ማህደር ኑረነቢ፡ ብዓይኒ ኣንበብቲ

   ሕቶታት ብዛዕባ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን
                         1ይ ክፋል

ሰሎሞን በርሀ

ርእይቶ፥ “ማህደር ኑረነቢ” ታሪኽ ሓደ ዘመን ህዝብታት ዞባና ዛንታ ኣርባዕተ ወለዶታት ኣብ 400 ገጻት እተዘንቱ ኣብ ብዙሕ መጻሕፍቲ ታሪኽ ዝሰፈረ ጭብጥታት ብምውህሃድ፡ ታሪኽ ንምኩሕሓል ዝተደፍነ ወይ ክርሳዕ ዝተመርጸ ሓቅታት ዕርቃኑ ብምውጻእ ኣንባቢ ውድዓዊ ግንዛበን ኣናብባ ታሪኽን ክህልዎ እተኽእል ኣደናቒት መጽሓፍ’ያ። ተስፋዬ ገብረኣብ ብዙሕ ዘንበበ ደራሲ ምዃኑ ዘመስከረላ፡ ርክብ ዘለዎም ዘይመስሉ እልቢ ፍጻሜታት ናይ ምትእስሳር ልዑል ዓቕሙን ክእለቱን፡ ምስሊ (imagination) ወይ ቅጀላ ናይ ምፍጣር ስነ-ጽሑፋዊ ብልሑን መሃዝነቱን ዘጉልሓላ ሓንሳብ ምስ ገንጸልካያ ከተቐምጣ ዘይትኽእል መሳጢት መጽሓፍ’ያ።

ሕቶ፥ ካብ’ቶም ኣብ’ታ መጽሓፍ ኣስፊርካዮም ዘሎኻ ሰብ ታሪኽ (ገጸ-ባህርያት) ከም ደራሲ ዝያዳ ንመን ተድንቕ?

መልሲ፥ ንገብርኤል ኤድሞንዶ አድንቘ እየ። ንገብርኤል ዘድንቐሉ ምኽንያት ንጹር ዕላማ ስለዝነበሮ ጥራሕ ዘይኮነ፡ እንተላይ ብወዱ መኰነን ኣቢሉ ጌጋኡ ክእርም ብምኽኣሉ እዩ። ንደቁ፡ እንተተኻኢሉ ኣብ ፖለቲካ ከይኣትዉ፡ ናብ ፖለቲካ ክኣትዉ እንተወሲኖም ግና ክሳዕ ናይ ሂወት መስዋእቲ ክኸፍሉ ድሉዋት ክኾኑ ከም ዘለዎም ይምዕዶም ነይሩ። ካብ እያሱ ያዕቈብን ገብርኤል ኤድሞንዶን ከወዳድር እንተኾይነ ግና፡ ናብ እያሱ ገጸይ እየ ዝዘዙ። ካብ ናይ ገብርኤል ህድኣት፡ ናይ እያሱ ቁጥዐ እዩ ዝብርሃኒ። እያሱ ተባዕ’ዩ። ራእዪ ነይርዎ። ጨካን ይመስል። ኣብቲ ቅንዕና ከም ዕሽነት ዝረኣየሉ ዝነበረ እዋን፡ ጨካን ክኸውን ኣገዳሲ ነይሩ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ኣብ ንቕሓት እንተመጺእና’ውን እያሱ ንገብርኤል ይቕድሞ’ዩ።

download (3)

ኣለምሰገድ ተስፋይ

ርእይቶ፥ “ማህደር ኑረነቢ” ዘረጋገጸትለይ ነገር እንተሎ፡ ከም ደራሲ ምስ ግዜ እናበሰልካን እናበልጽካን ትኸይድ ምህላውካ እዩ። ንቐጻሊ ጽሑፋትካ ብሃንቀውታ እጽበ።

ሕቶ፥ ሓንቲ ብፍላይ ብመንእሰያት ትቐርበለይ እሞ ብቑዕ መልሲ ዘይረኽበላ ሕቶ ክሓተካ። ሓደ ሰብ “ደራሲ እየ” ኢሉ ቅድሚ ምእማኑ፡ ከማልኦ ዘለዎ ነገራት ኣሎዶ? እንታይ ዝገበረ እዩ ደራሲ ዝበሃል?

መልሲ፥ ብዛዕባ’ዚ ኣልዒልካዮ ዘሎኻ ኣርእስቲ ኣብ ሬድዮ ቃለመጠይቕ ክትገብር ከሎኻ ሰሚዐካ ኣለኹ። እቲ ጉዳይ ኣሻማዊ እዩ። ደራሲ ኣብ ዝብል ቃል ክንዛረብ እንተዄንና፡ ነዊሕ ልብወለድ፡ ድራማ፡ ታሪኽ፡ ወልቀ ታሪኽ፡ ዛንታታት፡ጽውጽዋያት፡ ግጥሚ ወዘተ ዝጸሓፈ፡ ናይ’ቲ ዝጸሓፎ ደራሲ እዩ። ኣብ መዝገበ-ቃላት እንተተመልከትና’ውን ደራሲ ንዝብል ቃል ከም ጸሓፊ፡ ወራቢ፡ ወራቒ ኢሉ’ዩ ዝገልጾ። ልክዕ ከም’ቲ ነዳቓይ፡ ጸራባይ… ናይ ስራሕ ወይ ሞያ መጸውዒ እምበር፡ መዓርግ ኣይኮነን። ብልምዲ ግና ናብ መዓርግ ገጹ ዝማዕበለ ይመስል። መዓርግ’ዩ ክንብል እንተዄንና፡ ዝህብን ዝኸልእን ኣካል ክህሉ ነይርዎ። ሓደ ሰብ ኣብ ሓደ ረፍዲ ብድድ ኢሉ ናይ ጀነራል መዓርግ ክረክብ ኣይክእልን’ዩ። ደራሲ ክኸውን ግና ይኽእል’ዩ። ፍሉይ ዝኸውን እቲ ስራሕ ክምዘን ከሎ ኮይኑ እስመዓኒ። ደረሰ ማለት ጸሓፈ ማለት እንተኾይኑ፡ ኩሉ ዝጸሓፈ ደራሲ ናይ’ቲ ዝጸሓፎ እዩ። “ድኹም ደራሲ” “ንፉዕ ደራሲ” ኢሉ ዝመዝን ግና እቲ ኣንባቢ እዩ።

download (4)
ብዛዕባ ተውህቦ ክንዛረብ እንተዄንና ግና ዝተፈልየ እዩ። ተውህቦ ስነጽሑፍ ዘይብሎም ሰባት፡ መጽናዕታዊ ጽሑፋት፡ ታሪኽ፡ ውልቀታሪኽ ክጽሕፉ ይኽእሉ’ዮም። ደራሲ ወይ ደረስቲ ተባሂሎም ድማ ይጽውዑ። ከምዚኦም ዓይነት መጻሕፍቲ ምድቦም ምስ ስራሓት ስነጽሑፍ ኣይኮነን። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ መጻሕፍቲ ንምጽሓፍ ተውህቦ ክህሉ ግድን ኣድላዪ ኣይኮነን። ኣብነት፥ ኣለምሰገድ “ኣይንፈላለ” ንኽትጽሕፍ ተውህቦ ግድን ኣድላዪ ኮይኑ ኣይስመዓንን። “ወዲ ሓደራ” ግና ፍርያት ተውህቦ እዩ። ብኸምዚ ፈላሊና ክንርእዮ ዘሎንና ኮይኑ እስመዓኒ።ሕቶኻ ብቐጥታ ንምምላስ፥ ሓደ ሰብ ናብ ድርሰት ስነጽሑፍ ቅድሚ ምእታዉ ተውህቦ ከም ዘለዎ ኣርጊጹ ክፈልጥ ኣለዎ። ተውህቦ ስነጽሑፍ ዘለዎ ሰብ፡ ኣብ ሓደ ርእሰ ጉዳይ ክጽሕፍ ብርዕን ወረቐትን ኣልዒሉ ከም ልቡ ክጋልብ ኣይጽገምን እዩ። ቃላትን ዓረፍተነገራትን ከጋጥም ኣይጽገምን። ተውህቦ ዘለዎ ደራሲ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ፈጠራዊ ጽሑፍ ይስሕቕ፡ ይበኪ’ዩ። ተውህቦ ስነጽሑፍ ዘለዎ ሰብ ብጠባዩ ዝዓግብ ኣይኮነን። መንፈሱ ረቂቕ’ዩ። መጽናዕቲታት ከም ዝሕብርዎ፡ ተውህቦ ስነጽሑፍ ዘለዎም ደረስቲ፡ መራሕትን ተመራሕትን ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም። ፌንጠጋራት’ዮም።ተውህቦ ፍልጠት ኣይኮነን። ተውህቦ ዘለዎም መንእሰያት፡ ተውህቦ ከም ዘለዎም እንተፈሊጦም፡ ንተውህቦኦም ዘዕቢ ፍልጠት ክህልዎም ክጽዕሩ ኣለዎም። ከንብቡ፡ ክመሃሩ፡ ክመራመሩ ኣለዎም። ቃላት ክፈልጡ ኣለዎም። ብዙሕ መጻሕፍቲ ናይ ዘንበብካ ጥራሕ’ውን ንፉዕ ደራሲ ኣይገብረካን’ዩ። እቲ ምስጢር ኣብ ሕርያን ዕምቈት ኣናብባን እዩ ዝምርኰስ። ብሓጺሩ፡ ሓደ ናብ ዓለም ድርሰት ስነጽሑፍ ቅድሚ ምእታዉ፡ ኣቐዲሙ ተውህቦ ከም ዘለዎ ክፈልጥ ኣለዎ። ድሕሪኡ ብትግሃት ክሰርሕ ትጽቢት ይግበረሉ። ንፉዕ ደራሲ ክትበሃል ግና እቲ ፍርዲ ናይ ኣንባባይ እዩ።

ይቅጽል

ምንጪ ካብ ገጻት facebook Qadie manche ሊንክ ምጥዋቕ’ውን ይከኣል

 https://www.facebook.com/qadie.manche/posts/589825961348731?comment_id=589834101347917&notif_id=1511943706214106&notif_t=feed_comment_reply

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s