ብዛዕባ ምስልዩነትና ብዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ

ብዛዕባ ምስልዩነትና

 ምስልዩነት ካብ ገለ መዘክረ ጥንታዊ ቃላት ዝተለቅመ ኦሪታዊ ቃል ይጥዕም። ካብ ርሑቕ ድርብ ሞራልነትን ናይ ሓሶት ቅዱስነትን ንቡር ዝነበረሉ እዋን። ካብ ምምሳል ዝመንጨወ ቃል’ዩ። ኮነ ተባሂሉ ዝተሰርሐ ዒላማዊ ሓሶት እዩ። ሓሶትን ከም ኵሉ ሓሶት ከኣ ቀሻሺን ስለዝኾነ ድማ ኣቘምትን መራሕትን ሃይማኖታትን ሞራላውያንን ኣዓርዮም ይዅንንዎ። ክርስቶስ ንምስልዩነት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ኣበርቲዑ ከምዝተቛወመ ንፈልጥ። እንተኾነ፡ ምስልዩነት ኣገዳሲ ኣካል ናብራናን ስረትናን፡ ስለ’ዚ ከኣ ኣካል ስነኣእምሮና ስለዝኾነ ካብ ጠባይና ብቐሊሉ ኣይጠፍአን። ቀሺ ዝበለካ ግበር ንሱ ዝገብሮ ኣይትግበር ኢልና ድማ ንግብዝነት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን መምሎቒ ረኺብናሉ። ኣብ ዘመንና ከኣ ምስልዩነት ኣዝዩ ተዘርጊሑን ረቒቑን ኣካል መዓልታዊ ህይወትና ኴይኑ ንረኽቦ።

 ምስልዩነት ኣብ ካልኦት ሓደ ዝተወሰነ ስምዒታዊ መልሰተግብሪ ንምፍጣር ዝወጠነ ናይ ሓሶት ስምዒት እዩ። ምምስላይ፡ ንዘይኮንካዮ ምምሳል፡ ንሓደ ዝተወሰነ ረብሓ ንምዕዋት፡ ናብ ሓደ ዝተወሰነ ሸቶ ንምብጻሕ ዝዕላማኡ ብዛዕባኻ ናይ ሓሶት ስእሊ ምፍጣርን ምዝርጋሕን እዩ። ምስልዩነት፡ እትደልዮ ውሱን ስምዒት ኣብ ካልኦት ንምፍጣር ምውሳእ እዩ። ስምዒታዊ ተዋስኦ። ምስልዩነት ምትንኳይን ምቕራጽን ስምዒት እዩ። ጀርመንኛን ግሪኽኛን ንግብዝነት ብተዋስኦነት ይገልጽዎ። ልበወለዳዊ ተዋስኦ ኣብ ክውን ህያው መድረኽ- ዓለም።

 ከም’ቲ ተራ ሓሶት ጻዕዳን ጸሊምን ተባሂሉ ዝኽፈል ምስልዩነት እውን ጻዕዳን ጸሊምን ኣሎዎ። ከም’ቲ ንቡር ከኣ እቲ ጸሊም እቲ ጎዳኢ እዩ።

 “ድሓንዶ ውዒልካ?”

 “ይመስገን። ጽቡቕ”

 እቲ መላሲ ሓመዱ ንላዕሊ ተገምጢሉ ካብ ኣድጊ ንላዕሊ ከፊኡዎ ምስ ኣምላኽ ክጻረፍ ዝወዓለ ይኸውን። ሓሚሙ፡ ጠምዩ ተሸጊሩ ውዒሉ ይነብር። ሕማቕ ውዒለ ግን ኣይትወጾን ነቶም ብሕማቕነት ኵነታቱ ክድሰቱ ዝኽእሉ ደስታኦም ኪነፍግ። ንጽባሕ ዝፈላለዩ ተፋቐርቲ ሎሚ ምሸት ኣብ ቅድሚ ኣዕሩዅቶም ከም’ዛ ከምኣቶም ዝፋቐር ዘየሎ ክለሓሓሱ የምስዩ። ከብድኻ ሓምሊ ምልኣዮ ዝባንካ ወደ’ቦ ኣይርኣዮ ቁንጮ ጻዕዳዊ ምስልዩነትና እዩ። ዘይጓድኡ ጻዕዳ ምስልዩነታት ኢያቶም መግለጺ ማሕበራዊ-ስምዒታዊ ትዅረትና(social-emotional intelligence) እውን። ልበወለድ ንፈቱ ብፊልምታት ንዕዘም ብሓሳባትና ናብ’ቶም ፋንጣዝያዊ ጠባያት ስለንሰሉዅ እዩ። ኣብ ገዛእ ፋንጣዝያኻ ነቲ ትፈትዎ ጅግናኻ ምዃን ዘደስትን ነፍሰ ንቕሓት’ውን ዘዕቢን እዩ። ፋንጣዝያን ክውንነትን ደረቶም ምስዝሰዓር ግን እቲ ጻዕዳ ምስልዩነት ናብ ጸሊም ይልወጥ።

 እቲ ማራኺ ፍሽኽታን ትሕትናን ሸቃጣይ፣ እቲ ድንጋጼ ዝመልኦ ዝመስል ኣቀራርባ ኣለይቲ ሕሙማት ልስሉስ ክእለት ((soft skill) ተባሂሉ ኣብ ሞንጎ ነጋድን ዓዳግን፣ ሕሙምን ተኸናኸንትን ቅዱው ናይ ሕድሕዳዊ ምትእምማን ዝምድና ይፈጥር። ፍሕሽው ገጽ፡ ፍሽኽታ፡ ትሕትና ካብ’ቶም ብዅሉ ቅቡላት ዝኾኑ ምስልዩነታት እዮም። ነቲ ዓጺብዎ ክነሱ ጸጊበ ዝብለኒ ከኣ፡ ጊንጢ ዓይነት ነፍሰ ኵርዓት እኳ እንተኾነ፡ እንትርፎ ከማኻ ይብዝሑ ክብሎ ኣይቅየመሉን። እምበኣር ምስልዩነት ወርትግ ኣሉታዊ ኣይኮነን። እቲ ዝሰፊሐ ዝተዘርግሐ ምስልዩነት እውን ናይ ሓሶት ሕጉስነት እዩ። ናይ ሓሶት’ውን ይኹን ሓጎስ ሓጎስ’ዩ ንዝጎድኦ የብሉን ብዘይካ ነቲ ሓሳዊ። ናይ ሓሶት ድንጋጼን ሓዘንን እውን ኣዝዮም ዝርጉሓት እዮም። ነታ ንነዊሕ እዋን ተገዲስናላ ዘይንፈልጥ እኖ ሓጎና ወይ ሓውቲ’ኖና፡ ዝውረስ እንትሃለዋ፡ ኣብ መቓርቦ ሞታ ብዙሕ ንግደሰላ። ኣብ መቃብራ ድማ ነእዊ ጸጉርና ንነጺ። ሓዘን’ና ተዋስኦ እዩ ንብዓትና’ውን ንብዓት ሓርገጽ። ኣብ ኑዛዜኣ እንተዘይሰፊርና ከኣ “እዛ ርግምቲ ስርኤል ቀትሪ ሞት እኳ ክውሕዳ!” ንጻረፍ።

 ደረፍቲ፡ ተዋሳእቲ፡ ፖለቲካውያን … ኵሎም ኣገደስትን ውሩያትን ኣባላት ማሕበረሰብ ግብረሰናያዊ ፌስታታት ይውድቡ። ንህጻናትን ኣረገውቶትን ስንኩላትን ሕሙማትን ክሳብ ክንደይ ከምዝሓልዩ የርእዩ። ሓቐኛ ሓልዮት ግን የብሎምን። እቲ ድኹም ግድን ሓላዪ ስለ ዘድልዮ፡ ክኣምን ስለዝደሊ ብቐሊሉ ይኣምን- ማለት፡ ይዕሾ። ኪኢላ ምስሉያት ገበርቲ ሰናይ ክሳብ ናብ ‘ነጋውስ ልቢ’፡ ‘እኖታት ድኻ’፡ ‘መልኣኽቲ ሰላም!’ ይስቀሉ። እዚ ድማ ነፍሳቶም ኣብ’ቲ ዘመናዊ ዕዳጋ ኪሸጡ፡ ሞያታቶም ከደንፍዑ፡ ቦርሳታቶም ኪመልኡ የኽእሎም። ተፈታውነት፡ ከም ዝኾነ ኣቕሓ ይሽየጥ እዩ። ኣብ’ቲ ዕዳጋታት ዕቡያት፡ ጃህረኛታት፡ ምኵሓት፡ ታዕናናት፡ ኣባኸንቲ፡ ብላሻት ከኣ ዋጋኡ ኣዝዩ ክቡር እዩ። ዋግኡ ብልክዕ ኪፈልጥ ዝደለየ ንኣንጀሊና ጆሊ ይወከስ። ሰናይት ገብረህይወት፡ ደራሲት ‘እሳት ልቢ’ (Feurherz): ነቲ ‘ኣውሮጳዊ ስምዒት ንህጻናት ወትሃደራት ኣፍሪቃ’ ዘረጋግጽ ኤርትራዊ ድርሰት ደሪሳ፡ መጽሓፋ ሽዑ ንሽዑ ብሉጽ ተሸያጢ ኴይኑ ኣብ ብዙሕ ቋንቋታት ተተርጕሙ ክሳብ ናብ ፊልም እውን ተሰሪሑ። ሰናይት፡ ምናልባት፡ ንክዉል ስምዒት ካልኦት ናይ ምልዕዓልን ናብ ገዛእ ጥቕሚ ናይ ምውዓሉን ኣህጕራዊ ምስኹር ልዑል ክእለት ዝወነት ኤርትራዊት ምስልዪቲ እያ ኣዋልድ ሃገረይ እንኳዕ ደስ በለክን። ንመጠረስትኡ ግዳ ኒሕ ጸረምስሉይነትን ሕግን ስዒሮማ።

 ኣብ ዘመንና፡ ወርትግ ዝነበረ እዩ ግና ብፍሉይ ኣብ ዘምን’ና፡ ምስልዩነት መተካታ ጻልጣ ሓይሊ ንስልጣን ኴይኑ መጺኡ እዩ። ሳላ ኤለክትሮኒካዊ ምትእስሳር ምትላልን ሽሕጠትን ውዲትን ካብ ቅልጽም ዝበለጹ ሜላታት ስልጣን ኴይኖም ኣሎዉ። እቲ ምሉእ ጸወታ ስምዒታዊ ትኵርነት (emational intelligence) ኣብ ኵሉ መሳልላት ማሕበረተሰብ ዚሒቑ ንኵሉ የዋስእ። ኣብ’ቲ ዝለዓለ ደረጃ ትዅረቱ፡ ምስልዩነት፡ ከም ሰላማዊ ኣገባብ ኣመጻጽኣ ናብ ስልጣን ተባሂሉ’ውን ክግለጽ ይከኣል እዩ። ምስሉያት ፖለቲከኛታት፡ (ከምኡ’ውን ካህናት፡ ሰበኽቲ፡ ለመንቲ … ) ንረብሓኦም ዘገልግል ስምዒት ንምፍጣር ምስሉይ ነፍሰ ስምዒት ይሰርሑን የስርሑን። ኣብ ሞንጎ ሓቀኛ ስምዒትን ምስልዩነትን ክንፈላሊ ኣዝዩ ስለዘጸግም ከኣ እቲ ምስሉይ ስምዒት ዳርጋ ኵል ጊዜ ሸቶኡ ይወቅዕ። ስለ’ዚ ድማ ኢና ብፊልምታት፡ ተዋስኦታት፡ ስእልታት ክሳብ ልብናን ከድናን እንትንከፍ። ሽሕ’ኳ እቲ ንርእዮ ምሉእ ስምዒት ተዋስኦ/ጸወታ ምዃኑ ንፈልጥ እንተኾንና፣ ንነብዕ፡ ንሓዝን፡ ንሓርቕ፡ ንምሰጥ። ብሓጺሩ፡ ንኣምን።

 እቲ ቀደም፡ እቲ ብምስልዩነት ዝኽሰስ እቲ ላዕለዋይ ማሕበራዊ ቀጸላታት ጥራሕ ነበረ። ኣብ ዘመን’ና ግን እቲ ሸክስፒር ዝበሎ ግዲ ተፈጺሙ ብምልእታ ዓለም ናብ ዓውደ ተዋስኦ ተለዊጣ። ምስላዊ ዘረባ ኣይኮነን ቃል ብቓል ዓለም ናብ ዓውደ ትያትር ምስልዩነት ተለዊጣ እያ። እቲ ኣነነት መሊኡ ኮነ ተባሂሉ ይስራሕ እዩ። እቲ መሳርሒ ኢንተርነት ድማ ኣሎ፡ ስለ’ዚ እቲ ተራ ሓፋሽ እውን ንምስልዩነት ከም መሳርሒ መዓልታዊ ስረቱ ክጥቀም ተማሂሩ። ሞያውያን ተጻወቲ ኵዕሶ ከይተተንከፉን ከይተጎድኡን ከመይ ከምዝተተንከፉ ይወድቁን ከምዝተጎዱ ይመስሉን ብወግዒ ይመሃሩዎን ኣብ ታዕሊማቶም ይለማመድዎን እዮም። ፍሪድሪሽ ኒትሸ፡ “እቲ ተራ ለማናይ እውን ንሽግሩ ካብ ንእሽቶይ ስእነት ናብ ኣስካሕካሒ ዓጸባ ይልውጣ” ኢሉ ይግረ,ም’ዩ። ምናልባት እቲ ዘመናዊ ሰብ ካብ‘ቲ ጥንታዊ ሰብ ዚተፈልየ ምስሉይ ኣይከውንን። እንተኾነ ምዕብልና መሳርሒ ርክባትን ዕቡደዕዳጋ ማሕበረሰብን ንምስልዩነት ኣዝዮም የጋንንዎን ይዝርግሕዎን። ምስልዩነት ናብ ሓቀኛ ጥበብ ማዕቢሉ ናይ ‘ማሕበራዊ ርክብ ሞያውያን’ ዝስየሙ ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ናብ ዝደለኻዮ ዓይነት ሰብ ክትከውን ዘኽእሉ ሞያውያን ሸሓርቲ እዮም። በዚ መገዲ’ዚ ከኣ ንመንፈሳዊን ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ርእይቶታትናን ኣዝዮም ይጸልዉ።

 ዝኾነ ስምዒት ክምስለይ ይከኣል እዩ። ስምዒት ከኣ ካብ ክትሓብኦ ክትምስለዮ ይቐልል። ስለ’ዝዲ ድማ ናብ ልዑል ጥበብን ሞያን ተቐይሩ። ጆርጅ ቡሽ ንኡስ ኣርኣያዊ ውጽኢት ፋብሪካ ምስልዩነት እዩ። ሓደ ካብ ቬትናማዊ ግቡኡ ኣብ ‘ሓለዋ ሃገር’ ዝተሓብአ ሰኽራን ነበር ንኣብ ቬትናም ናይ ጅግነት መዳልያ ዝተሰለመ ጆን ከሪ ስዒሩ። ቡሽ ግሩማት ዓለምትን ኣሳናዳእቲ መድረኽን ነበሩዎ። ግሩማት ምስሉያት ንካልኦት ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳብ ንነፍሳቶም እውን ዘእምኑ። ሲልቨስተር ስታሎን ናብ ውግእ ቬትናም መታን ከይስለፍ ኣብ ስቪጸራ ትሓቢኡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣዋልድ መምህር ኴይኑ ኣሕለፎ። ድሕሪ’ቲ ውግእ ግን፡ ኣብ ፊልምታቱ ንነፍሱ ከምኡ ዝኣመሰለ ካልእ ጅግና ወትሃደር ኣብ ቬትናም ከምዘይነበረ ሰኣላ። ራምቦ! ኣቤት ክኽእለሉ። ኣነ’ስ ኵንታል ገበናዊ ስምዒት ኣብ ዝባነይ ተጻዒኑ ኣንበይከኣልኩዎን። ስታሎን፡ ንነፍሱ ናብ ራምሞ ሰሪሑ ካብ’ቲ ዘይወዓሎ ውግእ ብዙሕ ከሰበ። ነገራውን (መዓት ገንዘብ) መንፈሳውን (ማሕበራዊ ቦታ)መኽሰብ። እቶም ዝወዓሉዎ ከኣ ኣደዳ ኣካላውን መንፈሳውን ስንክልና ኴይኖም ተርሪፎም። ካብ በዓል ጣፍ’ሲ በዓል ኣፍ። ነዚ ስጊንጢር’ዚ ዘኽኣለ ጥበብ ምስልዩነት እዩ።

 እቲ ሽግር ብዛዕባ ምስልዩነት

 ካብ’ቲ ዝለዓለ መንፈሳዊ ክሳብ’ቲ ዝነኣሰ ሰራቒ ይምስለይ። ናይ ሓሶት ቅድስንናን ድርብ ሞራልን (ግብዝና) ኣካል ሃይማኖታዊ ትካላትናን ተለኣኽቱን እዮም። ኣነነት ሰብኣዊ እዩ። ኣነኣዊ ከምዘይኮንካ ገቢርካ ነፍስኻ ምቕራብ እውን ሰብኣዊ እዩ። ሓቅን ምስሉዪን ስምዒት ሰብ ብጭብጢ ኣብ ቤት ፍርዲ ኪረጋገጽ ስለዘይክእል ምስልዩነት ሓጢኣት (ሞራላዊ ገበን) ድኣ’ምበር ሕጋዊ ገበን ኣይኮነን። እቲ ብምስሉይነት ካልኦት ዝታለል፡ እቲ ግዳዪ፡ ንሱ ባዕሉ እዩ እቲ ገበነኛ። ሕጊ’ቲ ጸወታ ‘ነጋዳይ፡ ኣዕይንትኻ ክፈት!” እዩ። ምስልዩነት ንሓቐኛ ኣነነት ሓቢኡ ናይ ሓሶት ኣነነት ስለዝፈጥር፡ ብተራ ኣዘራርባ ምትላል እዩ’ሞ ኣብ’ቲ ምስሉይ ገበናዊ ስምዒት ኪፈጥር ይኽእል። እንተኾነ፡ ሰብ፡ ነዚ ስምዒት’ዚ ኣብ ምጥምዛዝን ምሕባእን’ውን ሰልጢኑ እዩ።

 ሓደ ለማናይ ታሪኽ ሕሰመታት ህይወቱ ንባሮን ሮትሺልድ የዘንቱ። እቲ ዝሃብተመ ሰብ ናይ እዋኑ ኣብ’ቲ ሽግራት ህይወት’ቲ ለማናይ ጠሊቑ ኣካሉ ተጨበጠ ገጹ ተጨማደደ። እቲ ለማናይ ብጎቦ ዓይኑ ጠሚቱ፡ ድንጋጼ፡ ንሮትሺልድ ክትከድኖ ረኣየ። ክሳብ ተመሲጡ ክብሃል ዝከኣል ከኣ ሽግራቱ ኣጋኒኑ፡ ኣቃሚሙ ቃነየ። ኣዕይንቲ’ቲ ሜጋ ሃብታም ንብዓት ቋጸሩ። ባሮን ሮትሺልድ ንኣፋሪኡ ጸውዐ። ልቢ’ቲ ለማናይ ብትጽቢተ ርህራሄ ክትነቱጕ በለት። “ነዚ ሰብኣይ’ዚ ንልበይ ከይሰባበረ ኣርሕቐለይ!” ኣዘዘ ባሮን። እቲ ኣጋፋሪ ከኣ ነቲ ለማናይ ብክሳዱ ኣንጠልጢሉ ናብ ግዳም ክረምቲ ደርበዮ። ባሮን ሮትሺልድ ወሃቢ እንተዝነብር ባሮን ሮትሺልድ ኣንበይኮነን። ዝኾነ ሕማም፡ እንተላይ ቁጠባውን ንግዳውን ሕማም ከይተሓጕመን ከይደመየን ከምዘይሓውን! ዝበለ ሰብ’ዩ። ብክውን ሽግርን ብተዋስኦን ዝርስርስ ሰብ ኣይነበረን።

 ኣብ ሲና ኣካላትና ተጎዝዪ ክሳብ ዝሽየጥ ኢና በጺሕና። ባርነት እቲ ዝተሓተ ማሕበራዊ ውድቐት እዩ። ንነዊሕ እዋን ኣካል ታሪኽናን ባህልናን ስለዝኾነ ከም ገለ ኢሉ ንቡር ኴይኑና እዩ። ነብያትናን ብዙሓት ኣርኣያታት መጽሓፍ ቅዱሳትናን ባራዩ ይውንኑ ነቢሮም እዮም። ባርነት ክሳብ ኣምላኽ ባዕሉ ዓይኑ ሰም ዘበለሉ፡ ንሱ ባዕሉ’ውን ከም መቕጻዕቲ ዝጥቀመሉ ዓይነት ዓመጻ እዩ። ባርነት ውጽኢት ፍጹም ስዕረት እዩ።ንባርያኻ ኣካላቱ ጎዛዚኻ ንኽትሽይጥ ኮነ ኢልካ ምቕታሉ ግን ተራእዩን ተሰሚዑን ኣይፈልጥን ሓዲስ ሓጢኣት’ዩ። ነቲ ዝለዓለ ጫፍ ሓጢኣት ዝሰንጠቐ ገበን። እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ’ቲ ምሉእ ፡ እኹብ ‘ኣነነት ኤርትራ’ ዝወረደ ኣካላውን መንፈሳውን ሕስረት እዩ። እቲ ልዕሊ ዓቕሙ ዝተነፍሐ ‘ኣነነት’ ኤርትራ ነዚ ኢሰብኣዊ ውርደት ከመይ ይውሕጦ? እሞ ኣይሓንቆ ኣይቀርጾ! ወይ’ስ እቲ ውሩይ ኣነነትና ኣብ ሑጻ ዝተሃንጸ ምስልዩነት እዩ ነቢሩ?

 ኣይፋልን! ምስልዩነትና እኳ’ስ ክሳብ ክንደይ’ኳ ንጡፍ። ኣነነትና ነቲ ዘይወሓጠሉ ብቐሊሉ ንደገ ኪተፍኦ ጎሪሑ እዩ። ይኽሕዶ። ይጥምዝዞ። ካብ ኵሉ ከኣ ንጎቦ ይጥምት ብዛዕባ ካልእ ይጸዊ። ብዛዕባ መሸጣ ስጋ ኤርትራውያን ባራዩ ኣብ ሲና ኣይተስምዑኒ ልበይ ከይትሰብሩለይ! ይብል። እታ ምኽሕቲ፡ ብድዕቲ፡ ግብዝቲ ልቢ ካብ ትሰባበረኒ ዓይነ ስዉር ምዃን ይበልጸኒ! ይመርጽ። ክሳብ ኣብ ነፍሶም ዝወርዶም፡ እቲ መሸጣ ስጋ ሲና ተቓዉሞ ዝሰርሖ ጸረ-መንግስታዊ ፕሮፓጋንዳ/ተዋስኦ እዩ! ኢሎም ዝኣምኑ ኣሎዉ። ሓቂ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ምስተገተረት ግን መልሓሶም ኣቐዲማ ተጋግያ እንታይ ከምዝብሉ’ውን ኣይፈልጡን ተዓዚዞም ይተርፉ።

 እቲ ንመላእ ህዝቢ ናብ ባሮቱ ዝቐየረ መንግስቲ ሰብኣዊ ጥረ ኣቕሓታቱ ከም ድላዩ ኪሸይጥን ኪልውጥን ባህርያዊ መሰል ዝኾነ ወናኒ እዩ። ነቲ ኣቓሓኡ በታቲኑ ክሸጦ ዝያዳ ዘኽስቦ እንተኾነ’ውን መሰሉ እዩ። እዚ ኣረሜናዊ ተረክቦ’ዚ ብባህሪ መንግስቲ ኤርትራን ስነሞገት ዕዳጋን ድሮ ዝተወሰነ መደምደምታ እዩ። እወ፡ ብጭካኔ ባርባራዊ ‘ራሻይዳ’ ክንሓርቕ ይግብኣና እዩ። እቲ ማእከለ ንጥፈት ናይ’ቲ ስጋዊ መሸጣን ኣስመራ፣ እቲ ቀንዲ ወዳቢ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ እዩ። ነዚ ኵላትና ንፈልጥ። ገዛእ ስጋና ምሻጥ ድኽመትና ኣዘኪሩ ስለዘሕፍረና ነቲ ምሉእ ተግባር ናብ በደው ራሻይዳ ክንድርብዮ ይቐለልና። ዝተገደ ጥራሕ ዓዱ ከም ዝሓድግ ንፈልጥ ኢና። መን ዓዶም ሕደጉ ኢሉ ኣገዲዱዎም!? ኢልና ድማ ንዋሳእ። ራሻይዳ ንእግረ መገዶም ንነዛእ ጥቕሞም እውን ዝሰርሑ መሳርሒ መንግስቲ ኤርትራ እዮም። በዚ ተግባራቱ’ዚ መንግስቲ ኤርትራ ክልተ ኣዕዋፍ ብሓንቲ እምኒ ይቐትል። ካብ መሸጣ ህዝቡ ይኸስብ። ህዝቢ ከኣ ካብ’ታ ኤርትራ ዝተባህለት ቤት ማእሰርቲ ተሓይሩ ክነብር ይግድድ። መኽሰብን ሜላን መቂረሞ ከኣ መንግስቲ ነዚ ንግድ’ዚ ከቋርጾ ኣይኮነን። ደጊም፡ ቈልዑት፡ ካብ ማእከል ኤርትራ፡ ካብ ማእከል ከተማታት ክስረቑ ጀሚሮም ኣሎዉ። ምሻጥ ኣካላት ሰብ ከኣ ፡ ከም’ቲ ኣብ ቺና፡ ብጠለብ ዓደግቲ ክሰላሰል ኪጅምር እዩ። ሓንቲ ኢንዶነዝያዊት ሃብታም ብ50ሽሕ ዶላር ናይ ሓደ ሽጋራን መስተን ሰትዩ ዘይፈልጥ መንእሰይ እሞ ድማ ዓይነት ደሙ ምስ ደማ ዝሰማማዕ ኵሊት ጠሊባ’ስ መንግስቲ ንምሉእ ቤት ማእሰርትታኡ ፈቲሹ ሓደ ተለቪዝዮን ሰሪቑ ዝተኣስረ መንእሰይ ተረኽበ። እቲ መንእሰይ ተለቪዝዮን ስለዝሰረቐ ሽዓ ንሞት ተፈሪዱ ኵላሊቱ ናብ’ታ ሰበይቲ ተሰዅዐ። ድሕሪ ቍሩብ ጊዜ ከኣ ኣብ ቤት ማእሰርትታት ኤርትራ ውሽጣዊ ኣካላቶም ንመሸጣ ኪቐርብ ዘይክእል ኣረጎውቶትን ሕሙማትን ኪተርፉ ምዃኖም ይስምዓኒ።

 ሽሕ’ኳ ኵሉ ዚፈልጦ እንተኾነ፡ ነዚ ዓንጸጽ’ዚ ነቲ ንጉሰ ነገስት ምስልዩነት ኤርትራ ዝኾነ ኢሳያስ ኣፈጨርቂ ከይዘከርኩ ክድምድሞ ኣይደልን። ከም ደራስን ተዋስእን ምስልዩነት ዝለዓለ ኤርትራዊ ክእለት እዩ – እቲ ዝጸለመ ጸሊም ምስልዩነት። ንበዓል ክእለት ብቕዓቱ ክንክሕዶ ኣይግባእን። ኢሳያስ ያኢ ‘ኣግኣዚ’ እዩ። ሳላ’ኡ እንተዘይከውን ኤርትራ ነጻ ኣንበይወጸትን! ኢሳያስ እንተዘይነብር ኤርትራ ድሮ ተፈናጢሓ ምሃለወት! ኢሳያስ ሓላይ ህዝቢ እዩI ኢሳያስ ውላድ ወርቂ ማህጸን ኤርትራ እዩ! “ንሱ ድኣ ደላይ ጽቡቕ እንድ’ዩ ደይ ሓገዝቲ ስኢኑ እዩ! ምስኪናይ ኢሳያስ … !” ንብለሉ። “ሲ.ኣይ.አይ እያ ዝዒራትና እምበር ዓጋመ ድኣ በየናይ መዓንጣኦምን ክእለቶምን ክስዕሩና!” ነማሳምሰሉ። ነቲ ስንኩፍ ተሃኒጹ ውሒዝ ዝበንቈሮ ሓጽቢ እውን ሲ.ኣይ.አይ እያ ኣፍሪሳቶ! ነቲ ኵሉ ዝፈሸለ መደባት መንግስቲ እውን ሲ.ኣይ.አይ እያ ኣፍሺላቶ! እዞም ኵሎም ምስልዩነታት፡ ኢሳያስ፡ ገና ኣብ ሜዳ እንተሎ ዘበገሶም ናይ ሓሶት ነፍሰ ስእልታት እዮም። ክሳብ ሔዚ ዘይምእራጎም፡ ዘይምፍሻሎም እገርመኒ። እታ ብኢሳያስ ዝተፈትወት ውርይቲ ሜላ ’ዝብኢ ክሳብ ዝደልዎ ይሕንክስ!’ እያ። ነዛ ሜላ’ዚኣ ዘሰነዩ መግለጺታትን ተግባራትን ክሳብ ኪትኣምኖም ዘሸግሩ ኣደነቕቲ እዮም። ሔዚ እቲ ዝብኢ ደልዪዎ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ መንጋጋኡ ቀርቂሩ ምሕንካስ ሓዲጉዎ። ሔዚ’ስ ነቲ ምምስላይ እኳ ሓዲጉዎ ብግልጺ የላግጽ። ንዓይ ዝትክእ የሎን! ይብል ኣፉ መሊኡ። ንዝመጽእ 40 ዓመታት ኤርትራ ንዲሞክራሲ ብቕዕቲ ኣይኮነትን! ይብል ኣፍ ልቡ ቀሊዑ። እንተደለየ ንኤርትራ ናብ ሶማልያ ክልውጣ ከምዝኽእል ይህድድ። ህዝቢ ኤርትራ ደጊሙ ከምዘይትስእ ጨፍሊቐዮ እዬ! ኢሉ (ብኣምባሳዶራቱ) ይምካሕ። ንሓደ ህዝቢ ካብ’ዚ ዝዓበየ ንዕቀትን ውርደትን ኣይርከብን። ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ መዓስ ኢኻ ደገ ኢሳያስ እንዳወሓጥካ ክትነብር? እቲ ጎይታ ምስልዩነት እኳ ምስልዩነቱ ዝቐንጠጠ ንስኻ ክሳብ መዓስ ኢኻ ኣብ ናይ ሓሶት ተዋስኦ ክትለሀ? አረ በይዛኻትኩም ነታ ተሪፋትና ዘላ ጠብታ ነፍሰ ክብረት ነድሕና!

 ዳንኤል ሰመረ ተስፋይ

 27.06. 2013

 ጀርመን

Advertisements

……..ናብ ኤርትራ ብድልየትዶ ብምትላል!!???

……..ናብ ኤርትራ ብድልየትዶ ብምትላል!!???

     ኣብዚ ቀረባ መዓልቲታት ኣብ እስራኤል ንኣስታት ክልተ ዓመትን ትሕቲኡን ኣብ መሪር እሱርቤት ተዳጒኖም ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት  ብድልየቶም ናብ ሃገሮም ከም ዝተመልሱ ማዕከናት ዜና እስራኤል ኪሕስዋ ቀንየን።  እቲ ሓሶት ናይቶም ስደተኛታት  ናብ ኤርትራ ምኻድን ዘይምኻድን ኣይኮነን  እቲ ብድልየቶም ዝብል ዝነበረ  ላቔባ መግለጺ እዩ። እዚ ዓቢ ሓሶት እዩ። ኤርትራውያን ብድልየቶም ናብ ኤርትራ ኣይተመለሱን። እንተተመለሱ’ውን ሃገሮም እንድያ ናበይ ደኣ ኪምለሱ? ምበልና ብፍታዎም እንተዝኸውን። ካብዞም ሕጂ ተመሊሶም ዝበሃሉ ዘለዉ  ኤርትራውያን ስደተኛታት ንኣስታት ክልተ ወርሒ ብተለፎን ንዘራረብ  ነይርና። ኣብቲ ብሳህሮኒም  ዝፍለጥ  ከቢድን  ብርቱዕ ጸቕጢ ዘለዎን እሱርቤት እዮም ነይሮም።  እቲ ቦታ ኣብ ሸሞንተ  ካምቦታት ዝተኸፋፋለ  ብዓጋፍ ዝብል መጸውዒ ዝፍለጥ ካብ ዓጋፍ ሓደ ክሳብ ዓጋፍ ሸሞንተ ድማ ከከም ዕብየቱን ደረጅኡን ተኽፋፊሉ ይርከብ። እቲ ቦታ ኣብ በረኻ ኮይኑ ብኩነትት ኣየሩ ዝጸንከረን ዝሞቐን  ክፋል ናይ እስራኤል ምዃኑ ይፍለጥ።። ኣብዚ  ብጽኑዕ ናይ ኤለክትሪክ  ሓጻውንን መቆጻጸርን ዝርከበሉ ቦታ’ዚ ኤርትራውያን ብዘይወዓልዎን ዘይፈልጥዎን ገበነኛታት ተባሂሎም ተዳጒኖምሉ ይርከቡ። ክሳብ ሕጂ ድማ ኣስታት ሰልሰተ ሽሕ ዝኾኑ ኤርትራውያን ኣብ ሕማቕ ኩነታት ይርከቡ። ኣብቲ ብተለፎን  ንገብሮ ዝነበረና ዝርርብ  ንኣስታት ክልተ ሰሙን  ናይ ምሕሳም መግቢ (ኣድማ ) ኪገብሩ ከም ዝቐነዩ፣  ካብዚኦም ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ  ኤርትራውያን  ተተጸይሮም ናብቲ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ሕክምና ኪውሰዱ ከም ዝቐነዩን እንተኾነ ግዝያዊ መዐገሲምበር ነባሪ ፍታሕ ኪህብዎም  ዘይምድላዮም ይገልጹ። መዓስ እዚ ጥራይ  እቲ ንኣስታት ክልተ ሰሙን ዝወሰደ ምሕሳም መግቢ  ኣብ ዓጋፍ ሰለስተን  ዓጋፍ ኣርባዕተን  ብዝያዳ ጸንኪሩ ከም ዝቐነየ ብምምራር  ገሊጾምልና።

   ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ኣብዘን  ክልተ ዓጋፋት ዝርከቡ ኤርትራውያን ጥራይ ብምንባሮም  ኣብተን ዓጋፋት ዝውሰድ ስጉምቲ  ብኣልማማ ኮይኑ ንሕስያ ዘይብሉ ነይሩ። ምስተን ካልኦት ዓጋፋት እንተ ኣወዳዲርካየን ብተዛማዲ  ደቂ ካልኦት  ሃገራት ኣፍሪቃ ስለ ዝነበሩወን  እቲ ዝውሰድ ስጉምቲ ኮነ ዝሓልፍ ውሳነታት ብመጠኑ ዝፎኾሰ እዩ። ኣብዘን ቀዲመ ዝጠቐስኩወን ዓጋፋት  ኣብቲ መጀመርታ ሰለስተ መዓልቲ ዝወሰድዎ  ምሕሳም መግቢ ስቕ ኢሎም ኪርእይዎምን ኣብ ልዕሊኦም መጽናዕቲ ኪገብሩን ከም ዝቐነዩ ይፍለጥ። ብሓቂ ነቲ ምሕሳም መግቢ የተግብርዎ ከም ዘለዉ ምስ ፈለጡ ድማ በሉ ደሓን ብዝብል ፈኸራ እቲ  ናብተን ዓጋፋት ኪለኣኽ ዝግብኣ መቑንን ከይተሰርሐ ከም ዝተርፍን  ብተወሳኺ ናይ ተለፎን ኣገልግሎት ከም ዝተኣገዱ ይገልጹ። ብዘይካዚ ነታ   ዝተረፈት መዘናግዒት ተለቭዢን  ከም ዘጥፍኡዋን  እቶም ኣብ ኤርትራ ኣብ እሱርቤት  ዝነበሩ  ካብ ናይ ኤርትራ  እሱርቤት ፈሊኻ ኣይረአን ኪብሉ የማርሩ ከም ዝነበሩ ንዝክር።   እዚ ተርእዮታት እዚ ቅድሚ ዓመት ዝጀመረ እዩ። ኣብዚ ዓመት’ዚ ብዙሓት ኤርትራውያን በቢውልቂ ብለይቲ እና ተጨወዩ ናብ ብጸላም ግብ ዝበለ ቦታ ተወሲዶም ብዙሕ ምፍርራህ ይግበረሎም ከም ዝነበረ ይፍለጥ።   እዞም ዓይነት ሰባት እዚኣቶም ደሓን  ዝኾነ መንቋሕቋሕታ ዝነበሮምን ነቶም ምስኦም ተኣሲሮም ዘለዉ ከረድኡን ኪመኽሩን በቲ ኤምባሲ ኤርትራ ኮነ መንግስቲ እስራኤል ዘምጽኦ ዝነበረ ምኽኒታት ዘይተታለሉን ከም ዝኾኑ ኪርዳእ ከኢለ።  ስለዚ እቲ ሱርቲ ጸገምን ግፍዒን ሕጂ ዝጀመረ ኣይኮነን  ኣብ ልዕሊቶም  ኣብ  ተልኣቪቪን ካልኦት ከተማታት ዝርከቡ ኤርትራውያን  ዘርእይዎ ዝነበሩ ግፍዒታትን ምዝመዛን መቐጸልታኡ እዩ። ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዳጒኖሞም  ዝነበሩ ኪዕወትሉም ምኽኣሎም  ድማ ኣይገርምን። ኤርትራውያን እቲ ንኣስታት ክልተ ወርሒ  ዝወሰደ ምሕሳም መግቢ ዋላኳ ናብተን ካልኦት ዓጋፋት ኪልሕም ግዜ እንተዘይወሰደሉ እቶም ካብ ዓጋፋት ሰለስተን ኣርባዕተን ኣስታት 400 ተጨውዮም ዝነበሩ ኤርትራውያን  ካብ ሳላሳ ዘይበዝሑ  ናብ ዓጋፍ ሸውዓተ ተመሊሶም ስለ ዝነበሩ ኩነታት ናይቶም ተጨውዮም ዝነበሩ   ኪንፈልጥ ክኢልና።  እቶም ካብ ዓጋፍ 3ን 4ን ተጨውዮም ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛትታ ናብቲ ኣዝዩ ጸልማትን ጌና ከይኣተኻዮ ዘርዕድን ቦታ ምስ ወሰዱና ቀዳመይቲ ዘቕረቡልና ጠለብ ናብ ዓድኹም ኪትምለሱ ትፍርሙዶ ኣይትፍርሙን ትብል ነይራ። ዳሕራይ ድማ መግቢ ምሕሳም ትገድፍዎዶ ኣይትገድፍዎን!?? ነዚ ኣብ ነብሲ ወከፍ ጸልማት ቦታ ካብ ዕስራ ዘይንበዝሕ ሰባት ኢና ተኣሲርና ነይርና መን ምስ መን ኣሎ ኣይንፈልጥን  ነንሕድሕድና ከይንዘራረብ ድማ ተርጎምቲ ከይህልዉ ፈሪሕና ይብሉ። እንታይ ኪንዲ ዝገበርና እዩ ኪብል ሓቲቱኒ ኣብ መንጎ??? ንዓይውን ዘይተመለሰለይ ሕቶ ስለ ዝነበረ ከም ዘላታ ናባኹም እንታይ ክንዲ ዝገበሩ???ካብዚ ቦታ ብዓቕሊ ጽበት ሕራይ ክብሉ ዝሰማዕናዮም ነይሮም ግና ዋላ ካብቶም ተርጎምቲ እንተኾኑ መን ይፈልጥ!!!?? ብዝኾነ ኣስታት 400 ኤርትራውያን ብኸምዚ ኣሰቃቒ ኩነታት ኪንግረፍ ቀኒና።  ናብ ካምፕ ምስ ተመለስና ድማ ካልእ ወረ ተነዚሑ ቀንዩ ዓጋፍ 3ን 4ን ብድልየቶም ናብ ኤርትራ ኪልመሱ ፈሪሞም እዮም ንስኹም ጥራይ ኢኹም ተሪፍኩም ነተን ዝተረፉ ንምትላል ኪብልዎ ዝቐነዩ ምዃኖም ኣይጠፍኣናን።  ብመሰረቱ   እቲ ብመንግስቲ እስራኤል ዝመጸ ናብ ዓድኹም ኪትምለሱ ፈርሙ  ዝብል ኣፈራራሒ ስጉምቲ ብምምራር ይገልጽዎ። ነዚን ካልእን ቀሚሶም ናብ ዓዶም ኪምለሱ እንተፈረሙ ይገርምዶ።  ኣብ ሲናውንኮ ነቲ ግፍዒን መከራን ብጠለብ ገንዘብ ስለ ዝነበረ’ምበር ናብ ዓድኹም ተመለሱ ወይ ኪንቀትለኩም ኢና ይበሃሉ ነይሮም እንተዝኾኑ ሞት ንሞቱ ደኣ ኣብ ዓድና ኢሎም ምተመለሱ ነይሮም ። እቲ ኣብ ሲና ዝገደፍዎ ግፍዒን መግረፍቲን ኣብ እስራኤል ሓሊፉ ካብ ጸንሖም ከድኣ ካብ ኣፍ ገበል ናብ ኣፍ ሓርገጽ ካብ ኮነ’ቲ ዕጫ ። ኣብ ኲናት ዘይወዓለስ በሊሕ ኣፉ…። ነቲ ጎስጓስ ብቐዳምነት ይሰርሕሉ ካብ ዝነበሩ ኣካላት ሓደ ኣምበሳደር ኤርትራ ኣብ እስራኤል ኮይኑ ምስ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ብምምኻር እዩ። ንሱ ቁሩብኳ ሕንኽ ከይበለ ኣብ ሲና ከለዉ ኣበይ ኣለኹም ደቀይ ኢልዎም ዘይፈልጥ  ደሃዮም ከም ሰቡ ሰሚዑ ሸለል ኢልዎ ዝሓልፍ ዝነበረ  ኣብ እስራኤል ምስ መጹን ፖለቲካው መኽሰቡ ኪሕሉ ነቲ ኣትይዎ ዘሎ ሓጢኣት ድማ ኣዐርዩ ንኽጠልቆ ብተደጋጋሚ ግዜ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ እና ኸደ ኣኼባ ብምጽዋዕ ጽዑቕ ጎስጓስ የካይድ ከም ዝነበረ  ይሕብሩ። ብወገን ኤምባሲ ኤርትራውን መንግስቲ እስራኤልን ነቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰለን  ዘቕርብዎ ዝነበሩ ሕቶታት ዝኸውን  ጭብጥን መርትዖን ኪእክቡ ስለ ዝነበሮም ብዝተፈላለየ ሜላታት  ሰሪሖምሉ። መጀመርታ ዝተጠቕሙሉ ሜላትት ነቶም ኤርትራውያን   ብፍሉይ እና ኣለለኻ  ከቢድ መቕጻዕቲ ምሃብን በቢውልቂ ኣብ ጸልማት  እናወሰድካ ብምፍርራሕ ናብ ዓዶም ኪምለሱ እንተዘይፈሪሞም  ኣስታት ሓሙሽተ ዓመት ካብዚ ኣብ ዝኸፍአ ቤት ማእሰርቲ ኪዳጉንዎም ከም ዝኾኑን ምፍርራሕ እዩ።  እቶም ነቲ ምፍርራሕ ዝኾኑ ሰባት ድማ ናይ ዓረብ መበቆል ዘለዎም ኣይሁዳውያን  እዮም። ሓደ ካብቶም ብተደጋጋሚ ዝድውሉለይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ዝበለኒ ከዕልለኩም፦ ኣብ ሲና ከቢድን መሪርን ግፍዒ ተገፊዕና ሽዑ ሰኣን ገንዘብ ኢናምበር ምወጻእና ኢልና ንነብሳን ነዐሽዋ ነይርና ኣብዚ ግና ዝኣበስናዮን ኪንገብሮ ዝግበኣናን ጠፊኡና ንመን ከም ንዛረብ ውን ኣይንፈልጥን። ይብለኒ ነይሩ። ኣብ   ሲና ዘይተኣደነ ኣሽሓት ዶላራት  ከፊሎም እሞ ድማ ምስ ጎደሎ ኣካሎም  ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ስምብራትን በሰላን ካብ ነብሶም  ከይሓወየ እስራኤላውያን ካልእ ኩርማጅ ጌሮም እና ቐጥቐጡ ንዓድና ኪንምለስ ኢና ኢልኩምፈርሙ ወይ ኣብዚኣ ከነሕቅቐኩም ኢና እና በልዎም ካብ ሬሳና ነርሕቕስ ኣብ ዓድና ምማትን ምቕባርን ይሕሸና ኢሎም እንተኸዱ ብዙሕ  ኣይገርምን። ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩዎ ኤምባሲ ኤርትራ  ብዝተፈላለዩ ኣብ ተል ኣቪቪ ዝርከቡ ዕሱባቱ  ነቶም ኣብ እሱርቤት ዘለዉ ከእምን ነዊሕ ከም ዝደኸመ  ይፍለጥ። መንግስቲ ኣስራኤል ድማ  በቶም ተርጎምቱን ዓረብ ዝመበቆሎም ዜጋታቱን  እናኣፈራረሐ  ነቲ ውሳነ ንኽወስዱ ንኣስታት ዓመት ሰሪሑሉ መጀመርታ ግቡእ ናይ ኣገልግሎት ሕክምና ከም ዝስእኑ ብምግባር ኣብ መግቢን ኣመጋግባን ውን ርኡይ ጉድለት ብምግባር መዓልታዊ  ንኸማርሩ ኣማሪሮም ካብዚስ ዓድና ምሓሸና  ንኽብሉ ሰሪሖምሉ። ካብ እሱርቤት ሃዲሞም ናብ ዘይፈልጥዎ እሱርቤት እንተኣትዮም ካብቲ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ኣሱርቤት ብድልየትና ንወጽእ ኣለና ምባል ከመይ የሰንብድ።   ብዘይ ገበን መዋእሉ ኣብ ፈቐዶ ሃገራትን ከባቢታትን ኪእሰር መን ይደሊ። እዚ ዕጫዚ ዘጋጠሞ መንእሰይ  ብፍቓዱ ንዓዲ ሞት  ተብጽሕ  ነፋሪት እንተተሰቐለ ከመይ የሰንብድ። ኣብ ሰለስተ ሃገራትን ቦታታትን ብዝተፈላለዩ ሰባትን ሕብሪ ባህረሞን ተገሪፉን ተጨፍጪፉን እንድዩ። ነዞም ብምትላል ዝወሰድዎም  ኤርትራውያን ኣሕዋትና ብቀዳማይ ደረጃ ኢሎም ምግላጾም ድማ ነቶም ዝተረፍና ኣብ እሱርቤት ዘለና ኮነ ኣብ ደገ ኣብ ተል ኣቪቭን  ከባቢእን ዘለና ከም ዘይተርፈና ግና ተርታና ኪንጽበ ጥራይ ከም ዝኾንና ዘረድእ ኣበሃህላ እዩ። ኣይገብርዎን ኣይብልን ግና ነታ ፈትሊ ከጽብብዋን ነቲ ምረት ኪውስኹሉን እቲ ዕላማ ዝጠልቦ ሜላታት እዩ። ኣብቲ ዝገብሮ ዝነበርኩ ምዝርራባት ብተደጋጋሚ  በጃኻ ንገረልና ናብቶም ኣብ  ደገ ዘለዉ ኣሕዋትና   ኣብጽሓልና ዝብል ምሕጽንታን ልመናን  ነይሩ።  እቶም ካልኦት ኣሕዋትና ነዚ ዕጫዚ ከይተቓልዑ ከለዉ ሃየ..።

ሽሻይ ገብረሃንስ

እስራኤል ተል ኣቪቭ

15/7/13

ብዛዕባ ሜላታት ሰደት ብዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ

ብዛዕባ ሜላታት ሰደት

እቲ ኣግኣዚናን ሓላዪናን ዓቢዪ ሓው ኢሳያስ ኣፈጨርቂ በቶም ኣብ ፈቐዶ ምድረ በዳን ባሕርን ዝጠፍኡ ዘሎዉ መንእሰያት ተስቈርቍሩ ‘ሜላታት ዕዉት ስደት’ ዝሰየሞ መጽሓፈ መምርሒ ጉዕዞ ስደት ደሪሱ ኣሎ። እቲ መጽሓፍ ቅድሚ ምዝርግሑ ከንብቦ ዕድል ስለዝረኸብኩ ነቶም ክትስደዱ ትሓስቡን ኣብ ጉዕዞ ስደት እትርከቡን መንእሰያት ሃገረይ ጠቓሚ እዩ ኢሉ ዝሓሰብኩዎ ጠንቍረ አቕርበልኩም።

ሓውኹም

ዳንኤል ተስፋይ

31.08.2013

  ***

ሜላታት ዕዉት ጉዕዞ ሰደት

መጽሓፈ መምርሒ

ብኢሳያስ ኣፈጨርቂ

ኣግኣዚን ፕረሲደንትን ግዝኣተ ኤርትራ

መእተዊ

ኤርትራ ሓንቲ ካብ’ተን ዝዓበያ ስደተኛታት ዘምርታ ሃገር እያ። ክሳብ 2000 ኣብ ወርሒ። ኣብ ጉዕዞ ስደቱ ከኣ ነቲ ስደተኛ ብዙሕ ሽግራት የጓንፍዎ። ገንዘቡ ይዝረፍ። ይዕመጽ። ዓመጻ ደቂ ኣንስትዮ ንቡር ኴይኑ እንተላይ ወዲ ተባዕታይ’ውን ይዕመጽ። እቲ ዝኸፍአ ግን እቲ ስደተኛ ገንዘቡ ከፊሉ ንባዕሉ ይሽየጥ። ይልወጥ። ዝዕድጎ ቤተ ሰብ ወይ ፈታዊ እንተሲኢኑ ከኣ ብህይወቱ ተጎዝዩ ውሽጣዊ ኣካላቱ ኣብ ዓለማዊ ዕዳጋ ይሽየጥ። ቀንዲ ተጠቀምቲ ናይ’ዚ ንግዲ’ዚ ከኣ በደው ራሻይዳን ዶክቶራትን ሰበስልጣናት ጸጥታን ግብጽን ዶክቶራትን ሕሙማትን ኣይሁዳውያንን ኣሜሪካውያንን እዮም። እዚ ከኣ ዓሚቝ ኢድ ናይ ሲ.ኣይ.አይ. ከምዘሎዎ የረጋግጽ። ሓንቲ ናይ ሓደ ኤርትራዊ ልቢ ዝተቐየረላ ኣሜሪካዊት በዓልቲ ኑ ዮርክ፡ ካብ ናርኮዘ ምስተበራበረት ፈለማ ቃላታ “ዓወት ንሓፋሽ!” ነበረ። እዚ ከኣ እቲ ኵሉ ሲ.ኣይ.አይ. ንሰውራን ህዝብን ኤርትራ ንምብትታን ዘካይዶ ኵሉ ፈተነታት ብጽንዓት ልቢ ኤርትራ ከምዝፈሽል የረጋግጽ።ኣነ ኤርትራ ነጻ ክትኸውን፡ ማለት፡ ብገዛእ ደቃ ክትግዛእ ምሉእ ህይወተይ ዝተቓለስኩ ሓርበኛ እዬ። እቲ ዕዉት ስለ’ዚ  እቲ ዝበለጸ ወዳ ንኤርትራ ስለዝኾንኩ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ንኤርትራ ንበይነይ ክገዝኣ ትብጻሕካ ኢሉኒ። እቲ ናተይ ወለዶን ዝሰዓቡ ወለዶታትን ጠሚና፡ ጸሚእና፡ ዓሪቕና፡ ብሓለዋ ሰውራ ተጨፍጪፍና ከይበለ ስኑ ነኺሱ፡ መዓጥቖኡ ሸጥ ኣቢሉ ዓቢዪ ጅግንነት ኣመስኪሩ። …. [ኣብ’ዚ ንጎዕዞ ዘይሕግዝ ብዙሕ ነፍሰ ውደሳዊ ሃተፍተፍ ይቕጽል።… ሓዊ’ስ ሓዅምሽቲ ይወልድ ከምዝበሃል ከኣ እዚ ናይ ሎሚ ወለዶ ካብ ክብረት ስደት፡ ካብ ነጻነት ባርነትን ካብ ምስ ህዝቡ መዓት ንበይኑ ገዓት መሪጹ ይስደድ ኣሎ። ናይ’ዚ ስደታዊ ቡሕቡሕ ደፋኢት ከኣ ዓማ እያ። ዓማ ከምዝኾነ ዝተሳዕረ ተሳዒራ ትም ኣይበለትን። ዝኾነ እንስሳ ብተወዳዳሪኡ ምስተሳዕረ ስዕረቱ ተቐቢሉ ነታ ሰበይቲ ነቲ ሰዓሪ ሓዲጉ ይኸይድ። ዓማ ግን ተሰዲዳ ተማሂራ፡ ቸመንቶ ወልዊላ፡ ኣኽላባት ኣዛዊራ ገንዘብ ጌራ ንርእሳ ጽቡቕ ነቢራ ክሳብ ነዝማዳ ገንዘብ ክትልእኽ ጀመረት። ሔዚ፡ እቶም ዝጠዓሞም ኤርትርትራውያን ደቂ ውሽጢ ሃገር ኣዝማድ ዓማ እዮም። ዓማ ዝኾነ ፖለቲካዊ ራእይን ሜላ ቃልስን ሓድነትን ዘይብላ ዝጠፈሸት ነገር እያ። እቲ ዝኾነቶ ብልጭልጭ ግን ንብዙሓት ለዋሃት ዜጋታት ኣታሊሉን ንኽስደዱ ድማ የስድዕን ኣሎ። ዝኾነ ዘብለጭልጭ ወርቂ ኣይኮነን ኢልና ላሕ ኢልና ዝሰምዓና ግን ውሑድ እዩ። ምዉቕ ቤትካን፡ ትፈትዎም ስድራቤትካን፡ ፍቕርቲ ሃገርካን ራሕሪሕካ ደሓር ኣብ ከርፋሕ ጎቦታት ሲና “እዚ’ውን ክሓልፍ እዩ!” ኢልካ ምውቃር ፋይዳ የብሉን። ንሕና ንመክር። ምኽርና ንዘይሰምዐ ከኣ ሲና ባዕላ ትመኽሮ። እንተኾነ ምስላ መሲልና ጥራሕ ስቕ ኣይንብልን። ዝተቓለስናሉን ዝደመናሉን ህዝብና ስለዝኾነ ከኣ፡ ግድን ክስደድ’የ ካብ በለ፡ ነቲ ጉዕዞ ስደት ብዝበለጸ ከመይ የካይዶ ሓሳባትና ከነካፍሎ ንደሊ።

እቲ ዝደሓነ ጉዕዞ ስደት ክትስደድ ዘይምፍታን እዩ። ኣብ’ታ ፍትውቲ ሃገርኩም ከብዲ ምላሽ፡  ንፍርቂ ከብዲ ምላሽ ስራሕ መሊኡ ተሪፉ ይርከብ። ኣቦታትኩም ምስ ህዝብኻ መዓት ዳርጋ ገዓት ኢሎም ከም ዝምስሉ ረሲዕኩም። መዓልታዊት ሓንቲ ምሳሕ እንተበኾረትኩም ብዓጸቦ ኣይክትሞቱን ኢኹም። እቲ መዓንጣኡ ሸጥ ህዝቢ ኤርትራ ቍርሲ ጥራሕ በሊዑ ክነብር ከም ዝኽእል ሰውራ ኣረጋጊጹ እዩ። ንሕና ሓመድ በሊዕና ኢና ነጻ ኣውጺእናኩም። ሔዚ ቈጢብኩም እንተበላዕኩም እቶም ዝተቈጠቡ መኣድታት ንመጻኢ ወለዶታት ንምምጋብ ክጠቕሙ እዮም። ኵነታትኩም ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንዳኸፍአ ይኸይድ ከም ዘሎ ኣይትዘንግዑ።  ግድን ክንስደድ ኢና እንተበልኩም ከኣ ናባና ምጹ። $75,000 እንተኸፊልኩም(ብዋጋ ዕዳጋ ንኣምን ኢና)  ዕላዊ ፓስፖርት ኤርትራን ቪዛን ሂብና ናብ ዝደለኹሞ ዓዲ ብዘይካ ዝኾነ ኣዳልሕ ምስ ምሉእ ኣካላትኩም ከነብጽሓኩም ንኽእል ኢና። ከም’ዚ ገቢርና ከኣ ብሓንቲ እምኒ ክልተ ኣዕዋፍ ንቐትል። ነቲ ገንዘብ ንሃገራዊ ልዕላውነትን ድሕንነትን ናይታ ጠንጢኩማ ትኸዱ ዘለኹም ፍትውቲ ዓድኹም ክንጥቀመሉ ንኽእል። ብኡ ንብኡ ከኣ ነቶም ከም በዓል ማንጆስ ተኽላይ ዝኣመሰሉ ማእከሎት ኣቃጠርቲ ከነልግሶም ንኽእል። ንቤተሰብ ኣባላት ህግደፍ ብፍርቂ ዋጋ ክንሰድድ ንኽእል። ሽሕ’ኳ ገንዘብ ንስረትና ኣዝዩ ኣገዳሲ እንተኾነ ክሳብ’ቲ ኣገዳስነቱ’ውን ስሱዓት ኣይኮናን። ንኣብነት ንቤተ ሰብ መስፍን ሓጎስ ብነጻ ከም ዝስደዱ ገቢርና ኢና። ኣቱም $75,000 ክትከፍሉ ዘይትኽእሉ ከኣ፡ ቁጠባዊ ኵነታትኩም ኣጽኒዕና ክሳብ $50,000 ክንወርድ ንኽእል። ካብ’ዚ ዝወሓደ ክንቅበል ግን መንግስታዊ ክብረትና ኣየፍቅደልናን። ስለ’ዚ ብእግሪ ዕድልኩም ፈትኑ።መጠንቀቕታ  ኣብ’ዚ ንግዳዊ ለውጢ’ዚ ባጤራ ናቕፋ ቅቡል ኣይኮነን። ባጤራ ናቕፋ ንመለዋወጢ ጨውን በርበረን ጥራሕ እዩ ተወጢኑ።

ፍሉይ ምዕዶታት ንኣጋር ስደተኛታት

እቲ መገዲ ስደት ብየማነ ጸጋሙ ዕምባባታት ዝተተኽሎን ሰቲ ዝተነጽፎም ኣይኮነን። ነፍሲ ወከፍ ስድሪ ጉዕዞኹም ብንህይወትኩም ክምንጥል ዝተቀረበ ሓደጋ ዝጸቕበበ እዩ። ቅድሚ ናብ’ዚ ጉዕዞ’ዚ ምብጋስ ብርቱዕ ኣካላዊ ምቅርራብ ክትገብሩ ኣለኹም። ልክዕ ከም ማራቶናዊ ጎያዪ ነዊሕ ኪሎ ሜትራት ብእግሪ ክትጎዓዙ ክትለማመዱ ኣለኩም። ብመዓልቲ ደቂስኩም ለይቲ ንቑሓት ክትኮኑ ክትመሃሩ ኣለኩም። ንመዓልቲ ናብ ለይቲ ናይ ምቕያር ሃብታም ተሞኵሮ ስለዘሎኒ ምኽረይ ስምዑ። [ኣብ’ዚ ብኢድ ዝተሳእሉ ክልተ ካርታታት ሰሜናዊ ምብራቅ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን፣ ሰሜናዊ ኣፍሪቃን ደቡባዊ ማእከላይ ባሕርን ተሓንጢጦም ይርከቡ። ቀይሕ ባሕሪ ከኣ ብቐይሕ ሕብሪ ተቐቢኡ እዩ።]  

ጉዕዞ መኪና

እቲ ዝነውሐ መገዲ ካብ ሱዳን ንሊብያ ኣብ ኣብ ክልተ ደርብታት ኣብ ዝተኸፍለ መጽዓኒ ዓባይ መኪና ጽዕነት እዩ ዝሰላሰል። ንስኻትኩም ኣብ’ቲ ታሕተዋይ ደርቢ ከም ሳርዲን ክትዕሸጉ ኢኹም። ኣብ ልዕሌኹም ከኣ ንቡር ጽዕነት ክጸዓን እዩ። ክሳብ ናብ ሸቶኹም ትበጽሑ ከኣ ንብዙሕ ሰዓታት ካብ’ቲ በዓቲ ኣይክትወጹን ኢኹም። እቶም ኣብ ኮንተይነራትና ንገለ ጊዜ ዝተኣስሩ ብጾት ዝበለጸ ዕድል ስረት ክህልዎም እዩ። በታ መዓልቲ እቲኣ ከኣ ስለዝኣሰርናዮም ከመስግኑና እዮም። ስለ’ዚ ብኣጋኡ ንነዊሕ ሰዓታት ኣብ ጸቢብ ርሱን ቦታ ተኾርሚኹም ናይ ምቕማጥን፡ (ኣብ ሞቝሎ ግን ኣይትቐመጡ ምቐመጫኹም መሊጡ ናብ ኣህባይ ከይልውጠኩም!) ሽንትን ደገን ንነዊሕ ጊዜ ናይ ምዕቋር ሜላን ተለማመዱ። ዮጋ ንሽንትን ደገን ምቍጽጻር (Yoga: How to control your urine and waste matter flow: by Swami Shankara) ዝተባህለ መጽሓፍ ኣንብቡ። ንዓይ ብዙሕ ሓጊዙኒ እዩ። ሓደ ሽግር ኣሎኒ። ብዘይ ሓላው ነፍሰይ ናብ ዝኾነ ቦታ ክኸይድ፡ ኣብ ዝኾነ ቦታ ክቕመጥ ኣይክእልን ንጽላሎተይ’ውን እፈርሕ። ኣብ ሰገራ’ውን ከምኡ። ኣብ ቅድሚ ዋርድያይ ከኣ ደገ ኣይመጸንን። ሔዚ፡ ሳላ’ቲ መጽሓፍ ንሰሙናት ደገ ከይወጻእኩ ክነብር ክኢለ ኣሎኹ። እዚ ክእለት እዚ ኣብ’ቲ ነዊሕ ጉዕዞ እግርን መኪናን ኣዝዩ ክጠቕመኩም እዩ። እቶም ነቲ መጽሓፍ ከተንብቡ ዕድል ዘይረኸብኩም ጥርሙስ ፕላስቲክ ወይ ከኣ ብዝበለጸ ባላንችናታት ተማሊእኩም ኣብ መትለኹም ስዅዕዎ። ንደረቕ ደገ’ኳ ዘይሕግዝ እንተኾነ ብዙሕ ሽንቲ ከዕቁር ይኽእል እዩ። ባላንቺና ኣብ ጉዕዞ ባሕሪ’ውን ህይወታዊ ኣገድሲ ዝኾነ ጥቕሚ ኣሎዎ ድሒረ ክገልጸልኩም እዬ።  ባላንቺና ንደቂ ኣንስትዮ ክሕግዝ ዘይክእልን ምዃኑ እሓዘን። ደቂ ኣንስትዮ ግድን  ናይ ዓበይቲ ፓምፐርስ ክማልኣ ኣሎወን። ፓምፐርስ ደገኦም ክቈጻጸሩ ንዘይክእሉ ደቂ ተባዕዮ’ውን ሓጋዚ እዩ። 

ሽግራት ጉዕዞ መኪና ሃሪሩን ምጭባጥን ምቕብቃብ ፍሕኛን ጥራሕ ኣይኮነን። ኣብ’ቲ ሓሪ ጸሓይን ጽቕጥቅጥን  በዓቲ ጽዕነት መኣዛ ዘሎዎ ዝስትንፈስ ኣየር’ውን ቀልጢፉ ይውዳእ። ብሰንኪ ሕጽረት ኣየር ዝዓውሉን ዝሞቱን ኣይሰኣኑን ። ስለ’ዚ ብገለ ነዃል ካብ ደገ ኣየር ክትመጡ ክትክእሉ መታን ነፍሲ ወከፍኩም ክሳብ 10 ሜትሮ ዝንውሓቱ ቀጢን ቱቦ ጎማ  ክማላእ ይግብኦ።

ምክልኻል ነፍሲ

እቲ ጉዕዞ ንህይወት ሓደገኛ እዩ። ነቲ ሓቂ ካብ’ዚ ንላዕሊ ከጋንኖ ኣይክእልን። ስለ’ዚ ብዘይካ መሳርያ መከላኸል ነፍሲ ነቲ ጉዕዞ ክትፍትንዎ ኣይትጽዓሩ። መራሕትኹም ሰብ ሴፍን ብረትን ምዃኖም ኣይትረስዑ።  እታ ዝበለጸት መሳርሒ ከኣ፡ ብርእቶይ፡ ሰንጢ ወትሃደራት ስቪጸራ እያ። ብዙሕ ጠቓሚ ክፋላት ከም ካራ፡ መቀስ፡ መጋዝ (ንመቝረጺ መቍሕ)፡ መኽፈት ጠራሙዝን እስቃጥላታት መግብን ኣሎዋ። ካብ ኵሉ ድማ ብምንኣሳ ኣብ ዝኾነ ቦታ፡ ኣብ መቐመጫኹም’ውን ከይተረፈ፡ ክትሓብኡዋ ትኽእሉ። ህይወተይ ሓደገኛ ስለዝኾነ ኣነ’ውን ሓንቲ ኣላትኒ። ኣበይ ከምዝሓብኣ ግን ኣይነግረኩምን’ዬ።

[ኣብ‘ዚ ሓንቲ ብኢድ ዝተሳእለት ሰንጢ ኣላ]

ንጉዕዞ ባሕሪ ዘድልዩ ኣቕሓታት

ካብ ኵሎም ጎዕዞታት እቲ ዝኸፍአ ጉዕዞ ባሕሪ እዩ። ባሕሪ ይሓቍን ዝበላዕካዮ ዘበለ ከኣ ኣብ ከብዲ ኣይቀውምን። ናይ’ዚ ፍታሕ ቀሊል እዩ። ኣብ ጎዕዞ ባሕሪ ኣይትብልዑ። እዚ ከኣ ንኤርትራውያን ብርቱዕ ኣይኮነን ሳላይ ከይበላዕኩም ንነዊሕ መዓልታት ክትጸንሑ ተሞኪርኩም ኢኹም። እተን ዘጓዕዛኹም ሞቶር ዘለወን ጥስትታት ነቲ ጉዕዞ ባሕሪ ዘይበቕዓ ኣብ ርእሲ ምዃነን ልዕሊ ዓቕመን ይጸዓና። ስለ’ዚ ናብ ሸቶአን ክበጽሓ ዘሎ ዕድል ውሑድ እዩ። ነቲ ውሑድ ዕድል ተጠቒምኩም ክትሰሩ ክትክእሉ ነዞም ዝስዕቡ ምኽርታት ተጠቐሙ። 

  1. እንተድኣ እታ መርከብ ካብ ዓቕማ ንላዕሊ ከምዝተጻዕነት ኣስተውዒልኩም፡ ብዙሕ ከይተጎዓዝኩም ነቶም ድኹማት ተሳፈርቲ፡ ማለት፡ ደቂ ኣንስትዮን ቈልዑትን ሕሙማትን ናብ ባሕሪ ደርብዪዎም። ኣብ’ቲ ጸምጸም ፈሳሲ ገሃነም ‘ዝሓየለ ጥራሕ እዩ  ዝሰርር።
  2. እታ መርከብ ማዕበል ኣላጊዑዋ፡ ወይ ከኣ ምስ ገለ ኣኻውሕ ተላጊዓ ክትጥሕል እንተበለት’ከ እንታይ ትገብሩ? እንተዘይጠሓለት’ውን፡ ዘይሕጋዊት ስለዝኾነት ክሳብ መሬት ወይ ወደብ ኣይከተብጽሓኩምን እያ። እሞ ገለ ሓደ ኪሎ ሜተር፡ ብዝወሓደ ፍርቂ ኪሎ ሜተር ክትሕንብሱ ኣሎኩም። እንተኾነ መብዛሕትና ኤርትራውያን ፍቕሪ ማይ ስለዘይብልና ሓንቢስና ኣይንኽእልን። ስለ’ዚ ድማ’ዩ ኣምላኽ ንዘይጥቀምሉ ስለምንታይ እህቦም ኢሉ ዝናም ለኵቱና ዘሎ። ኣነ’ውን ጎይታ ሽሕ ኪሎ ሜተር ባሕሪ ክንሰይ ሓንቢሰ ኣይክእልን ንዓይ እቲ ባሕሪ ኑክሌርያዊ ጎሓፍ ካልኦት ሃገራት ዝድርብየሉ ጉድጓድ ጥራሕ እዩ። ስለ’ዚ ድማ’ዬ፡ ንጥዕናኹም ሓልዬ፡ ካብ’ቲ ባሕሪ ዓሳታት ገፊፍኩም ከይትዕንገሉ ዝኸልከልኩኹም። ሔዚ ግን፡ ይሕሸና ኢልኩም፡ ናብ መርከብ ዝተሰንዐ ጥስቲ ተሰቒልኩም ክትኩብሉሉ ወሲንኩም። እቲ ባሕሪ ከኣ ኣፉ ገፊሕ ኣርሕዪ ክውሕጠኩም ተቐሪቡ እንሀ። እንታይ ትገብሩ?

2.1    ቅድሚ ናብ መርከብ ምስቃልኩም ሓደ ካላማዳርያ ቢሽግለታ ሓዙ። ነቲ ካላማዳርያ ነፊሕኩም ኣብ ኣፍልብኹም ትሕቲ ትሽቲሽኩም ዕጠቁዎ’ሞ ባዕሉ ኣንሳፊፉ ናብ መሬት ከብጽሓኩም እዩ። ናይ ማውንቴን ባይክ ካላማዳርያ እቲ ዝበለጸ እዩ።

2.2   ወሸለ ካላማዳርያ እንተዘይሓዝኩም ከኣ ነቲ ዝሸንኩሙሉ ባላንቺናታት ነፊሕኩም ተጠቐሙ። ፈለማ ግን ነቲ ሽንቲ ኩዓዉዎ።

2.3   ወሸለ ባላንቺና እንተዘይሓዝኩም ከኣ በታ ሰንጢ ስቪጸራ ከብዲ ሓደ መሳፍርትኹም ቀዲድኩም ፍሕኛኡ በንቍስኩም ከም ባላንቺና ተጠቐምሉ። ፍሕኛ ኣየናይ ጾታ ኣየገድስን እዩ። ናይ ደቀንስትዮ ከምዝገዝፍ ግን ሰሚዐ ኣሎኹ። ነቲ ኣቐዲመ ዝጠቐስኩዎ ባህርያዊ ሕጊ ‘ዝሓየለ ይሰርር’ ኣብ ዝኾነ ቦታን ተግባርን ፈጺምኩም ኣይትረስዕዎ። ካብ ንስኻትኩም ትሞቱ መሳፍርትኹም እንተሞቱ ይሕሸኩም። እዚ ንዓይ ክሳብ ሔዚ ዘስረረኒ ዝተፈተነ ሜላ እዩ። 

2.4  እቲ ናይ ባሕሪ ሓደጋ ማይ ጥራሕ ኣይኮነን ብህይወትኩም ንምሉእ ኣካልኩም ክውሕጡ ኣፎም ክሳብ ሰማይ ከፊቶም ዝጽበይኹም ኣራዊት ባሕሪ ኣሎዉ። ንኣካልኩም ነቶም  ኣራዊት ናብ ዘይምቅር ስጋ ክትልውጥዎ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ዝሓሰረ ንምሉእ ኣካልኩም ብዘይቲ ሞቶረ ወይ ከኣ ብቕጥራን ምልቕላቕ እዩ። ቅጥራን ነዳዲ ኣብ ባሕሪ እንዳተኻዕወ ንእንስሳታት ባሕሪ ኮስቲሩዎም ስለዝኾነ ካብ’ዚ ፈሳሲ መርዚ’ዚ ክርሕቁ ተማሂሮም እዮም። እቶም ድሓን ገንዘብ ከተውጽኡ ትኽእሉ ግን ነቲ ንፈለማ ጊዜ ኣብ’ታ ትፈትዉዋ ኤርትራ ዝተሰንዐ፡ ንክብሪ መርዓተይ ‘ሳባ ሳቢና’ ተባሂሉ ዝተሰየመ ሽቶ ዓዲግኩም ዓዲግኩም ምሉእ ኣካልኩም ቅብኡ። ነዚ ሸቶ’ዚ ዝተለኽየ ኣሽንኳይዶ ኣራዊት ባሕርስ ኣነ’ኳ ክቐርቦ ኣይክእልን። ስለ’ዚ ከኣ’የ፡ ከም’ቲ ኵሎም ፕረሲደንትታት ዓለም ዝገብርዎ፡ ንመርዓተይ ሳባ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ናብ ወጻኢ ሃገራት ምሳይ ዘየውጽኣ። ነቲ ሽቶ እያ ትልከ።

መስተውዓሊ  

‘ሳባ ሳቢና’ ብዶላር ጥራሕ እዩ ዝሽየጥ። እትዋቱ ከኣ ንምክልኻል ልዑላውነትን ውሽጣዊ ጸጥታን ኤርትራ እዩ ክውዕል። መታን ወያኔ ከይሰርቁና ከኣ ብስመይ፡ ወይ ብስም መርዓተይ ወይ ብስም ወደይ ኣብ ባንክታት ርሑቕ ቺና እዩ ዝቕመጥ።

2.5   ሜላታት መሬት

ብመሰረት ሕጊ ኣውሮጳ ነፍሲ ወከፍ ስደተኛ ኣብ’ታ ፈለማ ዝዓለባን ኣሰር ኣጻብዕቱ ዝተወስደላን ሃገር እዩ ዝቕመጥ። ነቲ ዝዘርዘርኩዎ ሜላታት ተጠቒምኩም ከም ዘጓንፈኩም ንፋስ (ንፋስ ፋሉል ክሳብ ሔዚ ንንፋስ ክንውድቦ ኣይከኣልናን) ኣብ መሬት ማልታ፡ ግሪኽ ወይ ከኣ ዓዲ ጥልያን ክትበጽሑ ኢኹም። እዘን ዝተጠቕሳ ፈለማ ትረግጹወን ሃገራት ከኣ ካባና ዘይሕሻ ድኻታት እዬን ኣሽንኳ ንስደተኛ’ስ ንህዝበን እውን ዘብልዕኦ  የብለንን።  ናብተን ብልጹጋት ሃገራት ክትኩብልሉ መታን ክትክእሉ መሬት ምስ ረገጽኹም ብዝቐልጠፈ ኣሰር ኣጻብዕትኹም ብሓዊ ኣቃጺልኩም ኣጥፍእዎ። ኣጻብዕትኹም ከይረክስ ከኣ ኣብ ቮድካ እለኹዎ። መወልዒ ሽጋራ ካብ ነፍስኹም ፈጺምኩም ኣይትፍለዩ። ኣዝዩ ዘሕምም ተግባር እዩ። ግን ከኣ ግዙፍ ስቅያት ክትጾሩ ክትክእሉ ኣለማሚደኩም እዬ። እቶም ምስ ስቅያት ከፋልጠኩም ጽቡቕ ዕድል ዘየጓነፈኩም ግን ብማፍያ ዝሽየጥ ሕሱር ኣእዳው ጸለምቲ ዓዲግኩም ብእኡ ፈርሙ። 

  1. ፍሉይ ምኽርታት ነቶም ብሲና ኣቢልኩም ናብ እስራኤል ክትኣትዉ ትደልዩ

እቲ ዝብኢ ኣብ  ዝተኣስሮ ጉድጓድ ሲና ዝወደቐ ምስ ህይወቱ ካብ’ቲ ጉድጓድ ክወጽእ እንታይ ሜላታት ክጥቀም ይኽእል? ሓንቲ’ኳ። ኣዝዩ ውሑድ። ምናልባት’ዶ ‘ሳባ ሳቢና’ ቁሩብ ምሓገዘ ኢለ ግን እሓስብ። ብመሰረቱ ግን ኣምላኽ ባዕሉ መዋጽኦ ይሃቦ በሃሊ እዬ። ኣሜሪካውያን ንስም ያህዌ ናብ ዶላር ከምዝቐየሩ ትፈልጡ እንዲኹም። እምበር እታ ሓንቲ መዋጽኦ ዶላር እያ። ብዙሕ ዶላራት።  እቲ ብቐደሙ ንዓና እንተትኸፍልዎ ኣብ ነፋሪት ኣራጢጥኩም ናብ’ቲ ዝደለኹሞ ሃገር ዝመብጽሓኩም ዶላራት። ኣምላኸይ ዶላር ካብ’ዚ ጸበባ’ዚ ኣውጽኣኒ ኢልኩም ጸልዩ።  እቲ ከኣለኵሉ ዶላር ጸሎትኩም እንተዘይሰሚዑ  ግን ተሓሪድኩም፡ ስጋኹም ተጎዛዝዩ ክሽየጥ እዩ። ኣብ ክንዲ ኣብ’ቲ ጽሩይን ወሓለን ሆስፒታላትና ሓንቲ ኵሊት ንዓና- ማለት ንሃገርኩም፡ ምብርካት ምሉእ ኣካልኩምን ህይወትኩምን ንበደው ራሻይዳ ምብርካት ጭው ዝበለ ኤርትራዊ ዕሽነት እዩ። አረ መዓስ ኢኹም ክትልብሙ! 

ክሳብ’ቲ ገንዘበ ጅሆ ዝኽፈል ወይ ከኣ ኣካላትኩም ዝሽየጥ ከኣ ብርቱዕ ስቕያት ክወርደኩም እዩ። ግደ ሓቂ ንምዝራብ፡ እቲ ኣነ ዘለማመድኩኹም ስቕያት ነቲ ኣብ ሲና ዝወርደኩም ስቅያት ከዝህመልኩም ዳርጋ ኣይክእልን እዩ። ሓንቲ ንእሽቶም ምኽሪ ግን ኣላትኒ። ኣብ ሳንጣኹም ሓንቲ መጥፍኢ ሽጋራ ሒዝኩም ዝንሑሞ ነቶም በደው ከም ገጸ በረከት ኣቕርቡሎም። እዚ እንተዘይገበርኩም ግን ንዝባንውንትኹም ከም መጥፍእ ሽጋራ ክጥቀሙሉ እዮም። 

ስረት ኣብ እስራኤል

ኣብ’ታ ብመፈለምታኡ ንቕጽትን ብውግኣት ዝላደየትን እስራኤል ከም ስደተኛ ክትሰርር ምኽኣል ብርቱዕ ጽዕሪ ይሓትት። ኣብ’ዚ ሃገር’ዚ ክትሰሩ ክትክእሉ ከኣ ንታሪኽን ባህልን ስነኣእምሮኣዊ ቅርጻን ኣይሁድ ግርም ክትግንዘቡ ይግባእ።

ኣይሁድ ካብ’ቲ ኣብ እዋን ካልኣይ ውግእ ዓለም ዝጨፍጨፎምን ዘጽነቶምን ናዚነት ዘይሓምቁ ናዚ እዮም። ሰብ በቲ ብሂትለር ዝወረዶም መቕዘፍቲ እንዳደንገጸሎም፡ ንሳቶም፡ ሔዚ፡ ነቲ ኵሉ ኣብ ርእሲኦም ዝወረደ ግፍዕን ኣገባብ ኣወዓዕልኡን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ፍልስጤምን ናይ ከባቢኦም ኣዕራብን የውዕልዎ ኣሎዉ። ሂትለር ኣፍርዩ። ኣይሁድ ሕሩያት ያህዌ ኢና ኢሎም ስለዝኣምኑ እቶም ዝኸፍኡ ዓልየታውያን እዮም። ነቲ ምሉእ ብያህዌ ዘይተሓርየ ህዝቢ ዓለም ከኣ ይንዕቁ። ንሳቶም ብዘይካ ንገንዘብ ንዘይንዕቑዎ የብሎምን። ብስጋን ነፍስን እቶም ዝነጻህና ህዝቢ ኢና ስለዝብሉ እቲ ዝተረፈ ዓለም ክርሕቁዎ ዘሎዎም ርስሓት ጥራሕ እዩ። ገንዘብ ንዘሎዎ ግን ንዅሉ ሕግታቶም ጥሒሶም ይቐርብዎ እዮም። ገንዘብ የንጽህ እዩ ያኢ! ባህልን እምነትን ስነኣእምሮን ናይ’ቶም መቀናቕንቶም ዓረብ እውን ካብ’ቲ ናይ ኣሕዋቶም ኣይሁድ ኣይፍለን። ክልተ ሕሩያትን ንጹሃትን ደቂ ኣብራሃም ሕድሕዶም እንተተፋለሱ ከኣ ንዓይ ነቲ ረሳእ ኢሳያስ ኣይግድሰንን። ንዓይ ዘገድሰኒ ኣብ ዝኾነ ሃገር ስደትኩም ሰሪርኩም፡ ዝሰራሕኩም ሰሪሕኩም ዋላ’ውን መዓኰር ሓጺብኩም ናብ’ታ ፍቕርቲ ሃገርኩም ዶላራት ምልኣኽ ጥራሕ እዩ። ምክልኻል ልዑላውነትን ድሕንነትን ሃገር ኣዝዩ ክቡር ምዃኑ ኣብ ዝኸድኩም ኬድኩም ኣይትረስዑ።    

ኣብ እስራኤል፡ ብመበቈልኩምን ሕብሪ ቈርበትኩምን ብዙሕ ክትፍንፈኑን ክትነዓቑን ኢኹም። ንሕስረትን ውርደትን ክትለማመዱ ብዙሕ ጽዒተ’ዬ። እንተኾነ ካብ ገለ ዓይነት ሕስረትን ውርደትን ዝኾነ ልምምድ ከድሕን ኣይክእልን። ቈርበት ሓርማዝ ኣስፊኹም ተኸደኑ ቁሩብ እንተሓገዘ።

ኣይሁዳውያን ብኣይሁዳውነቶምን ኣዝዮም ቀናኣት እዮም። ብፍላይ ድማ ብያህዌኦም። ኣስማቶም እንተተለቃሕና፡ ኣብ ኣምላኾም እንተኣመን’ና ምናልባት ይሕጎሱልናን ይጾሩናን ይኾኑ ኢልኩም ኣይትሕሰቡ። ነዚ ከም ምቅጻጽ ስለዝወስድዎ ውጺቱ እቲ ኣንጻሩ እዩ። ነቲ ንህይወቶም ዘናውሕን ዘመቅልልን ውሽጣዊ ኣካላትኩም እኳ ማይ ጸሎት ነጺጎም እዮም ዝቕበልዎ። ክሳብ እውን እቲ ዝተሰኳዓሎም ዘይንጹህ ክፍለ ኣካል ንምሉእ ንጹሕ ኣካሎምን መንፈሶምን በሊኹ ካብ’ቶም 144.000 ንገነት ዝኣትዉ ሕሩያት ኣይሁዳውያን ከይኮኑ ዝዕንቅፍ ድዩ ኣይኮነን ዝብል ፍልስፍናዊ ሕቶ የልዕሉ እዮም። ስለ’ዚ ኣብ እስራኤል ብሰላም ክትነብሩ ክትክእሉ ካብኣቶም ኣዚኹም ዝተፈለኹም ምዃንኩም ኣርእይዎም። ንምዃኑ ደቂ’ቶም ቀንዲ መስረትቲ እስራኤል እኳ ነቲ ዓዲ ጠንጢኖም ናብ ምዕራብ እንዳተሰዱ (ንኣብነት ደቂ ጎልዳ ማይር፡ ደቂ ኢሳቕ ሻሚር፡ ደቂ ሞሸ ዳያን… ) ንስኻትኩም ስለምንታይ ኣብ እስራኤል ክትነብሩ ከምእትመርጹ ንዓይ ኣይርድኣንን። እቲ ውግእ፡ እቲ ቅትለትን ማእሰርትን፡ እቲ ደረቕ መሬት፡ እቲ ምረት ጸሓይን ጽምኣትን፡  እቲ ውርደትን መከራን ኣብ’ታ ትፈትዉዋ ሃገርኩም መሊኡ ተሪፉ ክነሱ ስለምንታይ ካብ እስራኤል ተንቀላውጥዎ? ኣነ እሙን ዝብኢ ዓድኹም እንዳሃለኹ፡ ስለምንታይ ዝብኢ ሲና ይበልዓኩም? ሕሰብሉ ድኣ ዓቀይቶተይ። እዚ ወድሓንኩም። ናብ’ታ ፍትውቲ ኤርትራኹም ዶላራት ዘስድድ ጉዕዞ ይግበረልኩም። እቲ ሓደ መረጋገጺ ነጻነትኩምን ሃገራዊ ልዑላውነትኩም ዶላር ምዃኑ ደጊመ ደጋጊመ አስተውዕለኩም።

ኣያኹም፣

ኢሳያስ  ኣፈጨርቂ

ዓወት ንሓፋሽ ውድቀት ንወያኔ ፈሽፋሽ!

ኤርትራ ብልዑላውነተይ ንዘልኣለም ትንበር!

ኣነ ንዘልኣለም እንበር!

 

Megariya-መጋርያ

መኣዲ ትምህርቲ፤ የሕዋትን ኣሓትን ፍልጠትን ጥበብን ዝለዋወጥሉ ገጽ

ድምጺ ብርዒ Voice Of Pen

ግጥምን ንባብ ዝፈጠሮም ምስትምቓራትን

%d bloggers like this: