉ፧ ስለምንታይ፧ እዚኣቶምን ካልኦትን ሕቶታት ክርድኡኒ ኣይክእሉን፣ ክርድኡኒ ውን ኣይደልን። ኣብ ሳርማ ርድኢት ዘሎ እልቢ ሓተላ ናይ ምሕጻብ መደብ የብለይን። ከከም ርድኢትና ኢና ንነብር። ኵሉ ነገር እናተረድኣኒ ብዝኸደ መጠን ግን ዝሓስቦን ዝጽሕፎን ውን ክስእን ስለዝኽእል እየ ንዘይርድኣኒ ዝያዳ ክብሪ ክህብ ዝፍትን።

ካብ ዓዲ ቐይሕ ናብ ኣስመራ ክጓዓዝ ለይቲ ምድሪ ትኬት ናይ ኣውቶቡስ ቈሪጸ። ከባቢ ሰዓት 5፡30 ወጋሕታ ድማ ጕዕዞ ተጀሚሩ። ወርሓቱን ዓመቱን ብልክዕ ኣይዝክሮን። 21 ክፍለ-ዘመን ምዃኑ ግን ርግጸኛ እየ። ብዝዀነ ብሓራስ ነብሪ እናተወንጨፍና ንቝርሲ ኣብ ዓዲ ሓዲድ ኣዕሪፍና። ብዘይ ንሱ መንሽማ ውን ምሳይ ስለዝነበረት ብሩኽ መንገዲ እዩ ነይሩ። 

ኣብ ውሽጢ ዝተፈቕደልና ግዜ ቈሪስና ቦቦታና ሒዝና። ኣብ ቅድመይ ኮፍ ዝበላ ዓባይ ኣደ ነይረን። ወዲ ወደን ወይ ወዲ ጓለን ዝመስል 10 ዓመት ዘይመልእ ቆልዓ ውን ምስአን ነይሩ። ምስ ተጓዓዝቲ እና ተዳፍአት ቈሎ ትሸይጥ ቈልዓ ብድሕሪት መጺኣ ክገዝኣላ ተማሕጸነትኒ። ብዘይ ብቂ የውዕለኒ እዩ ዝበልኩዎ ሕፍንቲ ገዛእኩ። ሕሳባ ብእዝሃብኩዋ ናብ’ተን ኣደ ኣምርሐት። እቲ ቈልዓ ቈሎ ሃሪፉ ቀባሕባሕ በለ። ንኽገዝኣሉ ድማ ብድፍረት ኣዚዙወን። ንሰን ግን ኵሉ ተሳፋራይ ክሳብ ዝሰምዐን ብዓውታ ከምዚ ክብላ እየን ገሲጸናኦ። “የዋርድካ!!! ሸውዓተ ወለዶና’ኳ ቈሎ በሊዕና ዘይንፈልጥ፤ ኮፍ በል…….ድሁል!” ዝገዛእኩዎ ቈሎ ኣብ ኢደይ ከሎ ደሪቐ። ሞራል ናይ’ታ ርሂጻ ትነብር ህጻን ከሕስበኒ ነይሩዎ። ግን ሕጂ እዩ ዘተሓሳስበኒ ዘሎ። ሞራለይ ግን ሽዑ እዩ ብቕጽበት ቀምሲሉ። ነቲ ቈሎ በመስኮት ድፍኣዮ መጺኡኒ። ጸኒሐ ድማ ነተን ኣደ (ኣዴኹም ኣይኹና) ብዓይኒ ጽልኢ ተመልኪተየን። ነቲ ቈሎ ገዲፍካ ንዐአን ድፍኣየን ዝብል ፋሽሽታዊ ምጕት ንደቓይቕ ብሒቱኒ። ኵሉ ገዲፈ ግን ዓንጾ-ዓንጾ ንቘሎይ ኣድራጋ እናቘርጠምኩ መንገድና ቀጺልና። ሕነይ ንምፍዳይ ግን ነቲ ንኽብሪ ወለዶኡ ቈሎ ከይበልዕ ዝተዀነነ ህጻን ኣስዲዐ ከርክሶ ከም ዘሎኒ ወሰንኩ። ዓይነይ ጸቓቒጠ ናባይ ከም ዝመጽእ ብምግባር ከኣ ካብቲ ቈሎ ኣጥዒመዮ። ኣዲኡ ‘ኣዋሪድካኒ’ባ’ ብዘስምዕ ሓንሳብ ኣፍጢጠን ካብ ምጥማት ሓሊፈን ምንም ኣይበላን። መንሽማ ውን ብግዲኣ ንዘቕረብኩላ ናይ ቈሎ ግብጃ ተሓሲማቶ እያ። እቲ ቈልዓ ግን ልዕሊ ዝተጸበኹዎ እዩ ድዒኹዎ-ምጽውዐይ ክሳብ ዘጣዕሰኒ።

ሸውዓተ ወለዶ ነቓኒቑ ዘገንፍል ጣቋ ናይ’ተን ሰበይቲ ግን ዕረፍቲ ኣይሃበንን። ትርኢተን ብዙሕ ዘመክሕ ይመስል ኣይነበረን። ንኣብነት ሽፎነን ብቕናተን ተሳሒቡ፣ ብታሕቲ ክልተ በበይኑ ሕብሪ ዘለዎ ቀምሽ ውሽጠን እርእዮ ነይረ። ብመሰረት ኣዘራርባአን ግን ፍልጠት ከም ዝሓጽረን ተገንዚበ። ርእሰን ሓፊስ ልኻይ ካብ ምልሕጓጽ ሓሊፉ፣ ሓንቲ ንጣብ መረቕ ኣፍልጦ ጥብ ኢላታ ከም ዘይትፈልጥ ውን ኣብ ምርድዳእ በጻሕኩ። ፍጥር ካብ ዝብላ ጀሚረን፣ ብወለዶታተን ዝጀመረ ቃልሲ ኣበርቲዐን ብምቕጻል፣ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ፍልጠት ምሉእ ብምሉእ ሓርነተን ዝተጐናጸፋ መሲለን ተራእየናኒ። ከምኡ ገይሩ ብድፍረት ዘዛርብ ግን ገለ ዝተኸወለኒ ምስጢር ከይህልወን ኣፈናዊ ተፍትሽ ኣካየድኩ። ከምዚ ከማይ ጓል ሸውዓተ’ቕሽቲ ዘይኰነስ፣ ጓል ሸውዓተ መሳፍንትን ነገስታትን ክዀና ከም ዝኽእላ፤ እዚ ማለት ድማ ኣጐስማ ንጉስ ሰሎሞን፣ ኣብ ሻሙናይ ወለዶ ውን ጓል ሓትንኡ ንክርስቶስ ምዃነን ገመትኩ። ድሕሪ’ዚ ኵሉ ኲናት ግን ንሰን ዘዕበያኦ ውላድ ገለ ትካል ወይ ቤት ጽሕፈት ይመርሕ ከይህሉን እቲ ምስአን ዝነበረ ቈልዓ ዝተባህሎ ዘይሰምዕ ሕንጊድ ክኸውንን ናብ ፈጣሪ ብልቢ ጸሎተይ ኣዕሪገ ተዓረቕኩወን።

ናይ ሓይልን ምልክን መንጸሮር ኣብ ሃገርና ዘይኰነስ ኣብ ውሻጠና እዩ ክህሉ ዘለዎ። በብዓቕሙ ንሓይሉ ዘይጥቀመላ ሰባ ኣሎ ምባል ሓጥያት’ዩ። ኣብ ኣብያተ ጽሕፈትን ናይ ግሊ ትካላትን ንረኽቦም ሰባት ንጋሻ ከመይ የአንግዱዎ፧ ብገለ ስራሕ ንሓደ ሓላፊ ኣብ ትረኽበሉ ኣጋጣሚ፣ ብጠባይ ናይ ስርሑ ድዩ ዝሰምዓካ ብውልቃዊ ጠባዩ፧ ኣብ ወሃብቲ ኣገልግሎት ተቘጺረን ዝሰርሓ ኣሳሰይቲ፤ ምቕልል ኢለን ‘እንታይ ክእዘዝ’ን ተገቲረን ‘እንታይ ክሰምዓካ’ን ምባል መኣስን ንመንን ከም ዝጥቀማሉ ኣንዳዕዲዐን ኢየን ዝፈልጣ። ኣብ ሳዋን ካልኦት መደበራትን ክንደይ ኣእዛን ተዓለምቲ ብጽፍዒት ተቐዲዱ፣ ክንደይ ኣእጋር ተሰይሩ፣ ኣብ ዝባንና ክንደይ ጊንድዐ ተኸርቲሙ፧ (ብወገነይ ኣብ ሓንቲ ቅጽበት ሰለስተ ጊንድዐ ሰቢረ-ኣብ እዋን ስራሕ (ጸጸር ምእራይ) ማይ ክሰቲ ስለዝተረኸብኩ) ነዚ ኵሉ በደል ዘውርድ ጠባይ ናይ ታዕሊም ድዩ ወይስ ሰናይ ተበግሶ ናይ’ቲ ዓላማይ እዩ፧ ኣፍልጦ የለን ምባል እኹል ምኽንያት ኣይመስለንን። ሰብ ኣፍልጦ ኸ ጥዕናኦም ምሉእ ድዩ፧

ካምፓስ ምስ ኣቶና ኣብ ፍረሽማን ‘ኬምስትሪ’ ዝሓዘና መምህር ነይሩ። ካብ ዕለታት ሓንቲ፣ ኣብ ሞንጎ ትምህርቲ ሓደ ካባና ሕቶ ክሓትት ደልዩ ኢዱ ሓፍ ኣቢሉ። ነገር ፍረሽ ደምባር ከኣ “ትቸር” ኢሉ ምስ ጀመረ መምህረይ ኰሊፉዎ። “ኣነ ናይ ሻሙናይ ክፍሊ መምህርካ መሲሉካ ‘ትቸር’ ትብለኒ፧! ካበይ እዮም መጺኦምና በጃኻ! ቀጽል ሕጂ ሕቶ’ንተ’ለካ።” ድሕሪት ኮፍ ኢለ ስለዝነበርኩ ንማንም ከይሓተትኩ እታ ክፍለ-ግዜ ምስ ተዛዘመት ምሉቕ ኢለ ተዓዘርኩ። ንኽኢላታት ድማ ተወከስኩ (ንሲኔርስ።) ‘ሰር’ ተባሂሎም ከም ዝጽውዑ ድማ ተነግረኒ። ዶክተር ውይ ልዕሊኡ እንተዀይኖም ውን ከከም ማዕርጎም። ንፕሮፈሰር ‘ዶክተር’ ኢልካ እንተ ጸዊዕካ፣ ወይ ድማ ንዶክተር ‘ሰር’ እንተ’ልካ ውን ናቱ መዘዝ ኣለዎ። ብደረጃ ተርእዮታት እዩ ግን ኵሉ።

ናይ ዓምና ሰር እያ ነይራ። ንሳ ውን እንድዕላ። ካብኡ ንላዕሊ እቶም ኣብ ሻሙናይ ክፍሊ ኬምስትሪ ዝመሃሩኒ ኳዕናን መምህረይ ይነፍዑ-ብኽልተ ኢድ። ንሱ ግን ክሳብ ዘቋርረና እዩ ድሂሉና። ምልኪ።

በዚ ኰነ በቲ ናይ ስራሕ ዕድሉ ዘውሓሰ በዓል ጸጋ ናይ ገዛ ሰራሕተኛ ይቘጽር – ደቁን ሰበይቱን ሃፈጽታ ሓውን ጐንፊ ክሽነን ከይለኽየን መታን። ምዝመዛ ዕሱል’ዩ። ስማ ድማ ‘ሰራሕተኛ’ ዘይኰነስ ‘ሸቃሊት’ እዩ። ክልቲኡ ትርጉሙ ሓደ እዩ፣ ቅኒቱ ግን በበይኑ።

ኣብ ኣሃዱታት ምክልኻል ተቘጺራ ንትሰርሕ ጻዕራም ዜጋ ውን እዚ ‘ሰራሕተኛ’ ዝብል ክብሪ ይንፈጋ። እቲ ናብ ኲናትን ጕዕዞን ካልእን ወፊሩ ዘይክእል ስኑፍ፣ ፈላጺ ዕንጸይቲ ከይተረፈ ብልዑል ሓበን ‘መጋቢት’ ኢሉ እዩ ዝጠቕሳ። እዘን ሰባት እዚኣተን ግን ብረሃጸን ምስ ክብረን ዝነብራ ለዋሃትን ፈቃራትን እየን። ኣብ ቀዳማይ ርብዒ ናይ 2007፤ ኣብ ሳዋ፣ ፍትሒ ሴፋ መዚዛትሉ ንዝተጐድአ መሳርሕትና (መምህር) ካብ ማህጸነን ዝወጸ ብዝመስል ኣዝዩ ንቡር ወግዒ ዝቐበራኦ ንሳተን ነይረን። እተን ማንም ብዝኽእላ ብደዐ መጋቦ ተባሂለን ዝጽዋዓ ንጹሃት ኢርትራውያን። (ኣዴታትና ንምንታይ ዲና ሕልፊ ነፍቅረንን ንጸውየለንን – ኣብ መልሓስና ተሰትዩ እናተረፈ’ምበር!!!) እቲ ካልእ ግን ንፍርህን ቃልዓለምን ምስሉይነትን ዝተኣከበ እዩ ነይሩ። መምህራን ኢድና ጠዊና፣ ፈዚዝና። እቶም ፍትሒ ነፊጎም ንሞት ዘብቅዑዎ ድማ ሓመድ ምስ ለበሰ ኣኽሊል ዕምባባ ኣቐሚጦምሉ። ኣብ’ታ ህሞት ድማ ኵሉ መምህር፣ ብዘይ ትእዛዝ ንብዓቱ ክዕዩዎ።

ኣብ ቀረባ ግዜ ፐሮፈሰር መስፍን ወልደ ማርያም ምስ መኣዛ ብሩ (ትጥቀስ ኢትዮጵያዊት ጋዜጠኛ) ዝገበሩዎ ሰፊሕ ቃል መሕትት ልቢ ሂበ ተኸታቲለዮ። “ሕጂ ኸ ጭቈና ተሪፉ ዶ ትብሉ ፐሮፈሰር፧” ንዝመስል ሕቶ ዝሃቡዎ መልሲ ብሓርፋፍ ትርጉም ከም’ዚ ነይሩ። “ከመይ ቢሉ ክተርፍ ኢልኪዮ። ጨቋንን ተጨቋንን ከይተፋትሑ ጭቈና ክተርፍ ኣይክእልን እዩ። እዚ ሕብረተ-ሰብ ድማ ኵሉ ጨቋኒ እዩ። ኣብ ደገ ክጭቍኖ ዝኽእል ዕድል እንተ ስኢኑ ኣብ ገዛ ንሰበይቱ እናጨቈነ ይነብር። ስለዚ ጨቋኒ ጥራይ ዘይኰነ፣ እቲ ጭቈና ዝለመደ ከፋል እውን ኣተሓሳስባኡ ክልውጥ ኣለዎ።” ኣኸለ። ብዛዕባ ጭቈና ልዕሊ’ዚ ምዝራብ ዘምጽኦ ፋይዳ የብሉን።

ብውሽጣዊ ቀዝሒ ዘሕገብግብ ሰብ፣ ካቦት ዕስለን ጕጅለን ክድርብ ባህርያዊ እዩ። ዕስለን ጕጅለን ክሳብ ዘሎ ድማ ወትሩ ሓይልን ግጭትን ኣሎ። ዝዀነ ዓይነት ጕጅለ መሳርሕን መተግበርን ረብሓ ናይ መሕገብገብቲ እዩ። እሞ ድማ ኣሚንካ ትቕበሎ ምዃኑ ተሪፉ፤ ተማሂርካ፣ ተመኺርካ፣ ተሰቢኽካን ተደሊልካን። ህዝቢ ዓለም ተላዚቡን ተወሃሂዱን ክነብር ስለዘይከኣለ’ኮ ጐጐጆኡ-ሃሃገሩ ሓንጺጹ ጸኒሑና። ንሕና ውን ዋላ ንደንጒ’ምበር ከም ሰብና ብጽሒትና ሒዝና። ስድራ-ቤት ትባሃል ንእስቲ ጕጅለ’ላ ሃገር ድማ ዓባይ ጕጅለ። ክልቲአን ኣዝየን ኣገደስቲ። እቲ ኣብ ሞንጎ ዘሎ፣ ንኻልእ ቅዱስ ዕላማታት ዝተሃንጸ ኣጓዱ ናብ ድፋዓት ቀይርካ ኣብ ዘይመዓላኡ ምውዓል ግን ጣቋ የብሉን። ሃገርና ብዘይ ንሱ ሓንቲ ቃጽዖ እያ፤ ህዝብና ድማ ቍንጣሮ።

ክበልዑኻ ብዝደለዩ እዮም ‘ናተይ’ ዝብሉኻ። ከም ርስቶም ድማ ይውንኑኻ። ሓንሳብ ይቐልዉኻ ጸኒሖም ይጥጥቑኻ። ናይ ማንም ዘይምዃንካን ምስ ኵሉ ምዃንካን ዝነበረካ ባህጊ ኣብ ኢድካ ይመውት። እቶም ‘ናተይ’ ዝበሉኻ ሸቶኦም ምስ ወቕዑ ‘ነዴኻ ማይ ውረደላ’ ይደግሙኻ። ዕሽነትካ ንጹህ ስለዘይገብረካ ተጻባእቲ ተብዝሕ፣ እና ተሸቝረርካ ትነብር። ሰብ ምእማን ትስእን። ከልቢ ተጥሪ።

ድሙን ከልብን እንስሳ ዘቤት ክዀኑ ኣይነበሮምን። ድሙ ሕማቕ ካብ ምርኣይ ምተገላገለ፣ ከልቢ ድማ መግዛእቲ ናይ ሰብ ኣይመረኻኸበሉን። ድሙ ናቱ ዓለም ኣለዎ። ኣንጭዋ እያ ተገድሶ’ምበር ብሓደራ ዝሕልዎ ገዛን ጥሪትን የብሉን። ዶብ የብሉ ባርነት ኣይኣምን። ኣብ እግሪ መኣዶም ደጋጊሙ ኛም…..ምባሉ ፍቕሪ እዩ ለሚኑ’ምበር ጭራም እንጀራ ብሂጉ ኣይመስለንን። ካብ ሰብ ዝደልያ ሓንቲ ነገር ኣብ ዓራት ምድቃስ ጥራይ እያ። ካብኣ ውን ብኽሳዱ ሓኒቖም ክሽንጕጉዎ ከለዉ ይምለስ እምበር ኣይቍጣዕን። ንሰብን ከልብን ዘመሳስሎም ነገራት ግን መቝጸሪ የብሉን። ሊቃውንቲ ንሰብ መልክዑ ርእዮም ‘ዓሌት ህበይ’ዩ’ ኢሎሞ’ምበር ኣነስ ሰብ ናይ ከልቢ ዘርኢ ከይህልዎ ምሒር እጠራጠር። “ጭብጢ ኣቕርብ” ከይበሃል ግን ካብ ዘመሳስሎም ውሑድ ክጠቅስ።

ሓደ፦ ክልቲኦም (ከልብን ሰብን) ብነብሶም ስለዘይተኣማመኑ ብዕስለ ምንቅስቓስ የዘውትሩ። ጥርናፈኦም ግን ቀጻልነት የብሉን። ገለ ውዳቕ እንተ ረኺቦም ብስስዕትን ረብሓን ሓድሕድ ይናኸሱ። ድሙ ግን ብብዝሒ ንበይኑ እዩ ዝንቀሳቐስ።

ክልተ፦ ሰብን ከልብን ዋናኦም ዝበሎም ሰላሕ ኢሎም ይፍጽሙ። ዕጥይጥይ እንተይሎም ከኣ ይስለቑ። ድሙ ግን ኣብ ትእዛዝ ኣይኣምንን።

ሰለስተ፦ ምስ ሰብን ከልብን ንብረት ብሓደራ ምስ ተቐምጥ፣ ብጥዕናኡ ክጸንሓካ ዘሎ ተኽእሎ ጸቢብ’ዩ። ድሙ ግን ንዝጠፍእ ንብረት ተሓታቲ ከም ዘይከውን ኣቐዲሙ እዩ ዝሕብር።

ኣርባዕተ፦ ሰብን ከልብን ኣብ ህዝባዊ መንገድታትን መናድቕ እንዳማቶምን፤ እግሮም ጢል ኣቢሎምን ተጋሕቲኖምን ይሸኑ። ድሙ ግን ከም’ዚ ዓይነት ጽዩፍ ልማድ የብሉን።

ሓሙሽተ፦ ከልቢ ኣብ ዝተአስሮ ገዛ፣ ካንቸሎ ምስ ትዅሕኵሕ ከልብን ሰብን በብተራ ‘ዉሕ: መን: ዉሕ-ዉሕ: መን ኢኻ’ ብምባል ዓቕልኻ የጽብቡልካ። ድሙ ግን ኣብ በሪኽ ተሰቒሉ ነቲ ድራማ ብኣንክሮ ይዕዘቦ።

ሽዱሽተ፦ ሰብን ከልብን እንክድቅሱ ምዅርማይ የዘውትሩ። ድሙ ግን ኣርባዕተ መሓውሩ ዘርጊሑ፣ ብዘይ ራዕዲ ኣብ ዝተበረሆ ሜዳ ለጥ ይብል።

ሸውዓተ፦ ሰብን ከልብን ምስጢር ዘይዕቅቡ ፈስፋሳት ፍጡራት እዮም። ድሙ ግን ከም’ዚ ዓይነት ሕሱር ባህርይ ኣይተዓደለን።

ሸሞንተ፦ ሰብን ከልብን፣ ክጸግቡን ክጠምዩን ፍልልይ የብሎምን። ምስ ጸገቡ’ኳ ይኸፍኡ፤ ኵሉ ክጥርፉ ሃረምረም ይብሉ። ድሙ ሓንሳብ እንተጸጊቡ ግን ምስ ዝሓለፈት ኣንጭዋ ክጋደል ዘባኽኖ ሓይሊ የብሉን።

ትሽዓተ፦ እዚ ኵሉ ኰይኑ ከብቅዕ ከልቢ ንሰብ ካብ ኣራዊት ኣይከላኸለሉን። ንርእሱ ስለዝፈርህ ኣብ ቀምሽ ክኣቱ ንእሽቶ ትተርፎ። ሰብ ዓቕሉ ምስ ጸበቦ ስእሊ መላእኽቲ ዘርጊሑ ይናዘዝ። ካብ መላእኽቲ ቀጥታዊ ምላሽ ከይበጽሖ ግን ድሙ ነቲ ተመን ድዩ ገበል ብቕርጡዋት ኣጽፋሩ ዘልዚሉ፣ ተበጥሪሙ ሓዘግ የብሎ።

ዓሰርተ፤ ዓለም ትሽዓተ ዘይትመልእ ዓሰርተ፡፡

እምብኣር ኣብ ዕስለ ወዲ ዕስለ ምእማን ጸኒሑ ናብ ከልቢ ክቕይረካ ይኽእል እዩ። ካብ ስድራ-ቤት ዝጥዕም ጥርናፈ ዘሎ ኣይመስለንን። ምስ ግዜን ስልጣኔን ድማ ንሃገር ናብ ቤተሰባዊ ጥምረት ምምጻእ ይካኣል። ሓድነት ይሰብኽ የለኹን። ካብ ዝጸልኦም ስነ-ሓሳባውያን ጽባቐታት ሓደ፣ ሓድነት ዝባሃል ዘረባ እዩ። ኣባላት ሓንቲ ስድራ’ኳ ‘ሓደ’ ክዀኑ ንጋዶ። ሓንቲ ነብሲ ግን ምስ ገዛእ ርእሳ ሓድነት የድልያ እዩ። ነብሰይ ዘፍቅር እንተዀይነ ውሽጣዊ ናጽነተይን ሓድነተይን ተጐናጺፈ ኣለኹ ንምባል ክደፍር እኽእል። ሽዑ ሓድነት ምስ ሓድነት ኣዋሲብካ ወሰን ዘይዓግቶ ፍቕሪ/ሓልዮት ተፍሪ። እናተመላላእካን እናተኸባበርካን ድማ ኣብ ማንም ምስ ማንም ትነብር። ሰብ ምስ ሰብ ብጥሪኦም ምስ ዝዋሰቡ/ዝድመሩ ግን እቲ ውጽኢት ዕስለን በለጽን ተንኰልን ዕንወትን ጥራይ እዩ። ተሰማሚዕካን ተወሓሒጥካን ዳኣ ትነብር እምበር ምስ ካልእ ሰብ ሓደ ዝገብረካ ሓሳብን መንገድን ፈጺሙ የሎን። ሕሰም ዝነግስን ለውጢ ዝምህምንን፣ ነብሱ ዘፍቅር’ምበር ዝጥርነፍ ሰብ ስለዝተሳእነ ኣይኰነን (ብናተይ ርድኢት።)

 ቦኹረ ገብረየሱሱ

ሕመቕ ዘንቀሎ ድጕዓ ብቴድሮስ ኣብረሃም

 ነቲ ኣብ ቅድመይ ዝነበረ መንበር ኣውቶብስ ኣጕሲጠዮ። እቲ ኣብ’ቲ መንበር ብኾፉ ዝሕርንኽ ዝነበረ መንእሰይ፡ ሰንቢዱ ተበራቢሩ ክሳዱ ጠውዩ ጠሚቱኒ። ኣነ’ውን ሽዑ ምስኡ ሰንቢደ ተበራቢረ። እቲ መንእሰይ፡ እቲ ዘጋጠመ ሕልሚ ግዲ ኰይኑ ተሰሚዕዎ፡ ናብ ድቃሱ ተመሊሱ። ኣነ ግን ኣብ ህልም ዝበለ ሓሳብ መሊሰ ጋሊበ፣ ኣብ ጕዕዞ ኣውቶቡስ ወትሩ ብሓሳብ ጭልጥ ምስበልኩ’የ። መንቀሊ ተግባረይ መርሚረ ኣይወዳእኩን። ወስታታት ኣእዳወይ ከይተረድኣኒ ኣብ ገለ ሽግር ከይእትወኒ እምበር፡ ኣብ ኢደይ ንዝወርድ ሃስያስ ባዕለይ ዘምጻእኹዎ’ዩ ኢለ ምተቐበልኩዎ ነይረ። ቀንየሉ’የ፣ ከይተረድኣኒ ጣውላን መንደቕን ከጕስጥ። ምስ ኰነ’ዩ ዝርድኣኒ እምበር፡ ከይኰነ እንከሎ ንምውጋዱ ምፈተንኩ። መንቀሊኡ ሓሳብ ክኸውን ከም ዝኽእል ግን ጥርጣረ ኣሎኒ። ኣውቶቡስን ባቡርን ድማ ዳርጋ ካልኦት ገዛይ ኰነን ብምህላወን፡ ብሓሳብ ከይመጠቕኩ ዉዒለ ኢለ ንነብሰይ ዘተባብዓሉ መዓልቲ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ይመጽእ ይኸውን’ዩ ኢለ ኣይኣምንን።

ኣብ’ዚ ዓዲ ባዕለይ መኪና ክዝውር እንተ ጀሚረ ግን፡ ብሓሳብ ምስላል ከወግዶ እኽእል’ዶ፧ ብሰሩ ከይኰነ ኣይተርፍን ዝሓለፈ ሰሙን፡ ነቲ ብዙሓት መሓዙተይ ድህሪ ብዙሕ ፈተነ ዝሓለፉዎ ናይ ክልሰ-ሓሳብ ፈተና ብሓንሳብ ክሓልፎ እንከለኹ፡ ነቲ ግብራዊ ፈተና ግን ዘይተዓወትኩሉ። መርማሪ ንስቶክሆልም ዝወስድ ኣውራ ጐደና ተዓጸፍ ኢሉኒ ከብቅዕ፡ ነቲ መእለዪ ገዲፈ ሃፍ ኢለ ዝተመርቀፍኩ።
ይገርም’ዩ፣ ወላዲየይ ብሓደጋ መኪና ንሓዋሩ ካብ ዝተፈለየኒ መዓልቲ ሰሙን ኣብ ዘይመልእ ግዜ ናይ መኪና መርመራ ምግባርይ — ስጊንጥርነትን ባጫን ዝሓዘ ፍጻመ’ዩ ኰይኑኒ። መጥፍኢ ህይወት ኣቦይ ዝዀነት ሓጺን ፈሪሐ ንህይወት ርእሰይ ኣድኒነ ክገጥማ ዓይነ-ሕልናይ ኣይተቐበሎን። እዛ ገባሪት እከይ ዝዀነት ሓጺን፡ መዕበይተይን ህይወት ወላዲየይን’ያ ነይራ። ልዕሊ ክልተ ሲሶ ህይወቱ ብዘይካኣ ካልእ ነገር ኣብ ኣእምሮኣኡ ኣእትዩ ኣይፍልጥን። እሞ ብኣኣ ምጥፍኡ ኣፍቂራቶ’ዶ ክብል፧ ወይስ ከምዚ ኵሎም መጸናንዕተይን መሓዙተይን ዝብሉዎ፡ ‘ኣምላኽ ወዲኡዎ፣ ኣምላኽ ዝጸሓፎ’ዩ. . .’ እናበልኩ ነብሰይ ከዐሹ፧
እዞም ኣበሃህላታት ንሕቶታትይ ዝምልሱ ኰይኖም ካብ ዘይረኽቦም ሓጺር እዋን ኣየሕለፍኩን። ቍዛመ ሕልናይ ዘጠልቂ ንብዓት ኣይተረኽቦን። ከይድጕዕ፡ ሃይለ ቢዘን ዝደጕዓለይ እናዀምሳዕኩ ጥርዚ ዝበጽሐ ሃቐናይ ይርዅመሽ። ብሰሙኑ ነናሻዕ ኣናደገምኩ ኣብ መናድቕ ኣእምሮይ ዝሰመርኩዋ ድጕዓ ሃይለ ሕጂ’ውን ኣይገደፈትንን፤
ድጕዓ ስደት (ቍጽሪ 3)

1

መሊኸዮ ነይረ’የ ንብዓት ተኣኒንካ፡

ንጽል ድርብ ጀለምታ ተጠሊዕካ።

ሓቚፈ ዝረርዎ ምስና’ግረይ ረምታ፡
ንዓይ ኮይነ ንኻልኦት መሰነይታ።
ድምጽ’ውን ነይርዎ መታሓፍስቲ፡
ንቋደሶ ንቀባበሎ ምስ መቋዝምቲ።

2
ሓድሽ ብልሓት መሊኸ’ብዚ ዘለኹዎ፡

ተጎልቢበ ዘፍስሶ ኣንቃዕሪረ ዝኽዕዎ።
ግና ኣይከም ናይዓደይን ዘዋራዚ፡

ሕንኵኽ’ሉ ነጻፊ ተዘቊቑ ወሓዚ።
ህሩግ ዝብል ስግለት’ሎ መዐጠሊ፡
ዘርሞ ዘትርፈካ ከታሪ መንጣሊ።

እዞም ቃላት ሰርሲሮም ውሽጠይ’ኳ እንተ ኣተዉ፡ ከም’ቲ ባዕሎም መስኪሮምዎ ዘለዉ፡ መዐጠልቲ ዝበዝሑዎ ህላወይ ጠርዚ ኣብጺሑ ኣየወደኦምን። ነሲዖም ዘፍ ከብሉኒ ተመንየ፡ ባህጊ ኣምባሂቘ ተሪፈ። ከምቲ በየነ ሃይለ ዝብሎ ቈዘምቲ እምበር መላቐስቲ ብምውሓዶም፡ ኣሪስቶትል ዝብሎ ካተርሲስ ሕልሚ ኰይኑኒ።
ሓሳበይ ኣዚረ ንድሕሪት ምስ ጠመትኩ፡ እታ ቅርሲ ህይወት ቤት ማእሰርቲ ወላዲየ ዝዀነት መሰንቈ ተራእያትኒ። እቲ ሓባጥ ሕቖኣ ምስ’ቲ ልሙጽ ቡናዊ ኮምፔስታቶ፡ ነቲ ሓርፋር ህይወት እስሪቤት መመሊሱ ተጕልሓለይ። ምሸት ተዛንዩ ጥሪምሪም እናበላ፡ “ንጉሰ ንጉሰ”ን “ሃንስ ወዲ ዘሞ”ን ዝብላ ደርፊታት ክደግመን እንከሎ፡ ኣዒንተይ ኣብ’ተን ኣብ ቀላጽሙ ንሓዋሩ ዝተዀደማ በሰላታት ፊሮ ቤት ማእሰርቲ ዓሊበን ክፈዛ ትዝ ኢለናኒ። ብመግረፍቲ ቅርጾም ዝቐየሩ ኣጻፍሩን በሰላታት ዝፈጠሩ ከብዲ እግሮን ብቅብኣት መለስለሲ ሸቢጡ ንመዳቕሶ ክሓልፍ፡ እናነባዕኩ ኣብቲ ፈላልዩና ዝነበረ ሓጹር ቤት ማእሰርቲ ልጥፍ ኢለ ክሕቈፎ ክፍትን ቅጅል ይብለኒ። ንጭሕሙን ትካዘ ኣዒንቱን፡ እቲ “ልጁን ልቀቀው ባክህ” ዝብል ቀጢን ድምጺ ጓለንስተይቲ ፖሊስ ካብ ኣእምሮይ ኣይሓኸኾን። እዛ ቅርሲ፡ ከም የማነ ሓወይ መሊኸ ኣየዛረብኩዋን። ንሱ’ውን ቀዲሙ ብምሕላፉ፡ እዛ ቅርሲ ንሓዋሩ ቅርሲ እትዀነሉ ግዜ ፈጢሩላ።

ናይ ድሕሪት ጠመተይ ኣብ’ዚ ጥራይ ኣይሕጸርን። ንእመነተይ ኣብ ኰንቱነት ህይወት ከዊሑ ንሎሚ ብጥርጣረ ክርእያ ዳግማይ ማዕጾ ከፊቱለይ። ሞትን ህይወትን ሰብ፡ ብጸጸር ጸወታ ገበጣ ኣምላኽን ሰይጣንን ኣብ ኣእምሮይ ቅጅል ኢሉ፡ ከይኣስሓቐኒ ኣይተረፈን። ነቲ ፍጹም እዮብ፡ ኣምላኽ ኣብ ኢድ ሰይጣን ክሳቐ ምፍቃዱ፡ ክንዲ ፍረ ኣድሪ እምነት ዘይኰን ክንዲ ፍረ ኣድሪ ጥርጥራ ዘድሊ ምዃኑ ካብ ዘማእከሉኒ ሰባት ዝተገንዘበ ዘይምህላዉ ከየሕሰበኒ ኣይተረፈን። ‘ኣምላኽ ዝፈቐዶ’ዩ’ እትብል ሓረግ መመሊሰ ኣዀምሲዐ፡ ጥርጣረ እምበር እመነት ንኸኻዕብት ኣይሓገዘትንን።

ነቲ ኣልበርት ካምዩ ዘላለየኒ ሓሳብ ከንቱነት ህይወት፡ ስላቮ ዢዢክ’ውን ስለ ዝደረዓለይ፡ ከምቲ ደራሲ ዳኒኤል ተስፋይ ሓደ እዋን ዝበሎ ቅዱስ መጽሓፍ ገዛእ-ርእሱ ሓሊኹ ኣብ ቅድመይ ጻሕ ኢሉ ክወድቕ ብምርኣየይ፡ ክድንግጸሉ እምበር ክኣምኖ ካብ ዝኸብደኒ ግዜኡ እይሓጸረን። ካብ ደጒዑ ወይ ኣላቒሱ ዝነስዓኒ፡ ቅዱስ መጽሓፍ ዝእዝዘለይን መንእሰያት ሰራዊት መዘምራን ምብዝሖምን እናክዕዘብ፡ ክሳብ ክንደይ ድኻም ኣእምሮ ዘጥቀዖ ወለዶ ከቢቡኒ ምህላዉ አስተውዕል። ድኻም ልቢ ሃንደበት ከም ዘቃብጽ ወትሩ ክንደግም፡ ድኻም ኣእምሮ ብሰላሕታ ንኸንቱነት ህይወት ከይስተውዓልና እናኣስሓቐ ዘጥሕል ውሕጅ ምዃኑ ዝዘንጋዕና ምብዛሕና ደጓዕትን መላቐስቲን’ውን ዘይጸፍዪዎ መስበርቲ ህይወት ምዃኑ ምርዳእ የድልየና ኣሎ።

ኣብ ናይ ሎሚ ዓዘቕቲ ኣእጋሩ ምስ ተሸኽለ ምጽኦታት ኣኺሉ ዝብል፡ ድጕዓ ኤርምያስ ጥራይ ምፍላጡ ደጒዕካ ኣይትጸግበሉን። ካብ ኣደራዕ ዮርሳሌም ብዝኸፋኡ፡ ቈልዑን ኣረጋውያንን ዝተራዕትሉ ገደናታት ከምኡ’ውን ጐራዙን ኣጓብዝን ዝተሰየፉሉ ኣእላፍ ፍጻሜታት ዓለም ክፈልጥ ዘይደሊ፡ ድኻም ኣእምሮ ኣልሚሱዎ ምህላዉ ንግንዘብ። ነዞም ሓቅታት ታሪኽ ክጸውር ዘይክእል ድኹም ኣእምሮ፡ ድጕዓን መልቀስን ነቒሶም ዘይውድኡዎ ኣእሻዅ ዝጐበኦ እዩ።

ትርጕም ዘለዎ ህይወት ንምንባር፡ ከንቱነት ህይወት ምቕባል ግዴታ እዩ። ምቕባሉ ስለ ዝኸበደና፡ ንዅሉ ዝወርደና ኣደራዕ ብሓንቲ ናይ ቍዘማ ምኽኒት — ፍቓድ ኣማላኽ’ዩ ኣናበልካ — ምጥቕላሉ ግን ድኻም ኣእምሮ ንህይወትና ኣርኪሱ ኣበስኒዉ’ዎ ምህላዉ ዘይምዝንጋዕ። ካብ ቍዘማ ንምህዳም፡ ዘዕቍበና ድጕዓን መልቀስን ኣሊሽካ ምርካብ ልዕሊ ኣእዊኻ ዘፍ ምባል ምዃኑ ምዝካር ከድልየና እዩ።ከም ቈልዓ ምኒንን ቍዘማን ገዲፈ፡ ከም ወሓለታት መላቐስቲን ደጓዕቲን ክእለት ምስ ሓጸረኒ ግን ወስታታት ኣእዳወይ ኣብ ግር ኣእትዮምኒ ነይሮም። ብሓሳብ ነፊጸ ጋልቢተይ መዕረፊ ምስ ሰኣንኩሉ፡ ሕጂ’ውን ሃይለ ደሓን ይእቶ መዕረፊ ደጒዕለይ፤

ድጕዓ ስደት(ቍጽሪ 4)

ስደት  ብሩኽ

ሰናይ የርግጾ
የጽንዓዮ ብሩኩ
የብዝሓዮ ጥበቡ

መሪቐ ንመራቒ
ዝህበሉ ምኽንያት
ስለ ዝቐየሮ
ፍልጠታዊ ስተምህሮ
ዝብል ዝነበረ
መንገብገብ የድልዮም
ንኹሎም ነፋሮ

ግና ኣነዃ ለኹ
ሓሳብ ጸይረ
ዓዲ ሲኢነሉ
ዓውዲ መራገፊ
ዝነፍር ዝህውትት
በዓል ኣልቦ-ክንፊ
ከም’ቲ ኣሪስቶትል ዝጸውዮ ካታርሲስ ዝፈጥረለይ ድጕዓ ክሳብ ዝጽሕፍ፡ ነዚ ሕመቐይ ዘንቀሎ ፈርካሽ ድጕዓ ምድጋም ይሕሸኒ መስለኒ። እምበር ክንፊ ኣልቦ ነፋጺ ሓሳብሲ፡ ወስታታት ወሲኹ ኣብ ጸገም ከየእተወኒ ክጥንቀቕ።

20 ጥቕስታት ካብ መጽሓፍ ‘’ድኳን ትበርህ’’

”ኣጆኻ ኣነ ኣብዚ ከትርፈካ እየ፡ ንስኻ ድማ ምሳኻ ሒዝካኒ ኺድ፡’’

‘’. . . .ብዙሕ ድምጺ ኣይሰምዐን፡ ዝባና ዝቀለዐት ሰሚራ ካብቲ ጸልማት ዉሻጠ ናብ ሙሉእ ኣካላቱ ተኻዕያቶ። ሽታ ጎቦታትን ስንጭሮታትን ንኣፍንጭኡ ሰርሲሩ ክኣቱ እንከሎ ተሰሚዕዎ። ብጸሓይን ብንፋስን ዝተረረ ከናፍራ ምስ ከናፍሩ ብሓጎስ ተፋሕፊሑ ኣድሚይዎ። ኣካላታን ኣካላቱን ተዋሓሒጦም፡ ብዝመንጨወ ረሃጽ ዝተበረዘ ደሮናታትን ጨናገረድን ነቲ ናይ ፍቅሪ ቃልሶም ኣልዚቦም ብሰልሚ ባህታ ናብ ናይ መወዳእታ ዕግበት ድላይ በጺሖም። ከምዚ’ሉ ድማ ብሕቡር ግጥሚ ህርመትን ድልየትን ፍቕርን ለይቲ ናብ ወጋሕታ ኣረኪብዎም።

ንግሆ ሰዓት ሓሙሽተ ካብ ልዋም ድቃስ ከተስኡዎ እንከለዉ ሰሚራ ኣይነበረትን። ስሚዕቱ ዓጊቱ’ምበር፡ እቲ ክድሃዩ ዝመጸ ተጋዳላይ፡ ሃብተ ነቒሑ ዘይምጽንሑ ዝተገረመ ይመስል ነይሩ። ሃብተ’ዉን ቀልጢፉ ተረዲእዎ ኣብ ክዳዉንቱ ክጠልቕን ጥቕላል ጾሩ ኣልዒሉ እግሪ እግሪ መረሒኡ እናተኸተለ ናብታ ማኪና ዘሊሉ ክድይብን ጊዜ ኣየሕለፈን።

ብኡ ንብኡ እታ ብዉሕሉል ጥበብ ናብ ተንቃሳቃሲ ገረብ ተቀይራ ዝነበረት ማኪና ብሓንሳብ ሰላሕታዊ ጉዕዞኣ ጀሚራ። ሃብተ ምሉእ ኣቓልቦኡ ናብ ድሕሪት ገይሩ ካብቲ ጫፍ ጎቦ ናይ ሰሚራ መፋነዊ ሰላምታ ንኽሪኢ ብዉሽጢ ልቡ እናተመነየ መገሽኡ ቀጺሉ። ማኪና ድማ ስምዒቱ ከይተረድኣ ካብቲ ብናፍቖት ዝጥምቶ ዝነበረ ዕላማ ብቐጻሊ እናራሓቐቶ ክትከይድ እንከላ፡ እቲ ዝቋመቶ ዝነበረ ቦታ ብቐጻሊ ኸኣ ቀስ ብቐስ ኣካላቱን ምልክቱን እናቐያየረ ካብ ዓይኑ ተሰዊሩ ጠፊኡ። ደሓን ኩን ክትብሎ ከም ዘይሃቀነት ምስ ኣለጋገጸ ገጹ ንቕድሚት ገይሩ ክጎዓዝ ጀሚሩ። መጀመርያ እዚ ዘይብሃል ክብደት ጓሂ ንዓይኑ ሸፊንዎ። ድሕሪ ኽንደይ ግን ካብ ዉሽጢ ዝነቐለ ድምጺ ኣብ እዝኑ ሕሹኹ ክብሎ እንከሎ ተሰሚዕዎ ‘’ኣጆኻ ኣነ ኣብዚ ከትርፈካ እየ፡ ንስኻ ድማ ምሳኻ ሒዝካኒ ኺድ፡’’ እቲ ለበዋ ሓቂ ምኳኑ ብቕጽበት ተረዲእዎ። ምስኡ ሒዝዋ ይኸይድ ከም ዝነበረ ኣብ ንስነቱ ዝሰረጸ ብዙሕ መዘኻኸሪ ነይሩዎ። ኣብቲ ሽታ መኣዛታት፡ ቃናታት መልክዕ ምድሪ ኤርትራ ክዕብልል እንከሎ ስለ ዝተሰመዖ ሰሚራ ምስኡ ትኸይድ ከም ዝነበረት ኣረጋጊጹ። ንሳ ካብኡ እንታይ ከም ዘትረፈት ግን ደፊሩ ከነጽሮ ኣይከኣለን።’’( መጽሓፍ ድኳን ትበርህ፡ ገጽ 90-91)

በየነ ሃይለ እቲ ፖሊማት

Beyene-Haile  meazn me

 ዓሚ ከምዛ ሎሚ፡ 29 ሰነ 2012 ኤርትራ ሓደ ግዙፍ ሰነ-ጥበባዊ ሰብነት ኸሲራ፡ ደራሲ፡ ቀባኣይ፡ ቀራጻይ፡ ገጣሚ፡ ጸሓፊ ድራማ፡ ወራቢ ሙዚቃን ናይ ምሕደራ ባዓል ሞያን ዝኾነ በየነ ሃይለ። በየነ ሃይለ ኣብ 1941 ካብ ኣቡኡ ፊተዉራሪ ሃይለ ካሳን ኣዲኡ ውይዘሮ ዘዉዲቱ ኪዳነ.ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ። እታ ናይ መጀመርታ መጽሓፉ ዝኾነት ”ዓቢዱ ዶ ትብልዎ’፡ ዘርእስታ መጽሓፉ  ክጽሕፋ ኸሎ ገና ወዲ 18 ዓመት እዩ ኔሩ። በዚ ድማ ክሳብ ክንደይ ካብ መዛንኡን ወለዶኡን ጸብለል ዝበለ ባዓል ገፊሕን በሊሕን ኣእሙሮ ምንባሩ ይበርሃልካ። ”ጻዊዒት” ይብሎ ንሱ ፡ ንጻዊዒቱ ከዳምጽ ድማ ቅርቕረ ልቡ ናብ ዝመረሖ ኣንፈት ብምምራሽ ከም ሓደ ኣልከማዊ ኣብ መገዲ ሂወት ነዊሕ ተጓዒዙ። ስደትን ፍንጢጋር ናብሩኡን ጸይሩ ን ኤርትራ ንናጽነታ ዝሙጉስን ዘረድእን ስነ-ጥበባዉን ኣእሙራኣዉን ሂያብ ኣበርኪቱላ። በየነ ሃይለ።

39 ዓመት ድሕሪ ምዝርጋሕ መጽሓፍ ‘’ ዓቢዱ ዶ ትብልዎ’( ናብ ቃንቓ ኢንግሊዝ  ”MEZGEBEHE would you think he is mad” ብዝብል ኣርእስቲ ተቶርጒማ ትርከብ)፡ በየነ ሃይለ ‘’ ድኳን ትበርህ’’ ዝሰመያ ትንግርታዊትን ኣካታዒትን መጽሓፍ ንንባብ ከም ትበቅዕ ገይሩ። እታ መጽሓፍ ሰለስተ ዓመት ድሕሪ እቲ ሂወት ኣሻሓት መንእሰያት ኤርትራን ኢትዮጲያን ዘህለቀን ንሂወት ክልቲኡ ህዝብታት ዘበሳበሰን ኩናት ምዝርግሓ፥ ነቲ በቲ ኪናትን ብሰንኩ ዝሰዓበ ፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ነዉጺ ደንዚዙ ዝነበረ ኣእሙሮ ኤርትራ ዘበራበርትን ዘነቃቐሐትን ፥ ሓድሽ ኣንፈተ-ርእየት ነገራት ዝሓበረትን ኣድባዕሊላ መጽሓፍ ኢያ።

እታ መጽሓፍ ምስ ኩሉ ሰነ-ጥበባዉን ቃንቓዉን ጽባቀኣን፥ ብሃብታም ሓሳባትን ፍልስፍናታትን ዝተጠቕጠቐት’ዉን ‘ያ። ሽሕ እኳ ብኤርትራዉያን ሙሁራን ብዓይኒ ጥርጣረን ነቀፈታን እንተተራኣየት ሻሕ ሻሕ ዝብል ናእዳን ነቀፈታዊ ሞጎስን ካብ ምጉንጻፍ ግዳ ኣይተዓገተትን። ድሮ ንድሮ ድማ በየነ ሃይለ ማዕረን ልዕልን እቶም ኣብታ ስንክስራዊት መጽሓፉ ዝፈጥሮም ገዘፍቲ (ሆሞርዉያን) ጠባያቱ፡ ኣብ መድረኽ ኤርትራዊ ስነ-ጽሑፍ በሪኹ ተራእዩ። ብብዙሓት ኣብቲ ዓዉዲ ብትግሃት ዝዋስኡ ሙሁራትን ጸሓፍትን በየነ ሃይለ መዘና ዘይብሉ ደራሲ ምኻኑ ተመስኪሩሉ። ንኣብነት፥ ኣብ መዳይ  ኤርትራዊ ስነ-ጽሑፍ እንተሪኢና ፕሮፈስተር ግርማይ ነጋሽ ተቃጻጺ ዘይተረኽቦ ዝለዓለ ባዓል መዚ ኢዩ። ንኤርትራዊ ስነ-ጽሑፍ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ንኽረክብ ከይ ተሓለለ ኣብ ምዕያይ ዝርከብ ዓቢ ሙሁር’ዉን  ኢዩ። ኣብ ሓደ  ንመጽሓፍ ‘’ድኳን ትበርህ’’ ዝግምግም ዓንቀጹ

Dukan Tiberh1002 fram

‘’ ብመገዲ በየነ ሃይለ፡ ኤርትራ ናይ ሕሉፍን ህልዊን ባህላን ታሪኻን ዝስንድን ዝትንትንን ብደረጃ ዓለም ዝስራዕ ደራሲ ረኺባ ኣላ።’’

ብምባል ንበየነ ሃይለ ይገልጾ።

ኣብ 2006: በየነ ሃይለ ‘’ትጽቢት ባህጉ’’ ዝሰመያ ካልእ ካብ ‘’መጽሕፋ ድኳን ትበርህ’’ ዘይትሰንፍ መጽሓፍ’ዩ ናብ ህዝቢ ዘርጊሑ። 2 ዓመት ጸኒሑ ፡ ኣብ 2008 ዓ/ም ‘’ወግዒ ልቢ’’ ዘርእስታ ተምሃሮ ዉኒቨርስቲ ኣስመራ ዝተዋስእዋ ናይ መድረኽ ድራማ ኣቕሪቡ። ነታ ብኣብራሃም ተስፋሉኡል ዝተኣለየት፡ ቅድሚኣ ካብ ዝቀረባ ድርማታት ኣዝያ ዝተፈለየት ብርቂ ስራሕ ምኻና ብቡዛሓት ተዓዘብቲ ዝተመስከረላ ድራማ ዘሰነየ ሙዚቓ’ዉን ባዕሉ፡ በየነ ሃይለ ዝወረቦ እዩ ኔሩ። ካብ ሰነ-ጹሑፍ ወጻኢ፡ ኣብ ቅብኣን ቅርጻን ፍሉይ ግዳሰን ሕልፍ ዝበለ ክእለትን ዉሕልነትን ከም ዝነበሮን ኣቤት ዘበለ ናይ ምሕደራ ባዓል ሞያ ምንባሩን ምስ እንዝክር ኸኣ ብቅጽበት በየነ ሃይለ ሓደ ካብቶም ናይ ዓለምና ዝበለጹ ሰባት ምንባሩ ኢና ንርዳእ። ብዘይ ምግናን ምስ እኒ ሊናርዶ ዳቪንቺ፡ ቫን ጎተ፡ በንጃሚን ፍራንኪሊንን ኣይዛክ ኒውይተንን ዝስራዕ ብሉጽ ሰብ ወይ ብግሪኻዊ ኣጸዋዉዓ ድማ ፖሊማት ኢዩ።

 ‘’ድኳን ትበርህ’’ እታ ዘይትጠፍእ ሰነ-ጽሑፋዊት ቀንደል

ኩቡራት ኣሕዋት መንቀሊ እዚ ጽሑፍ  ታሪኽን ኣድማዕነትን በየነ ሃይለ ንምትንታን ኣይኮነን። ንሱስ ንሰነድቲ ታሪኽን ተመራመርትን ምግዳፉ ዘምሕር ይመሰለኒ። ብዛዕባ መጽሓፍ ‘’ ድኳን ትበርህ’ ግዳስ ከም ዝሃበንን ከም ዝኾነለይን ገይረ ኣስፊረዮ ኣሎኹ።  እዚ ጽሑፍ ግና ንምግምጋማ ዝዓለመ ዘይ ምኻኑ ከም ትርድኡለይ ባዓል ብዙሕ ሃረርታ ‘የ።

ንመጽሓፍ ‘’ድኳን ትበርህ’’ ካብቲ ፈለማ ዝተዘርግሓትሉ ጊዜ ጀሚረ ስጋብ ‘ዛ ሕጂ 5 ሳብ ኣንቢበያ ኣለኹ። ገለኹም 10 ፣ ገለኹም 12  ሳብን ትሕቲኡን ዘንበብኩማ ከም ትህሉዉ እኣምን።  ነቶም ጨሪሽኩም ዘየንበብኩማ ፍትዋት ኣዕሩኽተይ’የ ድማ ነዘን ትሒተን ተር ኢለን ዘለዋ 20 ጥቕስታት ንሎሚ ምሳኹም ዝካፈለን ዘለኹ።

ንመጽሓፍ ‘’ ድኳን ትበርህ 5 ሳብ ኣንቢበያ ኢለ ዶ ተጃሂረልኩም ጸኒሐ ሓቀይ። እታ ሓሙሸይትስ በሉ ቅድሚ ሰሙን ኢያ ነይራ። ኣኣብ ነታ መጽሓፍ ዘንበብኩሉ ጊዚያት ድማ ብዘይ ስምዒት ምስልቻዉን ምምናዉን ከም ፈለማይ ብጋህታፍ ሸዉሃትን ሃንዳፍ ወንን የንብባ ምንባረይ ወትሩ ‘ዩ ዝገርመኒ። ብዙሓት ፈለጠይ እታ መጽሓፍ፡ ብነዋሕትን ዓጸቅትን መስመራት ዝተነድቀት ብምኻና፡ ካብ ቀዳማይ ገጽ፡ ቀዳማይ ሕጡበ-ጹሑፍ ክሰግሩ ምሒር ከም ዝተሸገሩ፡ ‘’ኔዉ በላ’’ ብዘስምዕ ቆላሕታ እናጠመቱ  ክምልሱለይ ከለዉ ግን ዝያዳ እግረም።

ብልበይ ግን ሲ . . . .

ምስ እኒ ባዓል ትበርህ፡ ጸጋይ፡ዶክተር ጃብር፡ ሕርይቲ፡ ትርሓስ፡ ጉዕላይን ኣቡኡን፡ ረጋድ፡ ዓብዱ፡ ዶክተር ኣሚና፡ ዳንድሽን ሚላሹ ጓሉን፡ ሃብተን ዓደንን( ናይ ቀደም ሽማ ኤደን ኢዩ)፡ ሰሚራ፡ ወዲ ዶንጎላ፡ ወዲ ጸጸርን ከይተፋለጡ እነብሩ ምህላዎም ይድንግጸሎም። ካብ ሂወት ንዝዓቢ ሓቒ ንምፍላጥ ምማት፡ ካብ ነዊሕ ዕድመ ምንባር ይሓይሽ በሃላይ ኢየ። ብሂወት ነይሩ እናተባሃልካ፡ብዛዕባ ‘’ምሸት ሕርይቲ’’- ኣብ እንዳ ዳንድሽ ባር ዘምሰየ ያዕያዕ፡ዕግርግርን ተዋስኦን ከይሰማዕካ ምንባር ሲ ምንባር ደኾን ኢዩ ክብሃለለይ።

ሕርይቲ ጥራሕ ዕርቃና ኮይና ‘’ብምንታይ ኢኹም ትሪኡ?’’ እንበለት ሰብ ከም ዘዋጠረት ከይፈለጥካ ምንባር ሲ፡ ምንባር ድዩ ክሕሰበለይ!

ናይ ዓብዱ ‘’ፍልስፍና ዕንበባ እምኒ’’፡ ናይ ጉዕላይ ‘’መድረኽ ፍጹም ተኽኡለታት’’ ዝመሰሉ ንሓፈሻዊ ክልሰ-ሓሳብ ህንጸት ኣብ ኩሉ መዳይ ዝድርዑ ሓሳባት ከየስተንተንካሎም ምንባርሲ፡ ምስ ምንባር ድዩ ክሕሰበለይ!

እንድዒ! እንድዒ! እንድዒ!

ብዝኾነ 20 ጥቅስታት ተባሂለን ኣብ ታሕቲ ሰፊረን ዘለዋ ነጥብታት፡ ንህንጡይ ነባቢ ይድርኻለይ ዶ ካብ ዝብል ሕያዋይ ሕልና እምበር፡ ካብ ‘’ድኳን ትበርህ’’ ትኣክል መጽሓፍ 20 ጥቅስታት ጥራይ ምዕዳን ብሓቂ ብሓቂ ኣመና ዉሑድ ኢዩ።

ሰናይ ንባብ . . . . .

1.ንዓይ ዝገርመኒ፡ ኣድማስ ንደቂ ሰብ ርሑቅ ኢዩ ዝመስሎም፡ ብተመኩሮይ ግን ኣድማስ ዉሱንነት ዓይኒ ሰብ መረጋገጺ እምበር ጥቃ ፍጹም ርሕቀት ኣይቀራረብን ኢዩ።(xii)

2. ሓደ ክኣልሞ ዝጸነሐ ፈጠራዊ ዛንታ ካልእ ክዛዝሞ ድሕሪ ኽኢሉ – ማለት እቲ ቀዳማይ ዘብጸሖ ዉሱን ምዕራፍ ጉዕዞ ሂወት ብዘይ ጥርጥር ኣለልዩ ክቅጽሎ ድሕሪ ኽኢሉ – ካብዚ ዝዓቢ ሓድነት ወዲ ሰብ ዝምስክር ተግባር ዘሎ ኣይመስለንን። ብሕልፊ ድማ ኢንተርነት ንጸርፊ ዘይኮነስ ነዚ እንተ ነዉዕሎስ ክንደይ ዝገጣጠም ድርሰት ምኣከብና። (xvii)

3. ምዉት ይረሳዕ፡ ሕሉፍ ኣይዘከር እናበሉ ምስ ቀደም ክፈልዩኻ ዝደልዩ ክብሪ ኣይትሃቦም።(xv)

4. ርኢኻ! ናጽነት’ዉን ከምኡ ኢዩ ዝገብረካ። ህሩግ ምስ በለካ ዳርጋ ናብ ተገዛእነት ህደም ኢዩ ዘብለካ። (5)

5. መጀመርያ ኩሉ ክትሓዋወስ ኢዩ፡ ክሕበር ኢዩ፡ ክፋሕፋሕ ኢዩ፡ ክጻዓር ኢዩ፡ ድሓር ክዉለድ ኢዩ! (11)

6.ኩሎም ሕቶታት ሂወት ዝምልሽ ትካል ትምህርቲ የለን፡ ኣብ ካልእ ተማሕጸን፡ ናብ ሂወት ስገድ፡ ተሰደድ፡ ሞባት ኣዉድቅ፡ ብሂወትካ ተማባጻዕ፡ ዕበድን ተጸለልን፡ ሓሙኽሽቲ ተለኸ፡ ስብሒ ገንቢ ቕንፍዝ ተቀባእ፡ ኣብ ዉሽጢ ሙቁሕ ዓለም እቶ፡ ኣብ ጭቃ ተለዊስካ ካብኡ ብቆል። (17)

7. ናጽነት ከቢድ ጾር ኢዩ። ክብደት ኣሎዎ። ብርቱዕ ጸቅጢ የዉርድ ኢዩ። ጸቅጢ ናጽነት ሕሱም ኢዩ። ብኻልእ ዝዉሰን ዝነበረ ኹሉ፡ ናይ ዉልቂ ይኩን ናይ ሓባር ባዕልኻ ዉስን ኢዩ ዝብለካ ናጽነት። እንተዘይወሲንካ ንኸይ ትዉስን ወሲንካ ኢዩ ዝብለካ። ካብ ምዉሳን ዘምልጥ የልቦን ኢዩ ዝብለካ ናጽነት።(21)

8. ካን ወጻኢ ሃገራት ይምጻእ ኣብ በረኻ ወይ ኣብዚ ይጽናሕ፡ ኩሉ ሓቂ ሂወት ኣብ መሸጓሹግ ሳንዱቅ ኣስመራ ዘሎ መሲልዎ ይፍትሽ ኣሎ። ሳንዱቅ ኤርትራ ዘሎ ኣይመስሎን ወይ ከኣ ኣይተራኣዮን። እቲ  ጠፊእዎ ዘሎ ኣነጺሩ ስለ ዘይፈለጠ

ስነ-ኣእሙራኣዊ ጭንቀት የሕስሮ ኣሎ። ገሊኦም እሞ ናብታ ሂወት ኤርትራዉያን ዘጥፈአት ሃገር ከይዶም ነፍሶም ዝእልሹ ኣይተሳእኑን። እቲ ዝደልይዎ ግና ኣብ ገማግምን ማዓሙቅን ባሕሪ፡ ኣብ ከርሲ ምድሪ ኣብ ጥንታዊ ታሪኽ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሕልፊ ኸኣ ኣብ ዉሽጢ ሕልናኦም ኮይኑ ይስሕቆም ኣሎ።(22)

9. ምናልባት ኣነ ሓደ ካብቶም ዝተዓደሉ ኢየ፡ ዝጠፋኣኒ እፈልጥ ዝረኸብክዎ ኸኣ እፈልጥ፡ ዓቢ ዕድል ኢዩ። ካልኦት ዝጠፍኦም ዘይፈልጡ፡ ዝረኸብዎ ዘየለልዩ፡ ዝደለይዎ ዘይእምቱ፡ ካብ ሕሉፍ ዝሃድሙ፡ ንሕጂ ዝኽሕዱ፡ ንመጻኢ ዝፈርሑ ኣለዉ።(22)

10. እቲ ጥንታዊ ባህልና ድሕሪ መሊስና ተኺልናዮ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓድን ቤተ ሰብን ዴሞክራስያ ኣተኣቲና ማለት እካ ኢዩ። ከምዚ ሕጂ ዝብሃል ዲሞክራስያ ካብ ሰማይ ዝወርድ ዘይኮነስ ኣብ ምድሪ ዝበቁል ክኸዉን ኢዩ። መራሒ ከምቲ ቀደም ብቆጽሊ ኣባላት ድሕሪ ተመሪጹን ባይቶ ድሕሪ ማዕቢሉን ካልእ እንታይ ይድለ።(35)

11. ኣብ ትሕቲ ሕሱም መግዛእቲ ንዝነበረ ህዝቢ ካብ ኣፍሙዝ ጠበንጃ ናብ ዓይኒ ካሜራ ከተሰጋግሮ ከቢድ ኢዩ።(42)

12. ርእሰ ተኣማንነት ብዘይ ባንደራ ክርከብ ኣይክኣልን’ዩ።(76)

13. ካብቲ ናጽነት ምርካብና ዘጠራጥረና ቐንዲ ምኽንያታት፡ ገዛእትና ዝጥቀምሉ ዝነበሩ ኣበሃህላን፡ ኣሰራርሓን፡ ኣተሓሳስባን፡ ኣደራርፋን፡ ኣጸራርሓ ጎደናታትን ክጎንፉና ኸለዉ ስለ ዝኾነ ኩሎም በብሓደ ቅሂሞም ክሳብ ዝጠፍኡ ባንደራ ምርኣይ ሓጋዚ ኢዩ።(77)

14.ንሂወት ክንዲ ተዋስኦ ዝቀርባ ዘመድ የብላን።፣(83)

15. ድኹም ሰብ ህልዉናኡ ኣብ ካልእ ሰብ ቃንዛ ብምፍጣር ኢዩ ዘመስክር። (116)

16. እቲ ሓቂ ብጽላሎት ድንቁርናኻ ይሽፈን ኣሎ  ብርሃን ኣርእዮ በጃኻ! (131)

17. ናይ ገዛእ ርእሱ ተእማንነት ዘይብሉ ሰብ ብስም ጉጅለ ወይ እካበ ሰብ ጥራሕ ኢዩ ህልዉናኡ ከረጋግጽ ዝጽዕር። (153)

18. ስራሕ ድሕሪ ዘይተመሊኹ እቲ ስራሕ ሓርማዝ ይኸዉን እቲ ሰብ ድማ ኣንጭዋ ይኸዉን። እቲ ስራህ ድሕሪ ተመሊኹ ኣንጭዋን ይኸዉን እቲ ሰብ ድማ ሓርማዝ ይኸዉን። (255)

19. ብዙሓት ሰብ ሞያ፡ ወለዲ፡ መምሃራን፡ መራሕቲ ዝገብርዎ ጌጋ ኣሎ፡ ሕሙም ባዕሉ ከም ዝፍወስ፡ ተማሃራይ ባዕሉ ከም ዝመሃር፡ ሰብ ባዕሉ ከም ዝምራሕ ኣይፈልጡን። (355)

20. ዋጋይ ክፈሉኒ ካብ ዝብል ኤርትራዊ ትካልን ዉልቀ ሰብን የድሕነና(378)

ሰሰናዩ!!

  ካብ eri up

ብዛዕባ ምስልዩነትና ብዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ

ብዛዕባ ምስልዩነትና

 ምስልዩነት ካብ ገለ መዘክረ ጥንታዊ ቃላት ዝተለቅመ ኦሪታዊ ቃል ይጥዕም። ካብ ርሑቕ ድርብ ሞራልነትን ናይ ሓሶት ቅዱስነትን ንቡር ዝነበረሉ እዋን። ካብ ምምሳል ዝመንጨወ ቃል’ዩ። ኮነ ተባሂሉ ዝተሰርሐ ዒላማዊ ሓሶት እዩ። ሓሶትን ከም ኵሉ ሓሶት ከኣ ቀሻሺን ስለዝኾነ ድማ ኣቘምትን መራሕትን ሃይማኖታትን ሞራላውያንን ኣዓርዮም ይዅንንዎ። ክርስቶስ ንምስልዩነት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ኣበርቲዑ ከምዝተቛወመ ንፈልጥ። እንተኾነ፡ ምስልዩነት ኣገዳሲ ኣካል ናብራናን ስረትናን፡ ስለ’ዚ ከኣ ኣካል ስነኣእምሮና ስለዝኾነ ካብ ጠባይና ብቐሊሉ ኣይጠፍአን። ቀሺ ዝበለካ ግበር ንሱ ዝገብሮ ኣይትግበር ኢልና ድማ ንግብዝነት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን መምሎቒ ረኺብናሉ። ኣብ ዘመንና ከኣ ምስልዩነት ኣዝዩ ተዘርጊሑን ረቒቑን ኣካል መዓልታዊ ህይወትና ኴይኑ ንረኽቦ።

 ምስልዩነት ኣብ ካልኦት ሓደ ዝተወሰነ ስምዒታዊ መልሰተግብሪ ንምፍጣር ዝወጠነ ናይ ሓሶት ስምዒት እዩ። ምምስላይ፡ ንዘይኮንካዮ ምምሳል፡ ንሓደ ዝተወሰነ ረብሓ ንምዕዋት፡ ናብ ሓደ ዝተወሰነ ሸቶ ንምብጻሕ ዝዕላማኡ ብዛዕባኻ ናይ ሓሶት ስእሊ ምፍጣርን ምዝርጋሕን እዩ። ምስልዩነት፡ እትደልዮ ውሱን ስምዒት ኣብ ካልኦት ንምፍጣር ምውሳእ እዩ። ስምዒታዊ ተዋስኦ። ምስልዩነት ምትንኳይን ምቕራጽን ስምዒት እዩ። ጀርመንኛን ግሪኽኛን ንግብዝነት ብተዋስኦነት ይገልጽዎ። ልበወለዳዊ ተዋስኦ ኣብ ክውን ህያው መድረኽ- ዓለም።

 ከም’ቲ ተራ ሓሶት ጻዕዳን ጸሊምን ተባሂሉ ዝኽፈል ምስልዩነት እውን ጻዕዳን ጸሊምን ኣሎዎ። ከም’ቲ ንቡር ከኣ እቲ ጸሊም እቲ ጎዳኢ እዩ።

 “ድሓንዶ ውዒልካ?”

 “ይመስገን። ጽቡቕ”

 እቲ መላሲ ሓመዱ ንላዕሊ ተገምጢሉ ካብ ኣድጊ ንላዕሊ ከፊኡዎ ምስ ኣምላኽ ክጻረፍ ዝወዓለ ይኸውን። ሓሚሙ፡ ጠምዩ ተሸጊሩ ውዒሉ ይነብር። ሕማቕ ውዒለ ግን ኣይትወጾን ነቶም ብሕማቕነት ኵነታቱ ክድሰቱ ዝኽእሉ ደስታኦም ኪነፍግ። ንጽባሕ ዝፈላለዩ ተፋቐርቲ ሎሚ ምሸት ኣብ ቅድሚ ኣዕሩዅቶም ከም’ዛ ከምኣቶም ዝፋቐር ዘየሎ ክለሓሓሱ የምስዩ። ከብድኻ ሓምሊ ምልኣዮ ዝባንካ ወደ’ቦ ኣይርኣዮ ቁንጮ ጻዕዳዊ ምስልዩነትና እዩ። ዘይጓድኡ ጻዕዳ ምስልዩነታት ኢያቶም መግለጺ ማሕበራዊ-ስምዒታዊ ትዅረትና(social-emotional intelligence) እውን። ልበወለድ ንፈቱ ብፊልምታት ንዕዘም ብሓሳባትና ናብ’ቶም ፋንጣዝያዊ ጠባያት ስለንሰሉዅ እዩ። ኣብ ገዛእ ፋንጣዝያኻ ነቲ ትፈትዎ ጅግናኻ ምዃን ዘደስትን ነፍሰ ንቕሓት’ውን ዘዕቢን እዩ። ፋንጣዝያን ክውንነትን ደረቶም ምስዝሰዓር ግን እቲ ጻዕዳ ምስልዩነት ናብ ጸሊም ይልወጥ።

 እቲ ማራኺ ፍሽኽታን ትሕትናን ሸቃጣይ፣ እቲ ድንጋጼ ዝመልኦ ዝመስል ኣቀራርባ ኣለይቲ ሕሙማት ልስሉስ ክእለት ((soft skill) ተባሂሉ ኣብ ሞንጎ ነጋድን ዓዳግን፣ ሕሙምን ተኸናኸንትን ቅዱው ናይ ሕድሕዳዊ ምትእምማን ዝምድና ይፈጥር። ፍሕሽው ገጽ፡ ፍሽኽታ፡ ትሕትና ካብ’ቶም ብዅሉ ቅቡላት ዝኾኑ ምስልዩነታት እዮም። ነቲ ዓጺብዎ ክነሱ ጸጊበ ዝብለኒ ከኣ፡ ጊንጢ ዓይነት ነፍሰ ኵርዓት እኳ እንተኾነ፡ እንትርፎ ከማኻ ይብዝሑ ክብሎ ኣይቅየመሉን። እምበኣር ምስልዩነት ወርትግ ኣሉታዊ ኣይኮነን። እቲ ዝሰፊሐ ዝተዘርግሐ ምስልዩነት እውን ናይ ሓሶት ሕጉስነት እዩ። ናይ ሓሶት’ውን ይኹን ሓጎስ ሓጎስ’ዩ ንዝጎድኦ የብሉን ብዘይካ ነቲ ሓሳዊ። ናይ ሓሶት ድንጋጼን ሓዘንን እውን ኣዝዮም ዝርጉሓት እዮም። ነታ ንነዊሕ እዋን ተገዲስናላ ዘይንፈልጥ እኖ ሓጎና ወይ ሓውቲ’ኖና፡ ዝውረስ እንትሃለዋ፡ ኣብ መቓርቦ ሞታ ብዙሕ ንግደሰላ። ኣብ መቃብራ ድማ ነእዊ ጸጉርና ንነጺ። ሓዘን’ና ተዋስኦ እዩ ንብዓትና’ውን ንብዓት ሓርገጽ። ኣብ ኑዛዜኣ እንተዘይሰፊርና ከኣ “እዛ ርግምቲ ስርኤል ቀትሪ ሞት እኳ ክውሕዳ!” ንጻረፍ።

 ደረፍቲ፡ ተዋሳእቲ፡ ፖለቲካውያን … ኵሎም ኣገደስትን ውሩያትን ኣባላት ማሕበረሰብ ግብረሰናያዊ ፌስታታት ይውድቡ። ንህጻናትን ኣረገውቶትን ስንኩላትን ሕሙማትን ክሳብ ክንደይ ከምዝሓልዩ የርእዩ። ሓቐኛ ሓልዮት ግን የብሎምን። እቲ ድኹም ግድን ሓላዪ ስለ ዘድልዮ፡ ክኣምን ስለዝደሊ ብቐሊሉ ይኣምን- ማለት፡ ይዕሾ። ኪኢላ ምስሉያት ገበርቲ ሰናይ ክሳብ ናብ ‘ነጋውስ ልቢ’፡ ‘እኖታት ድኻ’፡ ‘መልኣኽቲ ሰላም!’ ይስቀሉ። እዚ ድማ ነፍሳቶም ኣብ’ቲ ዘመናዊ ዕዳጋ ኪሸጡ፡ ሞያታቶም ከደንፍዑ፡ ቦርሳታቶም ኪመልኡ የኽእሎም። ተፈታውነት፡ ከም ዝኾነ ኣቕሓ ይሽየጥ እዩ። ኣብ’ቲ ዕዳጋታት ዕቡያት፡ ጃህረኛታት፡ ምኵሓት፡ ታዕናናት፡ ኣባኸንቲ፡ ብላሻት ከኣ ዋጋኡ ኣዝዩ ክቡር እዩ። ዋግኡ ብልክዕ ኪፈልጥ ዝደለየ ንኣንጀሊና ጆሊ ይወከስ። ሰናይት ገብረህይወት፡ ደራሲት ‘እሳት ልቢ’ (Feurherz): ነቲ ‘ኣውሮጳዊ ስምዒት ንህጻናት ወትሃደራት ኣፍሪቃ’ ዘረጋግጽ ኤርትራዊ ድርሰት ደሪሳ፡ መጽሓፋ ሽዑ ንሽዑ ብሉጽ ተሸያጢ ኴይኑ ኣብ ብዙሕ ቋንቋታት ተተርጕሙ ክሳብ ናብ ፊልም እውን ተሰሪሑ። ሰናይት፡ ምናልባት፡ ንክዉል ስምዒት ካልኦት ናይ ምልዕዓልን ናብ ገዛእ ጥቕሚ ናይ ምውዓሉን ኣህጕራዊ ምስኹር ልዑል ክእለት ዝወነት ኤርትራዊት ምስልዪቲ እያ ኣዋልድ ሃገረይ እንኳዕ ደስ በለክን። ንመጠረስትኡ ግዳ ኒሕ ጸረምስሉይነትን ሕግን ስዒሮማ።

 ኣብ ዘመንና፡ ወርትግ ዝነበረ እዩ ግና ብፍሉይ ኣብ ዘምን’ና፡ ምስልዩነት መተካታ ጻልጣ ሓይሊ ንስልጣን ኴይኑ መጺኡ እዩ። ሳላ ኤለክትሮኒካዊ ምትእስሳር ምትላልን ሽሕጠትን ውዲትን ካብ ቅልጽም ዝበለጹ ሜላታት ስልጣን ኴይኖም ኣሎዉ። እቲ ምሉእ ጸወታ ስምዒታዊ ትኵርነት (emational intelligence) ኣብ ኵሉ መሳልላት ማሕበረተሰብ ዚሒቑ ንኵሉ የዋስእ። ኣብ’ቲ ዝለዓለ ደረጃ ትዅረቱ፡ ምስልዩነት፡ ከም ሰላማዊ ኣገባብ ኣመጻጽኣ ናብ ስልጣን ተባሂሉ’ውን ክግለጽ ይከኣል እዩ። ምስሉያት ፖለቲከኛታት፡ (ከምኡ’ውን ካህናት፡ ሰበኽቲ፡ ለመንቲ … ) ንረብሓኦም ዘገልግል ስምዒት ንምፍጣር ምስሉይ ነፍሰ ስምዒት ይሰርሑን የስርሑን። ኣብ ሞንጎ ሓቀኛ ስምዒትን ምስልዩነትን ክንፈላሊ ኣዝዩ ስለዘጸግም ከኣ እቲ ምስሉይ ስምዒት ዳርጋ ኵል ጊዜ ሸቶኡ ይወቅዕ። ስለ’ዚ ድማ ኢና ብፊልምታት፡ ተዋስኦታት፡ ስእልታት ክሳብ ልብናን ከድናን እንትንከፍ። ሽሕ’ኳ እቲ ንርእዮ ምሉእ ስምዒት ተዋስኦ/ጸወታ ምዃኑ ንፈልጥ እንተኾንና፣ ንነብዕ፡ ንሓዝን፡ ንሓርቕ፡ ንምሰጥ። ብሓጺሩ፡ ንኣምን።

 እቲ ቀደም፡ እቲ ብምስልዩነት ዝኽሰስ እቲ ላዕለዋይ ማሕበራዊ ቀጸላታት ጥራሕ ነበረ። ኣብ ዘመን’ና ግን እቲ ሸክስፒር ዝበሎ ግዲ ተፈጺሙ ብምልእታ ዓለም ናብ ዓውደ ተዋስኦ ተለዊጣ። ምስላዊ ዘረባ ኣይኮነን ቃል ብቓል ዓለም ናብ ዓውደ ትያትር ምስልዩነት ተለዊጣ እያ። እቲ ኣነነት መሊኡ ኮነ ተባሂሉ ይስራሕ እዩ። እቲ መሳርሒ ኢንተርነት ድማ ኣሎ፡ ስለ’ዚ እቲ ተራ ሓፋሽ እውን ንምስልዩነት ከም መሳርሒ መዓልታዊ ስረቱ ክጥቀም ተማሂሩ። ሞያውያን ተጻወቲ ኵዕሶ ከይተተንከፉን ከይተጎድኡን ከመይ ከምዝተተንከፉ ይወድቁን ከምዝተጎዱ ይመስሉን ብወግዒ ይመሃሩዎን ኣብ ታዕሊማቶም ይለማመድዎን እዮም። ፍሪድሪሽ ኒትሸ፡ “እቲ ተራ ለማናይ እውን ንሽግሩ ካብ ንእሽቶይ ስእነት ናብ ኣስካሕካሒ ዓጸባ ይልውጣ” ኢሉ ይግረ,ም’ዩ። ምናልባት እቲ ዘመናዊ ሰብ ካብ‘ቲ ጥንታዊ ሰብ ዚተፈልየ ምስሉይ ኣይከውንን። እንተኾነ ምዕብልና መሳርሒ ርክባትን ዕቡደዕዳጋ ማሕበረሰብን ንምስልዩነት ኣዝዮም የጋንንዎን ይዝርግሕዎን። ምስልዩነት ናብ ሓቀኛ ጥበብ ማዕቢሉ ናይ ‘ማሕበራዊ ርክብ ሞያውያን’ ዝስየሙ ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ናብ ዝደለኻዮ ዓይነት ሰብ ክትከውን ዘኽእሉ ሞያውያን ሸሓርቲ እዮም። በዚ መገዲ’ዚ ከኣ ንመንፈሳዊን ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ርእይቶታትናን ኣዝዮም ይጸልዉ።

 ዝኾነ ስምዒት ክምስለይ ይከኣል እዩ። ስምዒት ከኣ ካብ ክትሓብኦ ክትምስለዮ ይቐልል። ስለ’ዝዲ ድማ ናብ ልዑል ጥበብን ሞያን ተቐይሩ። ጆርጅ ቡሽ ንኡስ ኣርኣያዊ ውጽኢት ፋብሪካ ምስልዩነት እዩ። ሓደ ካብ ቬትናማዊ ግቡኡ ኣብ ‘ሓለዋ ሃገር’ ዝተሓብአ ሰኽራን ነበር ንኣብ ቬትናም ናይ ጅግነት መዳልያ ዝተሰለመ ጆን ከሪ ስዒሩ። ቡሽ ግሩማት ዓለምትን ኣሳናዳእቲ መድረኽን ነበሩዎ። ግሩማት ምስሉያት ንካልኦት ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳብ ንነፍሳቶም እውን ዘእምኑ። ሲልቨስተር ስታሎን ናብ ውግእ ቬትናም መታን ከይስለፍ ኣብ ስቪጸራ ትሓቢኡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣዋልድ መምህር ኴይኑ ኣሕለፎ። ድሕሪ’ቲ ውግእ ግን፡ ኣብ ፊልምታቱ ንነፍሱ ከምኡ ዝኣመሰለ ካልእ ጅግና ወትሃደር ኣብ ቬትናም ከምዘይነበረ ሰኣላ። ራምቦ! ኣቤት ክኽእለሉ። ኣነ’ስ ኵንታል ገበናዊ ስምዒት ኣብ ዝባነይ ተጻዒኑ ኣንበይከኣልኩዎን። ስታሎን፡ ንነፍሱ ናብ ራምሞ ሰሪሑ ካብ’ቲ ዘይወዓሎ ውግእ ብዙሕ ከሰበ። ነገራውን (መዓት ገንዘብ) መንፈሳውን (ማሕበራዊ ቦታ)መኽሰብ። እቶም ዝወዓሉዎ ከኣ ኣደዳ ኣካላውን መንፈሳውን ስንክልና ኴይኖም ተርሪፎም። ካብ በዓል ጣፍ’ሲ በዓል ኣፍ። ነዚ ስጊንጢር’ዚ ዘኽኣለ ጥበብ ምስልዩነት እዩ።

 እቲ ሽግር ብዛዕባ ምስልዩነት

 ካብ’ቲ ዝለዓለ መንፈሳዊ ክሳብ’ቲ ዝነኣሰ ሰራቒ ይምስለይ። ናይ ሓሶት ቅድስንናን ድርብ ሞራልን (ግብዝና) ኣካል ሃይማኖታዊ ትካላትናን ተለኣኽቱን እዮም። ኣነነት ሰብኣዊ እዩ። ኣነኣዊ ከምዘይኮንካ ገቢርካ ነፍስኻ ምቕራብ እውን ሰብኣዊ እዩ። ሓቅን ምስሉዪን ስምዒት ሰብ ብጭብጢ ኣብ ቤት ፍርዲ ኪረጋገጽ ስለዘይክእል ምስልዩነት ሓጢኣት (ሞራላዊ ገበን) ድኣ’ምበር ሕጋዊ ገበን ኣይኮነን። እቲ ብምስሉይነት ካልኦት ዝታለል፡ እቲ ግዳዪ፡ ንሱ ባዕሉ እዩ እቲ ገበነኛ። ሕጊ’ቲ ጸወታ ‘ነጋዳይ፡ ኣዕይንትኻ ክፈት!” እዩ። ምስልዩነት ንሓቐኛ ኣነነት ሓቢኡ ናይ ሓሶት ኣነነት ስለዝፈጥር፡ ብተራ ኣዘራርባ ምትላል እዩ’ሞ ኣብ’ቲ ምስሉይ ገበናዊ ስምዒት ኪፈጥር ይኽእል። እንተኾነ፡ ሰብ፡ ነዚ ስምዒት’ዚ ኣብ ምጥምዛዝን ምሕባእን’ውን ሰልጢኑ እዩ።

 ሓደ ለማናይ ታሪኽ ሕሰመታት ህይወቱ ንባሮን ሮትሺልድ የዘንቱ። እቲ ዝሃብተመ ሰብ ናይ እዋኑ ኣብ’ቲ ሽግራት ህይወት’ቲ ለማናይ ጠሊቑ ኣካሉ ተጨበጠ ገጹ ተጨማደደ። እቲ ለማናይ ብጎቦ ዓይኑ ጠሚቱ፡ ድንጋጼ፡ ንሮትሺልድ ክትከድኖ ረኣየ። ክሳብ ተመሲጡ ክብሃል ዝከኣል ከኣ ሽግራቱ ኣጋኒኑ፡ ኣቃሚሙ ቃነየ። ኣዕይንቲ’ቲ ሜጋ ሃብታም ንብዓት ቋጸሩ። ባሮን ሮትሺልድ ንኣፋሪኡ ጸውዐ። ልቢ’ቲ ለማናይ ብትጽቢተ ርህራሄ ክትነቱጕ በለት። “ነዚ ሰብኣይ’ዚ ንልበይ ከይሰባበረ ኣርሕቐለይ!” ኣዘዘ ባሮን። እቲ ኣጋፋሪ ከኣ ነቲ ለማናይ ብክሳዱ ኣንጠልጢሉ ናብ ግዳም ክረምቲ ደርበዮ። ባሮን ሮትሺልድ ወሃቢ እንተዝነብር ባሮን ሮትሺልድ ኣንበይኮነን። ዝኾነ ሕማም፡ እንተላይ ቁጠባውን ንግዳውን ሕማም ከይተሓጕመን ከይደመየን ከምዘይሓውን! ዝበለ ሰብ’ዩ። ብክውን ሽግርን ብተዋስኦን ዝርስርስ ሰብ ኣይነበረን።

 ኣብ ሲና ኣካላትና ተጎዝዪ ክሳብ ዝሽየጥ ኢና በጺሕና። ባርነት እቲ ዝተሓተ ማሕበራዊ ውድቐት እዩ። ንነዊሕ እዋን ኣካል ታሪኽናን ባህልናን ስለዝኾነ ከም ገለ ኢሉ ንቡር ኴይኑና እዩ። ነብያትናን ብዙሓት ኣርኣያታት መጽሓፍ ቅዱሳትናን ባራዩ ይውንኑ ነቢሮም እዮም። ባርነት ክሳብ ኣምላኽ ባዕሉ ዓይኑ ሰም ዘበለሉ፡ ንሱ ባዕሉ’ውን ከም መቕጻዕቲ ዝጥቀመሉ ዓይነት ዓመጻ እዩ። ባርነት ውጽኢት ፍጹም ስዕረት እዩ።ንባርያኻ ኣካላቱ ጎዛዚኻ ንኽትሽይጥ ኮነ ኢልካ ምቕታሉ ግን ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን ሓዲስ ሓጢኣት’ዩ። ነቲ ዝለዓለ ጫፍ ሓጢኣት ዝሰንጠቐ ገበን። እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ’ቲ ምሉእ ፡ እኹብ ‘ኣነነት ኤርትራ’ ዝወረደ ኣካላውን መንፈሳውን ሕስረት እዩ። እቲ ልዕሊ ዓቕሙ ዝተነፍሐ ‘ኣነነት’ ኤርትራ ነዚ ኢሰብኣዊ ውርደት ከመይ ይውሕጦ? እሞ ኣይሓንቆ ኣይቀርጾ! ወይ’ስ እቲ ውሩይ ኣነነትና ኣብ ሑጻ ዝተሃንጸ ምስልዩነት እዩ ነቢሩ?

 ኣይፋልን! ምስልዩነትና እኳ’ስ ክሳብ ክንደይ’ኳ ንጡፍ። ኣነነትና ነቲ ዘይወሓጠሉ ብቐሊሉ ንደገ ኪተፍኦ ጎሪሑ እዩ። ይኽሕዶ። ይጥምዝዞ። ካብ ኵሉ ከኣ ንጎቦ ይጥምት ብዛዕባ ካልእ ይጸዊ። ብዛዕባ መሸጣ ስጋ ኤርትራውያን ባራዩ ኣብ ሲና ኣይተስምዑኒ ልበይ ከይትሰብሩለይ! ይብል። እታ ምኽሕቲ፡ ብድዕቲ፡ ግብዝቲ ልቢ ካብ ትሰባበረኒ ዓይነ ስዉር ምዃን ይበልጸኒ! ይመርጽ። ክሳብ ኣብ ነፍሶም ዝወርዶም፡ እቲ መሸጣ ስጋ ሲና ተቓዉሞ ዝሰርሖ ጸረ-መንግስታዊ ፕሮፓጋንዳ/ተዋስኦ እዩ! ኢሎም ዝኣምኑ ኣሎዉ። ሓቂ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ምስተገተረት ግን መልሓሶም ኣቐዲማ ተጋግያ እንታይ ከምዝብሉ’ውን ኣይፈልጡን ተዓዚዞም ይተርፉ።

 እቲ ንመላእ ህዝቢ ናብ ባሮቱ ዝቐየረ መንግስቲ ሰብኣዊ ጥረ ኣቕሓታቱ ከም ድላዩ ኪሸይጥን ኪልውጥን ባህርያዊ መሰል ዝኾነ ወናኒ እዩ። ነቲ ኣቓሓኡ በታቲኑ ክሸጦ ዝያዳ ዘኽስቦ እንተኾነ’ውን መሰሉ እዩ። እዚ ኣረሜናዊ ተረክቦ’ዚ ብባህሪ መንግስቲ ኤርትራን ስነሞገት ዕዳጋን ድሮ ዝተወሰነ መደምደምታ እዩ። እወ፡ ብጭካኔ ባርባራዊ ‘ራሻይዳ’ ክንሓርቕ ይግብኣና እዩ። እቲ ማእከለ ንጥፈት ናይ’ቲ ስጋዊ መሸጣን ኣስመራ፣ እቲ ቀንዲ ወዳቢ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ እዩ። ነዚ ኵላትና ንፈልጥ። ገዛእ ስጋና ምሻጥ ድኽመትና ኣዘኪሩ ስለዘሕፍረና ነቲ ምሉእ ተግባር ናብ በደው ራሻይዳ ክንድርብዮ ይቐለልና። ዝተገደ ጥራሕ ዓዱ ከም ዝሓድግ ንፈልጥ ኢና። መን ዓዶም ሕደጉ ኢሉ ኣገዲዱዎም!? ኢልና ድማ ንዋሳእ። ራሻይዳ ንእግረ መገዶም ንነዛእ ጥቕሞም እውን ዝሰርሑ መሳርሒ መንግስቲ ኤርትራ እዮም። በዚ ተግባራቱ’ዚ መንግስቲ ኤርትራ ክልተ ኣዕዋፍ ብሓንቲ እምኒ ይቐትል። ካብ መሸጣ ህዝቡ ይኸስብ። ህዝቢ ከኣ ካብ’ታ ኤርትራ ዝተባህለት ቤት ማእሰርቲ ተሓይሩ ክነብር ይግድድ። መኽሰብን ሜላን መቂረሞ ከኣ መንግስቲ ነዚ ንግድ’ዚ ከቋርጾ ኣይኮነን። ደጊም፡ ቈልዑት፡ ካብ ማእከል ኤርትራ፡ ካብ ማእከል ከተማታት ክስረቑ ጀሚሮም ኣሎዉ። ምሻጥ ኣካላት ሰብ ከኣ ፡ ከም’ቲ ኣብ ቺና፡ ብጠለብ ዓደግቲ ክሰላሰል ኪጅምር እዩ። ሓንቲ ኢንዶነዝያዊት ሃብታም ብ50ሽሕ ዶላር ናይ ሓደ ሽጋራን መስተን ሰትዩ ዘይፈልጥ መንእሰይ እሞ ድማ ዓይነት ደሙ ምስ ደማ ዝሰማማዕ ኵሊት ጠሊባ’ስ መንግስቲ ንምሉእ ቤት ማእሰርትታኡ ፈቲሹ ሓደ ተለቪዝዮን ሰሪቑ ዝተኣስረ መንእሰይ ተረኽበ። እቲ መንእሰይ ተለቪዝዮን ስለዝሰረቐ ሽዓ ንሞት ተፈሪዱ ኵላሊቱ ናብ’ታ ሰበይቲ ተሰዅዐ። ድሕሪ ቍሩብ ጊዜ ከኣ ኣብ ቤት ማእሰርትታት ኤርትራ ውሽጣዊ ኣካላቶም ንመሸጣ ኪቐርብ ዘይክእል ኣረጎውቶትን ሕሙማትን ኪተርፉ ምዃኖም ይስምዓኒ።

 ሽሕ’ኳ ኵሉ ዚፈልጦ እንተኾነ፡ ነዚ ዓንጸጽ’ዚ ነቲ ንጉሰ ነገስት ምስልዩነት ኤርትራ ዝኾነ ኢሳያስ ኣፈጨርቂ ከይዘከርኩ ክድምድሞ ኣይደልን። ከም ደራስን ተዋስእን ምስልዩነት ዝለዓለ ኤርትራዊ ክእለት እዩ – እቲ ዝጸለመ ጸሊም ምስልዩነት። ንበዓል ክእለት ብቕዓቱ ክንክሕዶ ኣይግባእን። ኢሳያስ ያኢ ‘ኣግኣዚ’ እዩ። ሳላ’ኡ እንተዘይከውን ኤርትራ ነጻ ኣንበይወጸትን! ኢሳያስ እንተዘይነብር ኤርትራ ድሮ ተፈናጢሓ ምሃለወት! ኢሳያስ ሓላይ ህዝቢ እዩI ኢሳያስ ውላድ ወርቂ ማህጸን ኤርትራ እዩ! “ንሱ ድኣ ደላይ ጽቡቕ እንድ’ዩ ደይ ሓገዝቲ ስኢኑ እዩ! ምስኪናይ ኢሳያስ … !” ንብለሉ። “ሲ.ኣይ.አይ እያ ዝዒራትና እምበር ዓጋመ ድኣ በየናይ መዓንጣኦምን ክእለቶምን ክስዕሩና!” ነማሳምሰሉ። ነቲ ስንኩፍ ተሃኒጹ ውሒዝ ዝበንቈሮ ሓጽቢ እውን ሲ.ኣይ.አይ እያ ኣፍሪሳቶ! ነቲ ኵሉ ዝፈሸለ መደባት መንግስቲ እውን ሲ.ኣይ.አይ እያ ኣፍሺላቶ! እዞም ኵሎም ምስልዩነታት፡ ኢሳያስ፡ ገና ኣብ ሜዳ እንተሎ ዘበገሶም ናይ ሓሶት ነፍሰ ስእልታት እዮም። ክሳብ ሔዚ ዘይምእራጎም፡ ዘይምፍሻሎም እገርመኒ። እታ ብኢሳያስ ዝተፈትወት ውርይቲ ሜላ ’ዝብኢ ክሳብ ዝደልዎ ይሕንክስ!’ እያ። ነዛ ሜላ’ዚኣ ዘሰነዩ መግለጺታትን ተግባራትን ክሳብ ኪትኣምኖም ዘሸግሩ ኣደነቕቲ እዮም። ሔዚ እቲ ዝብኢ ደልዪዎ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ መንጋጋኡ ቀርቂሩ ምሕንካስ ሓዲጉዎ። ሔዚ’ስ ነቲ ምምስላይ እኳ ሓዲጉዎ ብግልጺ የላግጽ። ንዓይ ዝትክእ የሎን! ይብል ኣፉ መሊኡ። ንዝመጽእ 40 ዓመታት ኤርትራ ንዲሞክራሲ ብቕዕቲ ኣይኮነትን! ይብል ኣፍ ልቡ ቀሊዑ። እንተደለየ ንኤርትራ ናብ ሶማልያ ክልውጣ ከምዝኽእል ይህድድ። ህዝቢ ኤርትራ ደጊሙ ከምዘይትስእ ጨፍሊቐዮ እዬ! ኢሉ (ብኣምባሳዶራቱ) ይምካሕ። ንሓደ ህዝቢ ካብ’ዚ ዝዓበየ ንዕቀትን ውርደትን ኣይርከብን። ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ መዓስ ኢኻ ደገ ኢሳያስ እንዳወሓጥካ ክትነብር? እቲ ጎይታ ምስልዩነት እኳ ምስልዩነቱ ዝቐንጠጠ ንስኻ ክሳብ መዓስ ኢኻ ኣብ ናይ ሓሶት ተዋስኦ ክትለሀ? አረ በይዛኻትኩም ነታ ተሪፋትና ዘላ ጠብታ ነፍሰ ክብረት ነድሕና!

 ዳንኤል ሰመረ ተስፋይ

 27.06. 2013

 ጀርመን

……..ናብ ኤርትራ ብድልየትዶ ብምትላል!!???

……..ናብ ኤርትራ ብድልየትዶ ብምትላል!!???

     ኣብዚ ቀረባ መዓልቲታት ኣብ እስራኤል ንኣስታት ክልተ ዓመትን ትሕቲኡን ኣብ መሪር እሱርቤት ተዳጒኖም ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት  ብድልየቶም ናብ ሃገሮም ከም ዝተመልሱ ማዕከናት ዜና እስራኤል ኪሕስዋ ቀንየን።  እቲ ሓሶት ናይቶም ስደተኛታት  ናብ ኤርትራ ምኻድን ዘይምኻድን ኣይኮነን  እቲ ብድልየቶም ዝብል ዝነበረ  ላቔባ መግለጺ እዩ። እዚ ዓቢ ሓሶት እዩ። ኤርትራውያን ብድልየቶም ናብ ኤርትራ ኣይተመለሱን። እንተተመለሱ’ውን ሃገሮም እንድያ ናበይ ደኣ ኪምለሱ? ምበልና ብፍታዎም እንተዝኸውን። ካብዞም ሕጂ ተመሊሶም ዝበሃሉ ዘለዉ  ኤርትራውያን ስደተኛታት ንኣስታት ክልተ ወርሒ ብተለፎን ንዘራረብ  ነይርና። ኣብቲ ብሳህሮኒም  ዝፍለጥ  ከቢድን  ብርቱዕ ጸቕጢ ዘለዎን እሱርቤት እዮም ነይሮም።  እቲ ቦታ ኣብ ሸሞንተ  ካምቦታት ዝተኸፋፋለ  ብዓጋፍ ዝብል መጸውዒ ዝፍለጥ ካብ ዓጋፍ ሓደ ክሳብ ዓጋፍ ሸሞንተ ድማ ከከም ዕብየቱን ደረጅኡን ተኽፋፊሉ ይርከብ። እቲ ቦታ ኣብ በረኻ ኮይኑ ብኩነትት ኣየሩ ዝጸንከረን ዝሞቐን  ክፋል ናይ እስራኤል ምዃኑ ይፍለጥ።። ኣብዚ  ብጽኑዕ ናይ ኤለክትሪክ  ሓጻውንን መቆጻጸርን ዝርከበሉ ቦታ’ዚ ኤርትራውያን ብዘይወዓልዎን ዘይፈልጥዎን ገበነኛታት ተባሂሎም ተዳጒኖምሉ ይርከቡ። ክሳብ ሕጂ ድማ ኣስታት ሰልሰተ ሽሕ ዝኾኑ ኤርትራውያን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ይርከቡ። ኣብቲ ብተለፎን  ንገብሮ ዝነበረና ዝርርብ  ንኣስታት ክልተ ሰሙን  ናይ ምሕሳም መግቢ (ኣድማ ) ኪገብሩ ከም ዝቐነዩ፣  ካብዚኦም ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ  ኤርትራውያን  ተተጸይሮም ናብቲ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ሕክምና ኪውሰዱ ከም ዝቐነዩን እንተኾነ ግዝያዊ መዐገሲምበር ነባሪ ፍታሕ ኪህብዎም  ዘይምድላዮም ይገልጹ። መዓስ እዚ ጥራይ  እቲ ንኣስታት ክልተ ሰሙን ዝወሰደ ምሕሳም መግቢ  ኣብ ዓጋፍ ሰለስተን  ዓጋፍ ኣርባዕተን  ብዝያዳ ጸንኪሩ ከም ዝቐነየ ብምምራር  ገሊጾምልና።

   ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ኣብዘን  ክልተ ዓጋፋት ዝርከቡ ኤርትራውያን ጥራይ ብምንባሮም  ኣብተን ዓጋፋት ዝውሰድ ስጉምቲ  ብኣልማማ ኮይኑ ንሕስያ ዘይብሉ ነይሩ። ምስተን ካልኦት ዓጋፋት እንተ ኣወዳዲርካየን ብተዛማዲ  ደቂ ካልኦት  ሃገራት ኣፍሪቃ ስለ ዝነበሩወን  እቲ ዝውሰድ ስጉምቲ ኮነ ዝሓልፍ ውሳነታት ብመጠኑ ዝፎኾሰ እዩ። ኣብዘን ቀዲመ ዝጠቐስኩወን ዓጋፋት  ኣብቲ መጀመርታ ሰለስተ መዓልቲ ዝወሰድዎ  ምሕሳም መግቢ ስቕ ኢሎም ኪርእይዎምን ኣብ ልዕሊኦም መጽናዕቲ ኪገብሩን ከም ዝቐነዩ ይፍለጥ። ብሓቂ ነቲ ምሕሳም መግቢ የተግብርዎ ከም ዘለዉ ምስ ፈለጡ ድማ በሉ ደሓን ብዝብል ፈኸራ እቲ  ናብተን ዓጋፋት ኪለኣኽ ዝግብኣ መቑንን ከይተሰርሐ ከም ዝተርፍን  ብተወሳኺ ናይ ተለፎን ኣገልግሎት ከም ዝተኣገዱ ይገልጹ። ብዘይካዚ ነታ   ዝተረፈት መዘናግዒት ተለቭዢን  ከም ዘጥፍኡዋን  እቶም ኣብ ኤርትራ ኣብ እሱርቤት  ዝነበሩ  ካብ ናይ ኤርትራ  እሱርቤት ፈሊኻ ኣይረአን ኪብሉ የማርሩ ከም ዝነበሩ ንዝክር።   እዚ ተርእዮታት እዚ ቅድሚ ዓመት ዝጀመረ እዩ። ኣብዚ ዓመት’ዚ ብዙሓት ኤርትራውያን በቢውልቂ ብለይቲ እና ተጨወዩ ናብ ብጸላም ግብ ዝበለ ቦታ ተወሲዶም ብዙሕ ምፍርራህ ይግበረሎም ከም ዝነበረ ይፍለጥ።   እዞም ዓይነት ሰባት እዚኣቶም ደሓን  ዝኾነ መንቋሕቋሕታ ዝነበሮምን ነቶም ምስኦም ተኣሲሮም ዘለዉ ከረድኡን ኪመኽሩን በቲ ኤምባሲ ኤርትራ ኮነ መንግስቲ እስራኤል ዘምጽኦ ዝነበረ ምኽኒታት ዘይተታለሉን ከም ዝኾኑ ኪርዳእ ከኢለ።  ስለዚ እቲ ሱርቲ ጸገምን ግፍዒን ሕጂ ዝጀመረ ኣይኮነን  ኣብ ልዕሊቶም  ኣብ  ተልኣቪቪን ካልኦት ከተማታት ዝርከቡ ኤርትራውያን  ዘርእይዎ ዝነበሩ ግፍዒታትን ምዝመዛን መቐጸልታኡ እዩ። ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዳጒኖሞም  ዝነበሩ ኪዕወትሉም ምኽኣሎም  ድማ ኣይገርምን። ኤርትራውያን እቲ ንኣስታት ክልተ ወርሒ  ዝወሰደ ምሕሳም መግቢ ዋላኳ ናብተን ካልኦት ዓጋፋት ኪልሕም ግዜ እንተዘይወሰደሉ እቶም ካብ ዓጋፋት ሰለስተን ኣርባዕተን ኣስታት 400 ተጨውዮም ዝነበሩ ኤርትራውያን  ካብ ሳላሳ ዘይበዝሑ  ናብ ዓጋፍ ሸውዓተ ተመሊሶም ስለ ዝነበሩ ኩነታት ናይቶም ተጨውዮም ዝነበሩ   ኪንፈልጥ ክኢልና።  እቶም ካብ ዓጋፍ 3ን 4ን ተጨውዮም ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛትታ ናብቲ ኣዝዩ ጸልማትን ጌና ከይኣተኻዮ ዘርዕድን ቦታ ምስ ወሰዱና ቀዳመይቲ ዘቕረቡልና ጠለብ ናብ ዓድኹም ኪትምለሱ ትፍርሙዶ ኣይትፍርሙን ትብል ነይራ። ዳሕራይ ድማ መግቢ ምሕሳም ትገድፍዎዶ ኣይትገድፍዎን!?? ነዚ ኣብ ነብሲ ወከፍ ጸልማት ቦታ ካብ ዕስራ ዘይንበዝሕ ሰባት ኢና ተኣሲርና ነይርና መን ምስ መን ኣሎ ኣይንፈልጥን  ነንሕድሕድና ከይንዘራረብ ድማ ተርጎምቲ ከይህልዉ ፈሪሕና ይብሉ። እንታይ ኪንዲ ዝገበርና እዩ ኪብል ሓቲቱኒ ኣብ መንጎ??? ንዓይውን ዘይተመለሰለይ ሕቶ ስለ ዝነበረ ከም ዘላታ ናባኹም እንታይ ክንዲ ዝገበሩ???ካብዚ ቦታ ብዓቕሊ ጽበት ሕራይ ክብሉ ዝሰማዕናዮም ነይሮም ግና ዋላ ካብቶም ተርጎምቲ እንተኾኑ መን ይፈልጥ!!!?? ብዝኾነ ኣስታት 400 ኤርትራውያን ብኸምዚ ኣሰቃቒ ኩነታት ኪንግረፍ ቀኒና።  ናብ ካምፕ ምስ ተመለስና ድማ ካልእ ወረ ተነዚሑ ቀንዩ ዓጋፍ 3ን 4ን ብድልየቶም ናብ ኤርትራ ኪልመሱ ፈሪሞም እዮም ንስኹም ጥራይ ኢኹም ተሪፍኩም ነተን ዝተረፉ ንምትላል ኪብልዎ ዝቐነዩ ምዃኖም ኣይጠፍኣናን።  ብመሰረቱ   እቲ ብመንግስቲ እስራኤል ዝመጸ ናብ ዓድኹም ኪትምለሱ ፈርሙ  ዝብል ኣፈራራሒ ስጉምቲ ብምምራር ይገልጽዎ። ነዚን ካልእን ቀሚሶም ናብ ዓዶም ኪምለሱ እንተፈረሙ ይገርምዶ።  ኣብ ሲናውንኮ ነቲ ግፍዒን መከራን ብጠለብ ገንዘብ ስለ ዝነበረ’ምበር ናብ ዓድኹም ተመለሱ ወይ ኪንቀትለኩም ኢና ይበሃሉ ነይሮም እንተዝኾኑ ሞት ንሞቱ ደኣ ኣብ ዓድና ኢሎም ምተመለሱ ነይሮም ። እቲ ኣብ ሲና ዝገደፍዎ ግፍዒን መግረፍቲን ኣብ እስራኤል ሓሊፉ ካብ ጸንሖም ከድኣ ካብ ኣፍ ገበል ናብ ኣፍ ሓርገጽ ካብ ኮነ’ቲ ዕጫ ። ኣብ ኲናት ዘይወዓለስ በሊሕ ኣፉ…። ነቲ ጎስጓስ ብቐዳምነት ይሰርሕሉ ካብ ዝነበሩ ኣካላት ሓደ ኣምበሳደር ኤርትራ ኣብ እስራኤል ኮይኑ ምስ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ብምምኻር እዩ። ንሱ ቁሩብኳ ሕንኽ ከይበለ ኣብ ሲና ከለዉ ኣበይ ኣለኹም ደቀይ ኢልዎም ዘይፈልጥ  ደሃዮም ከም ሰቡ ሰሚዑ ሸለል ኢልዎ ዝሓልፍ ዝነበረ  ኣብ እስራኤል ምስ መጹን ፖለቲካው መኽሰቡ ኪሕሉ ነቲ ኣትይዎ ዘሎ ሓጢኣት ድማ ኣዐርዩ ንኽጠልቆ ብተደጋጋሚ ግዜ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ እና ኸደ ኣኼባ ብምጽዋዕ ጽዑቕ ጎስጓስ የካይድ ከም ዝነበረ  ይሕብሩ። ብወገን ኤምባሲ ኤርትራውን መንግስቲ እስራኤልን ነቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰለን  ዘቕርብዎ ዝነበሩ ሕቶታት ዝኸውን  ጭብጥን መርትዖን ኪእክቡ ስለ ዝነበሮም ብዝተፈላለየ ሜላታት  ሰሪሖምሉ። መጀመርታ ዝተጠቕሙሉ ሜላትት ነቶም ኤርትራውያን   ብፍሉይ እና ኣለለኻ  ከቢድ መቕጻዕቲ ምሃብን በቢውልቂ ኣብ ጸልማት  እናወሰድካ ብምፍርራሕ ናብ ዓዶም ኪምለሱ እንተዘይፈሪሞም  ኣስታት ሓሙሽተ ዓመት ካብዚ ኣብ ዝኸፍአ ቤት ማእሰርቲ ኪዳጉንዎም ከም ዝኾኑን ምፍርራሕ እዩ።  እቶም ነቲ ምፍርራሕ ዝኾኑ ሰባት ድማ ናይ ዓረብ መበቆል ዘለዎም ኣይሁዳውያን  እዮም። ሓደ ካብቶም ብተደጋጋሚ ዝድውሉለይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ዝበለኒ ከዕልለኩም፦ ኣብ ሲና ከቢድን መሪርን ግፍዒ ተገፊዕና ሽዑ ሰኣን ገንዘብ ኢናምበር ምወጻእና ኢልና ንነብሳን ነዐሽዋ ነይርና ኣብዚ ግና ዝኣበስናዮን ኪንገብሮ ዝግበኣናን ጠፊኡና ንመን ከም ንዛረብ ውን ኣይንፈልጥን። ይብለኒ ነይሩ። ኣብ   ሲና ዘይተኣደነ ኣሽሓት ዶላራት  ከፊሎም እሞ ድማ ምስ ጎደሎ ኣካሎም  ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ስምብራትን በሰላን ካብ ነብሶም  ከይሓወየ እስራኤላውያን ካልእ ኩርማጅ ጌሮም እና ቐጥቐጡ ንዓድና ኪንምለስ ኢና ኢልኩምፈርሙ ወይ ኣብዚኣ ከነሕቅቐኩም ኢና እና በልዎም ካብ ሬሳና ነርሕቕስ ኣብ ዓድና ምማትን ምቕባርን ይሕሸና ኢሎም እንተኸዱ ብዙሕ  ኣይገርምን። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ኤምባሲ ኤርትራ  ብዝተፈላለዩ ኣብ ተል ኣቪቪ ዝርከቡ ዕሱባቱ  ነቶም ኣብ እሱርቤት ዘለዉ ከእምን ነዊሕ ከም ዝደኸመ  ይፍለጥ። መንግስቲ ኣስራኤል ድማ  በቶም ተርጎምቱን ዓረብ ዝመበቆሎም ዜጋታቱን  እናኣፈራረሐ  ነቲ ውሳነ ንኽወስዱ ንኣስታት ዓመት ሰሪሑሉ መጀመርታ ግቡእ ናይ ኣገልግሎት ሕክምና ከም ዝስእኑ ብምግባር ኣብ መግቢን ኣመጋግባን ውን ርኡይ ጉድለት ብምግባር መዓልታዊ  ንኸማርሩ ኣማሪሮም ካብዚስ ዓድና ምሓሸና  ንኽብሉ ሰሪሖምሉ። ካብ እሱርቤት ሃዲሞም ናብ ዘይፈልጥዎ እሱርቤት እንተኣትዮም ካብቲ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ኣሱርቤት ብድልየትና ንወጽእ ኣለና ምባል ከመይ የሰንብድ።   ብዘይ ገበን መዋእሉ ኣብ ፈቐዶ ሃገራትን ከባቢታትን ኪእሰር መን ይደሊ። እዚ ዕጫዚ ዘጋጠሞ መንእሰይ  ብፍቓዱ ንዓዲ ሞት  ተብጽሕ  ነፋሪት እንተተሰቐለ ከመይ የሰንብድ። ኣብ ሰለስተ ሃገራትን ቦታታትን ብዝተፈላለዩ ሰባትን ሕብሪ ባህረሞን ተገሪፉን ተጨፍጪፉን እንድዩ። ነዞም ብምትላል ዝወሰድዎም  ኤርትራውያን ኣሕዋትና ብቀዳማይ ደረጃ ኢሎም ምግላጾም ድማ ነቶም ዝተረፍና ኣብ እሱርቤት ዘለና ኮነ ኣብ ደገ ኣብ ተል ኣቪቭን  ከባቢእን ዘለና ከም ዘይተርፈና ግና ተርታና ኪንጽበ ጥራይ ከም ዝኾንና ዘረድእ ኣበሃህላ እዩ። ኣይገብርዎን ኣይብልን ግና ነታ ፈትሊ ከጽብብዋን ነቲ ምረት ኪውስኹሉን እቲ ዕላማ ዝጠልቦ ሜላታት እዩ። ኣብቲ ዝገብሮ ዝነበርኩ ምዝርራባት ብተደጋጋሚ  በጃኻ ንገረልና ናብቶም ኣብ  ደገ ዘለዉ ኣሕዋትና   ኣብጽሓልና ዝብል ምሕጽንታን ልመናን  ነይሩ።  እቶም ካልኦት ኣሕዋትና ነዚ ዕጫዚ ከይተቓልዑ ከለዉ ሃየ..።

ሽሻይ ገብረሃንስ

እስራኤል ተል ኣቪቭ

15/7/13

ብዛዕባ ሜላታት ሰደት ብዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ

ብዛዕባ ሜላታት ሰደት

እቲ ኣግኣዚናን ሓላዪናን ዓቢዪ ሓው ኢሳያስ ኣፈጨርቂ በቶም ኣብ ፈቐዶ ምድረ በዳን ባሕርን ዝጠፍኡ ዘሎዉ መንእሰያት ተስቈርቍሩ ‘ሜላታት ዕዉት ስደት’ ዝሰየሞ መጽሓፈ መምርሒ ጉዕዞ ስደት ደሪሱ ኣሎ። እቲ መጽሓፍ ቅድሚ ምዝርግሑ ከንብቦ ዕድል ስለዝረኸብኩ ነቶም ክትስደዱ ትሓስቡን ኣብ ጉዕዞ ስደት እትርከቡን መንእሰያት ሃገረይ ጠቓሚ እዩ ኢሉ ዝሓሰብኩዎ ጠንቍረ አቕርበልኩም።

ሓውኹም

ዳንኤል ተስፋይ

31.08.2013

  ***

ሜላታት ዕዉት ጉዕዞ ሰደት

መጽሓፈ መምርሒ

ብኢሳያስ ኣፈጨርቂ

ኣግኣዚን ፕረሲደንትን ግዝኣተ ኤርትራ

መእተዊ

ኤርትራ ሓንቲ ካብ’ተን ዝዓበያ ስደተኛታት ዘምርታ ሃገር እያ። ክሳብ 2000 ኣብ ወርሒ። ኣብ ጉዕዞ ስደቱ ከኣ ነቲ ስደተኛ ብዙሕ ሽግራት የጓንፍዎ። ገንዘቡ ይዝረፍ። ይዕመጽ። ዓመጻ ደቂ ኣንስትዮ ንቡር ኴይኑ እንተላይ ወዲ ተባዕታይ’ውን ይዕመጽ። እቲ ዝኸፍአ ግን እቲ ስደተኛ ገንዘቡ ከፊሉ ንባዕሉ ይሽየጥ። ይልወጥ። ዝዕድጎ ቤተ ሰብ ወይ ፈታዊ እንተሲኢኑ ከኣ ብህይወቱ ተጎዝዩ ውሽጣዊ ኣካላቱ ኣብ ዓለማዊ ዕዳጋ ይሽየጥ። ቀንዲ ተጠቀምቲ ናይ’ዚ ንግዲ’ዚ ከኣ በደው ራሻይዳን ዶክቶራትን ሰበስልጣናት ጸጥታን ግብጽን ዶክቶራትን ሕሙማትን ኣይሁዳውያንን ኣሜሪካውያንን እዮም። እዚ ከኣ ዓሚቝ ኢድ ናይ ሲ.ኣይ.አይ. ከምዘሎዎ የረጋግጽ። ሓንቲ ናይ ሓደ ኤርትራዊ ልቢ ዝተቐየረላ ኣሜሪካዊት በዓልቲ ኑ ዮርክ፡ ካብ ናርኮዘ ምስተበራበረት ፈለማ ቃላታ “ዓወት ንሓፋሽ!” ነበረ። እዚ ከኣ እቲ ኵሉ ሲ.ኣይ.አይ. ንሰውራን ህዝብን ኤርትራ ንምብትታን ዘካይዶ ኵሉ ፈተነታት ብጽንዓት ልቢ ኤርትራ ከምዝፈሽል የረጋግጽ።ኣነ ኤርትራ ነጻ ክትኸውን፡ ማለት፡ ብገዛእ ደቃ ክትግዛእ ምሉእ ህይወተይ ዝተቓለስኩ ሓርበኛ እዬ። እቲ ዕዉት ስለ’ዚ  እቲ ዝበለጸ ወዳ ንኤርትራ ስለዝኾንኩ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ንኤርትራ ንበይነይ ክገዝኣ ትብጻሕካ ኢሉኒ። እቲ ናተይ ወለዶን ዝሰዓቡ ወለዶታትን ጠሚና፡ ጸሚእና፡ ዓሪቕና፡ ብሓለዋ ሰውራ ተጨፍጪፍና ከይበለ ስኑ ነኺሱ፡ መዓጥቖኡ ሸጥ ኣቢሉ ዓቢዪ ጅግንነት ኣመስኪሩ። …. [ኣብ’ዚ ንጎዕዞ ዘይሕግዝ ብዙሕ ነፍሰ ውደሳዊ ሃተፍተፍ ይቕጽል።… ሓዊ’ስ ሓዅምሽቲ ይወልድ ከምዝበሃል ከኣ እዚ ናይ ሎሚ ወለዶ ካብ ክብረት ስደት፡ ካብ ነጻነት ባርነትን ካብ ምስ ህዝቡ መዓት ንበይኑ ገዓት መሪጹ ይስደድ ኣሎ። ናይ’ዚ ስደታዊ ቡሕቡሕ ደፋኢት ከኣ ዓማ እያ። ዓማ ከምዝኾነ ዝተሳዕረ ተሳዒራ ትም ኣይበለትን። ዝኾነ እንስሳ ብተወዳዳሪኡ ምስተሳዕረ ስዕረቱ ተቐቢሉ ነታ ሰበይቲ ነቲ ሰዓሪ ሓዲጉ ይኸይድ። ዓማ ግን ተሰዲዳ ተማሂራ፡ ቸመንቶ ወልዊላ፡ ኣኽላባት ኣዛዊራ ገንዘብ ጌራ ንርእሳ ጽቡቕ ነቢራ ክሳብ ነዝማዳ ገንዘብ ክትልእኽ ጀመረት። ሔዚ፡ እቶም ዝጠዓሞም ኤርትርትራውያን ደቂ ውሽጢ ሃገር ኣዝማድ ዓማ እዮም። ዓማ ዝኾነ ፖለቲካዊ ራእይን ሜላ ቃልስን ሓድነትን ዘይብላ ዝጠፈሸት ነገር እያ። እቲ ዝኾነቶ ብልጭልጭ ግን ንብዙሓት ለዋሃት ዜጋታት ኣታሊሉን ንኽስደዱ ድማ የስድዕን ኣሎ። ዝኾነ ዘብለጭልጭ ወርቂ ኣይኮነን ኢልና ላሕ ኢልና ዝሰምዓና ግን ውሑድ እዩ። ምዉቕ ቤትካን፡ ትፈትዎም ስድራቤትካን፡ ፍቕርቲ ሃገርካን ራሕሪሕካ ደሓር ኣብ ከርፋሕ ጎቦታት ሲና “እዚ’ውን ክሓልፍ እዩ!” ኢልካ ምውቃር ፋይዳ የብሉን። ንሕና ንመክር። ምኽርና ንዘይሰምዐ ከኣ ሲና ባዕላ ትመኽሮ። እንተኾነ ምስላ መሲልና ጥራሕ ስቕ ኣይንብልን። ዝተቓለስናሉን ዝደመናሉን ህዝብና ስለዝኾነ ከኣ፡ ግድን ክስደድ’የ ካብ በለ፡ ነቲ ጉዕዞ ስደት ብዝበለጸ ከመይ የካይዶ ሓሳባትና ከነካፍሎ ንደሊ።

እቲ ዝደሓነ ጉዕዞ ስደት ክትስደድ ዘይምፍታን እዩ። ኣብ’ታ ፍትውቲ ሃገርኩም ከብዲ ምላሽ፡  ንፍርቂ ከብዲ ምላሽ ስራሕ መሊኡ ተሪፉ ይርከብ። ኣቦታትኩም ምስ ህዝብኻ መዓት ዳርጋ ገዓት ኢሎም ከም ዝምስሉ ረሲዕኩም። መዓልታዊት ሓንቲ ምሳሕ እንተበኾረትኩም ብዓጸቦ ኣይክትሞቱን ኢኹም። እቲ መዓንጣኡ ሸጥ ህዝቢ ኤርትራ ቍርሲ ጥራሕ በሊዑ ክነብር ከም ዝኽእል ሰውራ ኣረጋጊጹ እዩ። ንሕና ሓመድ በሊዕና ኢና ነጻ ኣውጺእናኩም። ሔዚ ቈጢብኩም እንተበላዕኩም እቶም ዝተቈጠቡ መኣድታት ንመጻኢ ወለዶታት ንምምጋብ ክጠቕሙ እዮም። ኵነታትኩም ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንዳኸፍአ ይኸይድ ከም ዘሎ ኣይትዘንግዑ።  ግድን ክንስደድ ኢና እንተበልኩም ከኣ ናባና ምጹ። $75,000 እንተኸፊልኩም(ብዋጋ ዕዳጋ ንኣምን ኢና)  ዕላዊ ፓስፖርት ኤርትራን ቪዛን ሂብና ናብ ዝደለኹሞ ዓዲ ብዘይካ ዝኾነ ኣዳልሕ ምስ ምሉእ ኣካላትኩም ከነብጽሓኩም ንኽእል ኢና። ከም’ዚ ገቢርና ከኣ ብሓንቲ እምኒ ክልተ ኣዕዋፍ ንቐትል። ነቲ ገንዘብ ንሃገራዊ ልዕላውነትን ድሕንነትን ናይታ ጠንጢኩማ ትኸዱ ዘለኹም ፍትውቲ ዓድኹም ክንጥቀመሉ ንኽእል። ብኡ ንብኡ ከኣ ነቶም ከም በዓል ማንጆስ ተኽላይ ዝኣመሰሉ ማእከሎት ኣቃጠርቲ ከነልግሶም ንኽእል። ንቤተሰብ ኣባላት ህግደፍ ብፍርቂ ዋጋ ክንሰድድ ንኽእል። ሽሕ’ኳ ገንዘብ ንስረትና ኣዝዩ ኣገዳሲ እንተኾነ ክሳብ’ቲ ኣገዳስነቱ’ውን ስሱዓት ኣይኮናን። ንኣብነት ንቤተ ሰብ መስፍን ሓጎስ ብነጻ ከም ዝስደዱ ገቢርና ኢና። ኣቱም $75,000 ክትከፍሉ ዘይትኽእሉ ከኣ፡ ቁጠባዊ ኵነታትኩም ኣጽኒዕና ክሳብ $50,000 ክንወርድ ንኽእል። ካብ’ዚ ዝወሓደ ክንቅበል ግን መንግስታዊ ክብረትና ኣየፍቅደልናን። ስለ’ዚ ብእግሪ ዕድልኩም ፈትኑ።መጠንቀቕታ  ኣብ’ዚ ንግዳዊ ለውጢ’ዚ ባጤራ ናቕፋ ቅቡል ኣይኮነን። ባጤራ ናቕፋ ንመለዋወጢ ጨውን በርበረን ጥራሕ እዩ ተወጢኑ።

ፍሉይ ምዕዶታት ንኣጋር ስደተኛታት

እቲ መገዲ ስደት ብየማነ ጸጋሙ ዕምባባታት ዝተተኽሎን ሰቲ ዝተነጽፎም ኣይኮነን። ነፍሲ ወከፍ ስድሪ ጉዕዞኹም ብንህይወትኩም ክምንጥል ዝተቀረበ ሓደጋ ዝጸቕበበ እዩ። ቅድሚ ናብ’ዚ ጉዕዞ’ዚ ምብጋስ ብርቱዕ ኣካላዊ ምቅርራብ ክትገብሩ ኣለኹም። ልክዕ ከም ማራቶናዊ ጎያዪ ነዊሕ ኪሎ ሜትራት ብእግሪ ክትጎዓዙ ክትለማመዱ ኣለኩም። ብመዓልቲ ደቂስኩም ለይቲ ንቑሓት ክትኮኑ ክትመሃሩ ኣለኩም። ንመዓልቲ ናብ ለይቲ ናይ ምቕያር ሃብታም ተሞኵሮ ስለዘሎኒ ምኽረይ ስምዑ። [ኣብ’ዚ ብኢድ ዝተሳእሉ ክልተ ካርታታት ሰሜናዊ ምብራቅ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን፣ ሰሜናዊ ኣፍሪቃን ደቡባዊ ማእከላይ ባሕርን ተሓንጢጦም ይርከቡ። ቀይሕ ባሕሪ ከኣ ብቐይሕ ሕብሪ ተቐቢኡ እዩ።]  

ጉዕዞ መኪና

እቲ ዝነውሐ መገዲ ካብ ሱዳን ንሊብያ ኣብ ኣብ ክልተ ደርብታት ኣብ ዝተኸፍለ መጽዓኒ ዓባይ መኪና ጽዕነት እዩ ዝሰላሰል። ንስኻትኩም ኣብ’ቲ ታሕተዋይ ደርቢ ከም ሳርዲን ክትዕሸጉ ኢኹም። ኣብ ልዕሌኹም ከኣ ንቡር ጽዕነት ክጸዓን እዩ። ክሳብ ናብ ሸቶኹም ትበጽሑ ከኣ ንብዙሕ ሰዓታት ካብ’ቲ በዓቲ ኣይክትወጹን ኢኹም። እቶም ኣብ ኮንተይነራትና ንገለ ጊዜ ዝተኣስሩ ብጾት ዝበለጸ ዕድል ስረት ክህልዎም እዩ። በታ መዓልቲ እቲኣ ከኣ ስለዝኣሰርናዮም ከመስግኑና እዮም። ስለ’ዚ ብኣጋኡ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ጸቢብ ርሱን ቦታ ተኾርሚኹም ናይ ምቕማጥን፡ (ኣብ ሞቝሎ ግን ኣይትቐመጡ ምቐመጫኹም መሊጡ ናብ ኣህባይ ከይልውጠኩም!) ሽንትን ደገን ንነዊሕ ጊዜ ናይ ምዕቋር ሜላን ተለማመዱ። ዮጋ ንሽንትን ደገን ምቍጽጻር (Yoga: How to control your urine and waste matter flow: by Swami Shankara) ዝተባህለ መጽሓፍ ኣንብቡ። ንዓይ ብዙሕ ሓጊዙኒ እዩ። ሓደ ሽግር ኣሎኒ። ብዘይ ሓላው ነፍሰይ ናብ ዝኾነ ቦታ ክኸይድ፡ ኣብ ዝኾነ ቦታ ክቕመጥ ኣይክእልን ንጽላሎተይ’ውን እፈርሕ። ኣብ ሰገራ’ውን ከምኡ። ኣብ ቅድሚ ዋርድያይ ከኣ ደገ ኣይመጸንን። ሔዚ፡ ሳላ’ቲ መጽሓፍ ንሰሙናት ደገ ከይወጻእኩ ክነብር ክኢለ ኣሎኹ። እዚ ክእለት እዚ ኣብ’ቲ ነዊሕ ጉዕዞ እግርን መኪናን ኣዝዩ ክጠቕመኩም እዩ። እቶም ነቲ መጽሓፍ ከተንብቡ ዕድል ዘይረኸብኩም ጥርሙስ ፕላስቲክ ወይ ከኣ ብዝበለጸ ባላንችናታት ተማሊእኩም ኣብ መትለኹም ስዅዕዎ። ንደረቕ ደገ’ኳ ዘይሕግዝ እንተኾነ ብዙሕ ሽንቲ ከዕቁር ይኽእል እዩ። ባላንቺና ኣብ ጉዕዞ ባሕሪ’ውን ህይወታዊ ኣገድሲ ዝኾነ ጥቕሚ ኣሎዎ ድሒረ ክገልጸልኩም እዬ።  ባላንቺና ንደቂ ኣንስትዮ ክሕግዝ ዘይክእልን ምዃኑ እሓዘን። ደቂ ኣንስትዮ ግድን  ናይ ዓበይቲ ፓምፐርስ ክማልኣ ኣሎወን። ፓምፐርስ ደገኦም ክቈጻጸሩ ንዘይክእሉ ደቂ ተባዕዮ’ውን ሓጋዚ እዩ። 

ሽግራት ጉዕዞ መኪና ሃሪሩን ምጭባጥን ምቕብቃብ ፍሕኛን ጥራሕ ኣይኮነን። ኣብ’ቲ ሓሪ ጸሓይን ጽቕጥቅጥን  በዓቲ ጽዕነት መኣዛ ዘሎዎ ዝስትንፈስ ኣየር’ውን ቀልጢፉ ይውዳእ። ብሰንኪ ሕጽረት ኣየር ዝዓውሉን ዝሞቱን ኣይሰኣኑን ። ስለ’ዚ ብገለ ነዃል ካብ ደገ ኣየር ክትመጡ ክትክእሉ መታን ነፍሲ ወከፍኩም ክሳብ 10 ሜትሮ ዝንውሓቱ ቀጢን ቱቦ ጎማ  ክማላእ ይግብኦ።

ምክልኻል ነፍሲ

እቲ ጉዕዞ ንህይወት ሓደገኛ እዩ። ነቲ ሓቂ ካብ’ዚ ንላዕሊ ከጋንኖ ኣይክእልን። ስለ’ዚ ብዘይካ መሳርያ መከላኸል ነፍሲ ነቲ ጉዕዞ ክትፍትንዎ ኣይትጽዓሩ። መራሕትኹም ሰብ ሴፍን ብረትን ምዃኖም ኣይትረስዑ።  እታ ዝበለጸት መሳርሒ ከኣ፡ ብርእቶይ፡ ሰንጢ ወትሃደራት ስቪጸራ እያ። ብዙሕ ጠቓሚ ክፋላት ከም ካራ፡ መቀስ፡ መጋዝ (ንመቝረጺ መቍሕ)፡ መኽፈት ጠራሙዝን እስቃጥላታት መግብን ኣሎዋ። ካብ ኵሉ ድማ ብምንኣሳ ኣብ ዝኾነ ቦታ፡ ኣብ መቐመጫኹም’ውን ከይተረፈ፡ ክትሓብኡዋ ትኽእሉ። ህይወተይ ሓደገኛ ስለዝኾነ ኣነ’ውን ሓንቲ ኣላትኒ። ኣበይ ከምዝሓብኣ ግን ኣይነግረኩምን’ዬ።

[ኣብ‘ዚ ሓንቲ ብኢድ ዝተሳእለት ሰንጢ ኣላ]

ንጉዕዞ ባሕሪ ዘድልዩ ኣቕሓታት

ካብ ኵሎም ጎዕዞታት እቲ ዝኸፍአ ጉዕዞ ባሕሪ እዩ። ባሕሪ ይሓቍን ዝበላዕካዮ ዘበለ ከኣ ኣብ ከብዲ ኣይቀውምን። ናይ’ዚ ፍታሕ ቀሊል እዩ። ኣብ ጎዕዞ ባሕሪ ኣይትብልዑ። እዚ ከኣ ንኤርትራውያን ብርቱዕ ኣይኮነን ሳላይ ከይበላዕኩም ንነዊሕ መዓልታት ክትጸንሑ ተሞኪርኩም ኢኹም። እተን ዘጓዕዛኹም ሞቶር ዘለወን ጥስትታት ነቲ ጉዕዞ ባሕሪ ዘይበቕዓ ኣብ ርእሲ ምዃነን ልዕሊ ዓቕመን ይጸዓና። ስለ’ዚ ናብ ሸቶአን ክበጽሓ ዘሎ ዕድል ውሑድ እዩ። ነቲ ውሑድ ዕድል ተጠቒምኩም ክትሰሩ ክትክእሉ ነዞም ዝስዕቡ ምኽርታት ተጠቐሙ። 

  1. እንተድኣ እታ መርከብ ካብ ዓቕማ ንላዕሊ ከምዝተጻዕነት ኣስተውዒልኩም፡ ብዙሕ ከይተጎዓዝኩም ነቶም ድኹማት ተሳፈርቲ፡ ማለት፡ ደቂ ኣንስትዮን ቈልዑትን ሕሙማትን ናብ ባሕሪ ደርብዪዎም። ኣብ’ቲ ጸምጸም ፈሳሲ ገሃነም ‘ዝሓየለ ጥራሕ እዩ  ዝሰርር።
  2. እታ መርከብ ማዕበል ኣላጊዑዋ፡ ወይ ከኣ ምስ ገለ ኣኻውሕ ተላጊዓ ክትጥሕል እንተበለት’ከ እንታይ ትገብሩ? እንተዘይጠሓለት’ውን፡ ዘይሕጋዊት ስለዝኾነት ክሳብ መሬት ወይ ወደብ ኣይከተብጽሓኩምን እያ። እሞ ገለ ሓደ ኪሎ ሜተር፡ ብዝወሓደ ፍርቂ ኪሎ ሜተር ክትሕንብሱ ኣሎኩም። እንተኾነ መብዛሕትና ኤርትራውያን ፍቕሪ ማይ ስለዘይብልና ሓንቢስና ኣይንኽእልን። ስለ’ዚ ድማ’ዩ ኣምላኽ ንዘይጥቀምሉ ስለምንታይ እህቦም ኢሉ ዝናም ለኵቱና ዘሎ። ኣነ’ውን ጎይታ ሽሕ ኪሎ ሜተር ባሕሪ ክንሰይ ሓንቢሰ ኣይክእልን ንዓይ እቲ ባሕሪ ኑክሌርያዊ ጎሓፍ ካልኦት ሃገራት ዝድርብየሉ ጉድጓድ ጥራሕ እዩ። ስለ’ዚ ድማ’ዬ፡ ንጥዕናኹም ሓልዬ፡ ካብ’ቲ ባሕሪ ዓሳታት ገፊፍኩም ከይትዕንገሉ ዝኸልከልኩኹም። ሔዚ ግን፡ ይሕሸና ኢልኩም፡ ናብ መርከብ ዝተሰንዐ ጥስቲ ተሰቒልኩም ክትኩብሉሉ ወሲንኩም። እቲ ባሕሪ ከኣ ኣፉ ገፊሕ ኣርሕዪ ክውሕጠኩም ተቐሪቡ እንሀ። እንታይ ትገብሩ?

2.1    ቅድሚ ናብ መርከብ ምስቃልኩም ሓደ ካላማዳርያ ቢሽግለታ ሓዙ። ነቲ ካላማዳርያ ነፊሕኩም ኣብ ኣፍልብኹም ትሕቲ ትሽቲሽኩም ዕጠቁዎ’ሞ ባዕሉ ኣንሳፊፉ ናብ መሬት ከብጽሓኩም እዩ። ናይ ማውንቴን ባይክ ካላማዳርያ እቲ ዝበለጸ እዩ።

2.2   ወሸለ ካላማዳርያ እንተዘይሓዝኩም ከኣ ነቲ ዝሸንኩሙሉ ባላንቺናታት ነፊሕኩም ተጠቐሙ። ፈለማ ግን ነቲ ሽንቲ ኩዓዉዎ።

2.3   ወሸለ ባላንቺና እንተዘይሓዝኩም ከኣ በታ ሰንጢ ስቪጸራ ከብዲ ሓደ መሳፍርትኹም ቀዲድኩም ፍሕኛኡ በንቍስኩም ከም ባላንቺና ተጠቐምሉ። ፍሕኛ ኣየናይ ጾታ ኣየገድስን እዩ። ናይ ደቀንስትዮ ከምዝገዝፍ ግን ሰሚዐ ኣሎኹ። ነቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ ባህርያዊ ሕጊ ‘ዝሓየለ ይሰርር’ ኣብ ዝኾነ ቦታን ተግባርን ፈጺምኩም ኣይትረስዕዎ። ካብ ንስኻትኩም ትሞቱ መሳፍርትኹም እንተሞቱ ይሕሸኩም። እዚ ንዓይ ክሳብ ሔዚ ዘስረረኒ ዝተፈተነ ሜላ እዩ። 

2.4  እቲ ናይ ባሕሪ ሓደጋ ማይ ጥራሕ ኣይኮነን ብህይወትኩም ንምሉእ ኣካልኩም ክውሕጡ ኣፎም ክሳብ ሰማይ ከፊቶም ዝጽበይኹም ኣራዊት ባሕሪ ኣሎዉ። ንኣካልኩም ነቶም  ኣራዊት ናብ ዘይምቅር ስጋ ክትልውጥዎ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ዝሓሰረ ንምሉእ ኣካልኩም ብዘይቲ ሞቶረ ወይ ከኣ ብቕጥራን ምልቕላቕ እዩ። ቅጥራን ነዳዲ ኣብ ባሕሪ እንዳተኻዕወ ንእንስሳታት ባሕሪ ኮስቲሩዎም ስለዝኾነ ካብ’ዚ ፈሳሲ መርዚ’ዚ ክርሕቁ ተማሂሮም እዮም። እቶም ድሓን ገንዘብ ከተውጽኡ ትኽእሉ ግን ነቲ ንፈለማ ጊዜ ኣብ’ታ ትፈትዉዋ ኤርትራ ዝተሰንዐ፡ ንክብሪ መርዓተይ ‘ሳባ ሳቢና’ ተባሂሉ ዝተሰየመ ሽቶ ዓዲግኩም ዓዲግኩም ምሉእ ኣካልኩም ቅብኡ። ነዚ ሸቶ’ዚ ዝተለኽየ ኣሽንኳይዶ ኣራዊት ባሕርስ ኣነ’ኳ ክቐርቦ ኣይክእልን። ስለ’ዚ ከኣ’የ፡ ከም’ቲ ኵሎም ፕረሲደንትታት ዓለም ዝገብርዎ፡ ንመርዓተይ ሳባ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ናብ ወጻኢ ሃገራት ምሳይ ዘየውጽኣ። ነቲ ሽቶ እያ ትልከ።

መስተውዓሊ  

‘ሳባ ሳቢና’ ብዶላር ጥራሕ እዩ ዝሽየጥ። እትዋቱ ከኣ ንምክልኻል ልዑላውነትን ውሽጣዊ ጸጥታን ኤርትራ እዩ ክውዕል። መታን ወያኔ ከይሰርቁና ከኣ ብስመይ፡ ወይ ብስም መርዓተይ ወይ ብስም ወደይ ኣብ ባንክታት ርሑቕ ቺና እዩ ዝቕመጥ።

2.5   ሜላታት መሬት

ብመሰረት ሕጊ ኣውሮጳ ነፍሲ ወከፍ ስደተኛ ኣብ’ታ ፈለማ ዝዓለባን ኣሰር ኣጻብዕቱ ዝተወስደላን ሃገር እዩ ዝቕመጥ። ነቲ ዝዘርዘርኩዎ ሜላታት ተጠቒምኩም ከም ዘጓንፈኩም ንፋስ (ንፋስ ፋሉል ክሳብ ሔዚ ንንፋስ ክንውድቦ ኣይከኣልናን) ኣብ መሬት ማልታ፡ ግሪኽ ወይ ከኣ ዓዲ ጥልያን ክትበጽሑ ኢኹም። እዘን ዝተጠቕሳ ፈለማ ትረግጹወን ሃገራት ከኣ ካባና ዘይሕሻ ድኻታት እዬን ኣሽንኳ ንስደተኛ’ስ ንህዝበን እውን ዘብልዕኦ  የብለንን።  ናብተን ብልጹጋት ሃገራት ክትኩብልሉ መታን ክትክእሉ መሬት ምስ ረገጽኹም ብዝቐልጠፈ ኣሰር ኣጻብዕትኹም ብሓዊ ኣቃጺልኩም ኣጥፍእዎ። ኣጻብዕትኹም ከይረክስ ከኣ ኣብ ቮድካ እለኹዎ። መወልዒ ሽጋራ ካብ ነፍስኹም ፈጺምኩም ኣይትፍለዩ። ኣዝዩ ዘሕምም ተግባር እዩ። ግን ከኣ ግዙፍ ስቅያት ክትጾሩ ክትክእሉ ኣለማሚደኩም እዬ። እቶም ምስ ስቅያት ከፋልጠኩም ጽቡቕ ዕድል ዘየጓነፈኩም ግን ብማፍያ ዝሽየጥ ሕሱር ኣእዳው ጸለምቲ ዓዲግኩም ብእኡ ፈርሙ። 

  1. ፍሉይ ምኽርታት ነቶም ብሲና ኣቢልኩም ናብ እስራኤል ክትኣትዉ ትደልዩ

እቲ ዝብኢ ኣብ  ዝተኣስሮ ጉድጓድ ሲና ዝወደቐ ምስ ህይወቱ ካብ’ቲ ጉድጓድ ክወጽእ እንታይ ሜላታት ክጥቀም ይኽእል? ሓንቲ’ኳ። ኣዝዩ ውሑድ። ምናልባት’ዶ ‘ሳባ ሳቢና’ ቁሩብ ምሓገዘ ኢለ ግን እሓስብ። ብመሰረቱ ግን ኣምላኽ ባዕሉ መዋጽኦ ይሃቦ በሃሊ እዬ። ኣሜሪካውያን ንስም ያህዌ ናብ ዶላር ከምዝቐየሩ ትፈልጡ እንዲኹም። እምበር እታ ሓንቲ መዋጽኦ ዶላር እያ። ብዙሕ ዶላራት።  እቲ ብቐደሙ ንዓና እንተትኸፍልዎ ኣብ ነፋሪት ኣራጢጥኩም ናብ’ቲ ዝደለኹሞ ሃገር ዝመብጽሓኩም ዶላራት። ኣምላኸይ ዶላር ካብ’ዚ ጸበባ’ዚ ኣውጽኣኒ ኢልኩም ጸልዩ።  እቲ ከኣለኵሉ ዶላር ጸሎትኩም እንተዘይሰሚዑ  ግን ተሓሪድኩም፡ ስጋኹም ተጎዛዝዩ ክሽየጥ እዩ። ኣብ ክንዲ ኣብ’ቲ ጽሩይን ወሓለን ሆስፒታላትና ሓንቲ ኵሊት ንዓና- ማለት ንሃገርኩም፡ ምብርካት ምሉእ ኣካልኩምን ህይወትኩምን ንበደው ራሻይዳ ምብርካት ጭው ዝበለ ኤርትራዊ ዕሽነት እዩ። አረ መዓስ ኢኹም ክትልብሙ! 

ክሳብ’ቲ ገንዘበ ጅሆ ዝኽፈል ወይ ከኣ ኣካላትኩም ዝሽየጥ ከኣ ብርቱዕ ስቕያት ክወርደኩም እዩ። ግደ ሓቂ ንምዝራብ፡ እቲ ኣነ ዘለማመድኩኹም ስቕያት ነቲ ኣብ ሲና ዝወርደኩም ስቅያት ከዝህመልኩም ዳርጋ ኣይክእልን እዩ። ሓንቲ ንእሽቶም ምኽሪ ግን ኣላትኒ። ኣብ ሳንጣኹም ሓንቲ መጥፍኢ ሽጋራ ሒዝኩም ዝንሑሞ ነቶም በደው ከም ገጸ በረከት ኣቕርቡሎም። እዚ እንተዘይገበርኩም ግን ንዝባንውንትኹም ከም መጥፍእ ሽጋራ ክጥቀሙሉ እዮም። 

ስረት ኣብ እስራኤል

ኣብ’ታ ብመፈለምታኡ ንቕጽትን ብውግኣት ዝላደየትን እስራኤል ከም ስደተኛ ክትሰርር ምኽኣል ብርቱዕ ጽዕሪ ይሓትት። ኣብ’ዚ ሃገር’ዚ ክትሰሩ ክትክእሉ ከኣ ንታሪኽን ባህልን ስነኣእምሮኣዊ ቅርጻን ኣይሁድ ግርም ክትግንዘቡ ይግባእ።

ኣይሁድ ካብ’ቲ ኣብ እዋን ካልኣይ ውግእ ዓለም ዝጨፍጨፎምን ዘጽነቶምን ናዚነት ዘይሓምቁ ናዚ እዮም። ሰብ በቲ ብሂትለር ዝወረዶም መቕዘፍቲ እንዳደንገጸሎም፡ ንሳቶም፡ ሔዚ፡ ነቲ ኵሉ ኣብ ርእሲኦም ዝወረደ ግፍዕን ኣገባብ ኣወዓዕልኡን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ፍልስጤምን ናይ ከባቢኦም ኣዕራብን የውዕልዎ ኣሎዉ። ሂትለር ኣፍርዩ። ኣይሁድ ሕሩያት ያህዌ ኢና ኢሎም ስለዝኣምኑ እቶም ዝኸፍኡ ዓልየታውያን እዮም። ነቲ ምሉእ ብያህዌ ዘይተሓርየ ህዝቢ ዓለም ከኣ ይንዕቁ። ንሳቶም ብዘይካ ንገንዘብ ንዘይንዕቑዎ የብሎምን። ብስጋን ነፍስን እቶም ዝነጻህና ህዝቢ ኢና ስለዝብሉ እቲ ዝተረፈ ዓለም ክርሕቁዎ ዘሎዎም ርስሓት ጥራሕ እዩ። ገንዘብ ንዘሎዎ ግን ንዅሉ ሕግታቶም ጥሒሶም ይቐርብዎ እዮም። ገንዘብ የንጽህ እዩ ያኢ! ባህልን እምነትን ስነኣእምሮን ናይ’ቶም መቀናቕንቶም ዓረብ እውን ካብ’ቲ ናይ ኣሕዋቶም ኣይሁድ ኣይፍለን። ክልተ ሕሩያትን ንጹሃትን ደቂ ኣብራሃም ሕድሕዶም እንተተፋለሱ ከኣ ንዓይ ነቲ ረሳእ ኢሳያስ ኣይግድሰንን። ንዓይ ዘገድሰኒ ኣብ ዝኾነ ሃገር ስደትኩም ሰሪርኩም፡ ዝሰራሕኩም ሰሪሕኩም ዋላ’ውን መዓኰር ሓጺብኩም ናብ’ታ ፍቕርቲ ሃገርኩም ዶላራት ምልኣኽ ጥራሕ እዩ። ምክልኻል ልዑላውነትን ድሕንነትን ሃገር ኣዝዩ ክቡር ምዃኑ ኣብ ዝኸድኩም ኬድኩም ኣይትረስዑ።    

ኣብ እስራኤል፡ ብመበቈልኩምን ሕብሪ ቈርበትኩምን ብዙሕ ክትፍንፈኑን ክትነዓቑን ኢኹም። ንሕስረትን ውርደትን ክትለማመዱ ብዙሕ ጽዒተ’ዬ። እንተኾነ ካብ ገለ ዓይነት ሕስረትን ውርደትን ዝኾነ ልምምድ ከድሕን ኣይክእልን። ቈርበት ሓርማዝ ኣስፊኹም ተኸደኑ ቁሩብ እንተሓገዘ።

ኣይሁዳውያን ብኣይሁዳውነቶምን ኣዝዮም ቀናኣት እዮም። ብፍላይ ድማ ብያህዌኦም። ኣስማቶም እንተተለቃሕና፡ ኣብ ኣምላኾም እንተኣመን’ና ምናልባት ይሕጎሱልናን ይጾሩናን ይኾኑ ኢልኩም ኣይትሕሰቡ። ነዚ ከም ምቅጻጽ ስለዝወስድዎ ውጺቱ እቲ ኣንጻሩ እዩ። ነቲ ንህይወቶም ዘናውሕን ዘመቅልልን ውሽጣዊ ኣካላትኩም እኳ ማይ ጸሎት ነጺጎም እዮም ዝቕበልዎ። ክሳብ እውን እቲ ዝተሰኳዓሎም ዘይንጹህ ክፍለ ኣካል ንምሉእ ንጹሕ ኣካሎምን መንፈሶምን በሊኹ ካብ’ቶም 144.000 ንገነት ዝኣትዉ ሕሩያት ኣይሁዳውያን ከይኮኑ ዝዕንቅፍ ድዩ ኣይኮነን ዝብል ፍልስፍናዊ ሕቶ የልዕሉ እዮም። ስለ’ዚ ኣብ እስራኤል ብሰላም ክትነብሩ ክትክእሉ ካብኣቶም ኣዚኹም ዝተፈለኹም ምዃንኩም ኣርእይዎም። ንምዃኑ ደቂ’ቶም ቀንዲ መስረትቲ እስራኤል እኳ ነቲ ዓዲ ጠንጢኖም ናብ ምዕራብ እንዳተሰዱ (ንኣብነት ደቂ ጎልዳ ማይር፡ ደቂ ኢሳቕ ሻሚር፡ ደቂ ሞሸ ዳያን… ) ንስኻትኩም ስለምንታይ ኣብ እስራኤል ክትነብሩ ከምእትመርጹ ንዓይ ኣይርድኣንን። እቲ ውግእ፡ እቲ ቅትለትን ማእሰርትን፡ እቲ ደረቕ መሬት፡ እቲ ምረት ጸሓይን ጽምኣትን፡  እቲ ውርደትን መከራን ኣብ’ታ ትፈትዉዋ ሃገርኩም መሊኡ ተሪፉ ክነሱ ስለምንታይ ካብ እስራኤል ተንቀላውጥዎ? ኣነ እሙን ዝብኢ ዓድኹም እንዳሃለኹ፡ ስለምንታይ ዝብኢ ሲና ይበልዓኩም? ሕሰብሉ ድኣ ዓቀይቶተይ። እዚ ወድሓንኩም። ናብ’ታ ፍትውቲ ኤርትራኹም ዶላራት ዘስድድ ጉዕዞ ይግበረልኩም። እቲ ሓደ መረጋገጺ ነጻነትኩምን ሃገራዊ ልዑላውነትኩም ዶላር ምዃኑ ደጊመ ደጋጊመ አስተውዕለኩም።

ኣያኹም፣

ኢሳያስ  ኣፈጨርቂ

ዓወት ንሓፋሽ ውድቀት ንወያኔ ፈሽፋሽ!

ኤርትራ ብልዑላውነተይ ንዘልኣለም ትንበር!

ኣነ ንዘልኣለም እንበር!